Çin’in ulusal temsilciler meclisi, Ulusal Halk Kongresi bir hafta süren yıllık toplantısını geçtiğimiz günlerde gerçekleştirdi. Bu toplantının dışarıdan izleyenler için önemi, ülke ekonomisi için ilgili yılın hedeflerini içeren Hükümet Çalışma Raporu’nun açıklanması.
2026 BÜYÜME HEDEFİ
Son 3 yıldır ‘yüzde 5 dolayında’ olarak belirlenen ekonomik büyüme hedefi, çalışma raporunda 2026 için ‘yüzde 4.5-5 aralığında ama daha iyisi için de çabalanacak’ olarak açıklandı. Bu, esas olarak yerel yönetimler üzerindeki büyüme sağlama baskısını bir az azaltmak ama çok da gevşetmemek anlamına geliyor.
BÜYÜME VE YEREL YÖNETİMLER
Zaman zaman vurguladığımız gibi Çin ekonomisinde neyin olup neyin olmayacağı yerel yönetimlerin faaliyetlerine bağlı. Ülke kamu harcamalarının yüzde 90 dolayında bir bölümü yerel yönetimler tarafından gerçekleştiriliyor; merkezi yönetim savunma ve dış politika gibi alanlarda harcamaları üstleniyor. Merkezin planları ile yerel yönetimlerin faaliyetleri arasındaki bağı performans değerlendirme sistemi kuruyor. Sorumlu oldukları bölgenin başta ekonomik büyüme olmak üzere ekonomik ve sosyal göstergelerini en çok artıranların terfi olanakları en çok artıyor. Bu da yerel yönetimleri bir büyüme yarışı içine sokuyor. Yerel yönetimler arasındaki büyüme yarışı, Çin ekonomisinin ana motorlarından biri ama aynı zamanda birçok sorunun da kaynağı. Büyüme hedefinin biraz da olsa düşürülmesinin nedeni, bu yıl bu sorunların üzerine gidilmenin hedeflenmesi gibi görünüyor.
BÜYÜME YARIŞININ SAKINCALARI
Yerel yönetimler büyüme yarışı içinde büyümenin ne pahasına olursa olsun büyüme yaklaşımına kayabiliyor, ekonomiyi canlandırmak için verimsiz yatırımlar yapabiliyorlar. Merkezi yönetimin uzun dönemli ve yıllık planları ise kaliteli büyüme, teknolojik gelişmeye dayalı büyüme öngörüyor. Büyüme yarışındaki yerel yönetimler özellikle merkezi yönetimin öncelikli olarak belirlediği sektörlerde şirketleri kendi bölgelerine çekmek, bölgelerinde yeni şirketler kurulmasını sağlamak için vergi avantajları, ucuz arazi, finansal destekler alanında da yarışa giriyorlar. Bu da bu sektörlerde fazla kapasite oluşumuna yol açabiliyor. Öte yandan, yerel yönetimler bölgelerindeki şirketleri her pahasına desteklediklerinden ve batmalarına izin vermediklerinden şirketler arasında sektörü zayıflatan ölümüne rekabet hali gelişiyor. Plan bu yıl teşvik ve yatırım faaliyetleri üzerinde bu tür gelişmeleri önleyecek düzenlemeler öngördüğünden yerel yönetimlerin politika alanları daralacak. Büyüme hedefindeki ufak düşüş, bunun için alan açmayı hedefliyor görünüyor.
BÜYÜME VE İHRACAT
Daha önce değindiğimiz gibi 2025 yılı büyüme hedefi, tüketim harcamalarının ivmesizliği ve yatırım harcamalarının düşmesi, yani iç talep zayıflığına karşın, ihracattaki canlılık sayesinde tutmuştu. Bu yıl tüketim ve yatırımlarda durum farklı görünmüyor. Yerel yönetimlerle ilgili düzenlemelerin de yüküne karşın büyüme hedefinde ufak bir değişiklik yapılması yönetimin ihracattaki canlılığın süreceğini düşündüğünü gösteriyor.