Yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi Belgesi’nin ABD’nin Amerika kıtasında doğal kaynakları, pazarları, politik yönelimleriyle her şeyin ABD hakimiyetinde olması, başka güçlerin boy göstermemesini öngördüğünden söz etmiştik.
Venezuela’daki gelişmeler bunun sadece bir istek değil, somut bir hedef olduğunu gösterdi. Çin’in Latin Amerika bölgesindeki giderek büyüyen varlığı bu hedefle çelişiyor.
DIŞ TİCARET
Çin’in Latin Amerika ülkelerinin dış ticaretindeki payı 2000’yılında ihmal edilebilir düzeydeydi; 2024 yılında ise Çin ile bu ülkeler arasındaki ticaret hacmi 500 milyar doları aşmış bulunuyordu. Bu ülkelerin en büyük dış ticaret ortağı geleneksel olarak ABD iken Meksika hariç tutulursa artık en büyük ortakları Çin.
YATIRIMLAR
Çinli şirketlerin Latin Amerika ve Karayip ülkelerindeki yatırımları 2024 yılında 8.5 milyar dolar dolayındaydı. 2000’li yıllarda yok denebilecek düzeyden başlayarak artan yatırımların toplamı 2024’te 200 milyar doları aşmış durumdaydı. Bu yatırımların önemli bir kısmı petrol, kömür, bakır, doğalgaz, uranyum gibi doğal kaynakların işlenmesine yönelik yatırımlar. Arjantin, Bolivya, Şili sınırları içindeki Lityum Üçgeni olarak adlandırılan, dünya lityum rezervlerinin yarısından fazlasına sahip bölgedeki yatırımlar da bunlar arasında. Lityumun elektrikli otomobil bataryaları gibi kritik kullanım alanları nedeniyle bölge ABD Savunma Bakanlığı yetkililerince stratejik öneme sahip olarak nitelendiriliyor. Yeşil enerji üretimi, elektrik dağıtımı, ulaşım, iletişim altyapı yatırımları da Çin kaynaklı yatırımlar arasında önemli yer tutuyor. ABD’nin tüm karşı çıkmasına karşın bölge ülkelerinin cep telefonu altyapılarında yaygın olarak Huawei sistemleri kullanılıyor. Son yıllarda Çin kaynaklı yatırımların rotası imalat sanayine, elektrikli otomobiller gibi bölgenin dev pazarına yönelik alanlara dönmüş bulunuyor.
Çin’in bölgedeki yatırımlarının önemli bir kısmı da Kuşak ve Yol Girişimi çerçevesinde gerçekleşiyor; 33 Latin Amerika ve Karayip üleşinden 24’ü bu girişimin ortakları arasında yer alıyor.
POLİTİK İLİŞKİLER
Çin, bölgede uzun süredir gelişmekte olan ülkeler arası dayanışma çerçevesine oturtulmuş bir diplomatik yakınlaşma politikası izliyor; bölgenin ekonomi ve nüfus açısından en büyüğü Brezilya ve Peru, Şili başta olmak üzere birçok ülkesi ile çok yakın politik ilişkileri var. İlişkiler 2014’ten bu yana Çin-Latin Amerika ve Karayip Ülkeleri Topluluğu Forumu çerçevesinde resmi bir platforma oturtulmuş bulunuyor. Forumun 2025 ortalarındaki toplantısında Xi Jinping, bu ülkelere kurallara ve karşılıklı saygıya dayalı bir uluslararası ekonomik ve politik düzen için dayanışma; ekonomi, teknoloji, güvenlik alanlarında işbirliği, bu ülkelerden daha çok ithalat, bu ülkelere daha çok yatırım öneriyordu.
SONUÇ
ABD, bu kıtada başka bir güce yer yok diyor ama Çin kıtanın güneyinde sağlam bir şekilde konumlanmış durumda. Bunun sonucu uzun bir sürtüşmeler silsilesi de olabilir, dünyanın büyük güçlerin arka bahçelerine bölünmesi de…