Oldukça iyi hazırlanmış olmasına karşın İran savaşı Çin’in ekonomisini birçok farklı kanaldan etkiliyor.
PETROL İTHALATI
Çin, petrol ihtiyacının yüzde 70 kadarını ithalatla karşılıyor. Ülke yönetimleri bir çatışma halinde ABD’nin, petrol dahil Çin’in dış ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Malakka boğazını kapatması durumuna karşı yıllardır hazırlanıyor. Çin’in yaklaşık 1.4 milyar varil boyutunda dünyanın en büyük stratejik petrol rezervine sahip olmasının ardında bu yatıyor. Rusya’yı her koşulda desteklemesinin ardında yatan önemli bir etken de bu. Ülkenin güneş ve rüzgar enerjisi, elektrikli araçlar alanlarına yaptığı yatırımların temel gerekçelerinden biri de bu. Tüm bu hazırlıklar şimdi Çin’in işine yarıyor.
Elektrikli araçların yaygınlaşmasının ülke petrol ithalat gereksinimini yüzde 10-15 kadar azaltmış olduğu hesaplanıyor. Çin, elektrik üretiminde iç kaynaklara dayanmaya özen gösteriyor, petrol ve doğalgazın bu amaçla kullanımı ihmal edilebilir düzeyde. Elektrik üretiminde ana kaynak kömür, ancak karbon yayım hedefleri nedeniyle elektrik üretiminde kömürün payı düşüyor, açığı güneş ve rüzgar enerjisi kapatıyor, bunların üretimde payı yüzde 20’yi aşıyor. Çin böylelikle petrol ithalat gereksinimde önemli azalma sağlamış bulunuyor.
Bu haliyle Çin’in petrol ithalatının yaklaşık yarısı Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Boğazın kapanmasıyla Çin, zaten tek bir bölgeye fazla bağımlı olmamaya özen gösterip kaynak çeşitliliğine gitmiş olduğundan, açığı Rusya ve Güney Amerika, Afrika ülkelerinden ithalatını artırarak karşılıyor. Bu, ülkenin petrol rezervlerini kullanımına fazla gerek bırakmıyor.
PETROL ÜRÜNLERİ VE FİYATLAR
Ekonomiler için petrolün yalnız kendisi değil, ürün ve yan ürünleri de büyük önem taşıyor. Hemen her ürüne giren plastiğin polietilen ve polipropilen gibi üretim hammaddeleri; gübre üretiminin girdileri kükürt ve üre, çip üretiminde kullanılan helyum gazı en önemli örnekler. Çin ekonomisi bunların temini ile ilgili bir sıkıntı çekmiyor ama fiyatlarında, ülke yönetiminin maliyetleri kısmi yansıtma politikasına karşın yüksek oranlı artışlar oluyor. Girdi maliyetlerindeki bu artışlar ürün fiyatlarına kısmen de olsa yansıması, yurt içinde de yurt dışında da satışların düşmesi tehlikesini getiriyor.
PAZAR ÜLKELERİN DURUMU
Çin, kendisini birçok açıdan sağlama almışsa da ihracat pazarlarını oluşturan birçok ülkede durum böyle değil. ABD ile vergi savaşlarından sonra Çin’in en büyük pazarı haline gelen doğu ve güney komşularının birçoğu Hürmüz Boğazı’na çok daha bağımlı ve Çin gibi petrol rezervlerine sahip değiller. Bu ekonomilerdeki sorunların Çin’in ihracat rakamlarına yansıması söz konusu.
Ancak Çin için olumlu gelişmeler de olabilir. Petrol sıkıntısının Çin’in elektrikli otomobil ve yeşil enerji ürünlerine olan talebi artırdığının belirtileri görülüyor. Öte yandan, petrol ve ürünlerinin fiyatlarındaki artış tüm dünya üreticilerini etkileyecek. Çin’in daha hazırlıklı olması üreticilerinin daha az etkilenip rekabet güçlerini artırmalarına yol açabilir.