Cuma20 Kasım 202612:15İSTPİYASAAÇIK
OSMAN ARIOĞLU
OSMAN ARIOĞLU

Türkiye dünyayı Antalya’da buluşturdu

00:00 / 00:00

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında 1995’ten bu yana kural olarak her yıl farklı bir ülkede düzenlenen ve yalnızca 2020’de pandemi nedeniyle bir yıl ara verilen COP toplantılarının 31’incisine Türkiye ilk kez ev sahipliği yaptı. 

İklim değişikliğinin artık yalnızca çevre politikalarının değil, enerjinin, sanayinin, ticaretin ve finansmanın da temel belirleyicilerinden biri olduğu düşünülürse, Antalya’nın bu yıl küresel iklim diplomasisinin merkezi hâline gelmesi başlı başına diplomatik bir kazanım. 

TÜRKİYE’NİN ORGANİZASYON GÜCÜ
Türkiye, daha önce G20 ve NATO zirvelerinde sergilediği organizasyon kapasitesini COP31’de de gösterdi. Geçici kayıtlara göre zirvenin kapanmasına günler kala destek personeliyle birlikte 92 binin üzerinde kaydın konuşulduğu bu tablo, Antalya’da yapılan toplantıyı tarihin en geniş katılımlı ve en canlı COP toplantılarından biri hâline getiriyor. Üç gün ulaşımda ve yoğunlukta aksaklıklar yaşansa da ülke delegasyonları, uluslararası kuruluşlar, sivil toplum ve medya temsilcileriyle birlikte bu ölçeğin yönetilmesi kolay değil. Genel tablo, Türkiye’nin organizasyon sınavını başarıyla verdiğini gösteriyor. Antalya’nın güçlü turizm altyapısı da bu tercihi anlamlı kıldı. 

KATILIM GÜÇLÜ, İLGİ YETERLİ DENİLEBİLİR Mİ? 
Sayılar ve çeşitlilik açısından ilgi kuşkusuz yüksek. Avrupa’dan devlet başkanı veya başbakan düzeyinde katılım az olsa da bu organizasyon, genel olarak katılım ve ilginin yüksek olduğu bir zirve olarak tarihteki yerini alacaktır. Bir iklim zirvesinin başarısını yalnızca katılan lider veya delege sayısıyla ölçmek yanıltıcı olur. Asıl ölçü, üzerinde uzlaşılan kararların gücü, finansmanın netliği ve uygulamaya dönüşme kapasitesi. Son yıllarda gördüğümüz temel sorun da burada: Zirveler büyük ilgi görüyor, iddialı hedefler açıklanıyor ama uygulama ve finansman aynı hızla ilerlemiyor. 

ANTALYA’DAN HANGİ SONUÇ ÇIKACAK? 
Bu yazı kaleme alındığında müzakereler sürüyordu. Toplantının kapanmasına günler vardı ve nihai sonuç bildirgesi henüz açıklanmamıştı. Bununla birlikte 16 Kasım’da yayımlanan ilk taslak, yön hakkında fikir veriyor. Taslakta gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyumunu destekleyecek finansmanın 2035’e kadar yıllık en az 120 milyar dolara çıkarılmasından, fosil yakıtlardan geçişin hızlandırılmasına, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035’te yüzde 35’e yükseltilmesine kadar bir dizi önemli başlık var. 

Ancak yükün paylaşımı, finansmanın kaynağı ve fosil yakıtlardan geçişin hızı konusunda görüş ayrılıkları sürüyor. Bu nedenle taslaktaki iddialı ifadelerin nihai metinde ne ölçüde korunacağı belirleyici olacak. 

İKLİM ADALETİ GAZZE’Yİ DE KAPSAMALI
COP31’in dikkat çeken yönlerinden biri de Gazze’de yaşanan insani ve çevresel yıkımın Türkiye tarafından zirve gündemine taşınması oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gazze’de yaşananları yalnızca bir soykırım değil, aynı zamanda bir ‘ekokırım’ olarak nitelendirdi. Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa’nın zirvede yaptığı konuşma ayakta alkışlandı. COP31 Başkanı Murat Kurum da su arıtma sistemleri, enerji üniteleri ve acil altyapı desteğini kapsayacak Antalya–Gazze İklim Koridoru kurulmasını önerdi.

İklim adaletinden söz eden bir dünyanın, savaşların yol açtığı insani ve çevresel tahribata kayıtsız kalması düşünülemez. Bundan sonraki asıl mesele, Antalya’dan yükselen bu vicdani sesin uluslararası toplum tarafından ne ölçüde sahiplenileceği ve somut desteğe dönüştürülüp dönüştürülmeyeceğidir.

BAŞARILI EV SAHİPLİĞİNDEN KALICI SONUÇLARA…
Türkiye açısından COP31, yeşil dönüşüm gündemini hızlandırma fırsatı da sunuyor. Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve küresel tedarik zincirlerindeki yeni standartlar düşünüldüğünde, yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, düşük karbonlu üretim ve yeşil finansman artık çevresel olduğu kadar rekabet meselesi. 

Sonuç olarak Türkiye, organizasyon ve katılım açısından başarılı bir ev sahipliği gerçekleştirdi. Bu başarı küçümsenmemeli. Ama Antalya’nın iklim diplomasisinde kalıcı bir iz bırakıp bırakmayacağını, salonların doluluğundan çok nihai bildirgenin içeriği ve kararların uygulanması belirleyecek. Antalya’nın başarısı dünyayı bir araya getirmek oldu; şimdi beklenen, bu buluşmanın sözden eyleme, hedeften finansmana ve bildirgeden uygulamaya geçebilmesidir. 

 

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI

Tüm Yazıları >
Türkiye dünyayı Antalya’da buluşturdu — OSMAN ARIOĞLU