Cuma20 Kasım 202610:37İSTPİYASAAÇIK
FinansÖne çıkan

TCMB açıkladı: Sanayide kapasite kullanım oranı yüzde 0.1 düştü

Merkez Bankası, Kasım 2026 imalat sanayi kapasite kullanım oranı verilerini açıkladı. Genel oran aylık 0,1 puan düşüşle yüzde 74,4'e gerilerken mevsimsellikten arındırılmış gösterge yüzde 74,1 oldu. Yatırım ve dayanıklı tüketim mallarında düşüş yaşanırken bazı mal gruplarında artış görüldü.

İstanbul Ticaret Gazetesi

Yayınlanma

Güncellenme

Paylaş
TCMB açıkladı: Sanayide kapasite kullanım oranı yüzde 0.1 düştü

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Kasım 2026 dönemine ilişkin imalat sanayi kapasite kullanım oranı verilerini yayımladı. İmalat sanayi genelinde kapasite kullanım oranı bir önceki aya göre 0,1 puan azalarak yüzde 74,4'e indi. Mevsimsel etkilerden arındırılmış oran ise 0,2 puanlık düşüşle yüzde 74,1 olarak gerçekleşti. Mal grupları incelendiğinde yatırım ve dayanıklı tüketim mallarındaki gerileme dikkat çekti.

YATIRIM MALLARINDA KAPASİTE KULLANIMI DÜŞTÜ

Kasım ayında kapasite kullanımındaki en belirgin gerilemelerden biri yatırım malları grubunda gerçekleşti.

Ekim ayında yüzde 73,4 olan yatırım malları kapasite kullanım oranı, kasımda yüzde 72,5'e düştü. Böylece aylık bazda 0,9 puanlık azalış kaydedildi.

Yatırım malları, üretim süreçlerinde kullanılan makine, ekipman ve benzeri sermaye mallarını kapsaması nedeniyle imalat sanayisinin farklı alanlarındaki faaliyetlerin izlenmesi açısından önem taşıyor.

Bu grupta yaşanan gerileme, kasım ayında kapasite kullanımındaki zayıflamanın genel sanayi ortalamasından daha belirgin olduğunu gösterdi.

DAYANIKLI TÜKETİM MALLARINDA GERİLEME

Dayanıklı tüketim mallarında da benzer bir görünüm ortaya çıktı.

Bu grupta kapasite kullanım oranı yüzde 68,5'ten yüzde 67,7'ye gerileyerek 0,8 puan azaldı.

Dayanıklı tüketim malları grubunun kapasite kullanım oranı, imalat sanayi genelinin altında kalmaya devam etti.

Söz konusu gerileme, üretimde kullanılan mevcut kapasitenin değerlendirilmesi açısından dikkat çekti. Bununla birlikte kapasite kullanımındaki düşüş, tek başına üretim miktarının aynı oranda azaldığı anlamına gelmiyor.

TÜKETİM MALLARINDA SINIRLI ARTIŞ

Genel sanayi göstergesindeki gerilemeye karşın bazı mal gruplarında kapasite kullanımında yükseliş kaydedildi.

Tüketim malları genelinde oran, ekim ayındaki yüzde 72,3 seviyesinden yüzde 72,6'ya çıktı.

Dayanıksız tüketim mallarında ise yüzde 73,1 olan kapasite kullanım oranı, kasımda yüzde 73,6'ya yükseldi.

Bu gruptaki 0,5 puanlık artış, tüketim malları içerisinde aylık bazda daha olumlu bir görünüm oluştuğunu gösterdi.

Mal grubu

Ekim

Kasım

İmalat geneli

74,5

74,4

Dayanıklı tüketim

68,5

67,7

Yatırım malları

73,4

72,5

Dayanıksız tüketim

73,1

73,6

Ara malları

74,4

74,5

Tüketim geneli

72,3

72,6

ARA MALLARINDA KAPASİTE KULLANIMI YÜKSELDİ

İmalat sanayisinin üretim zincirinde önemli yer tutan ara mallarında da sınırlı artış görüldü.

Ekim ayında yüzde 74,4 olan kapasite kullanım oranı, kasımda yüzde 74,5'e çıktı.

Böylece söz konusu grupta aylık 0,1 puanlık yükseliş kaydedildi.

Ara malları, diğer sanayi kollarının üretim süreçlerinde kullanılan girdileri kapsadığı için bu gruptaki gelişmeler imalat sanayisinin genel görünümünün izlenmesinde önem taşıyor.

EN YÜKSEK KAPASİTE KULLANIMI TÜTÜN SEKTÖRÜNDE

Kasım ayında alt sektörler arasında en yüksek kapasite kullanım oranı yüzde 85,4 ile tütün ürünleri imalatında kaydedildi.

Tütün sektörünü yüzde 83,6 ile ağaç ürünleri, yüzde 83,1 ile kağıt sektörü takip etti.

Bu üç sektörün kapasite kullanım oranı, imalat sanayi genelinin belirgin biçimde üzerinde gerçekleşti.

Sektörler arasındaki fark, işletmelerin mevcut üretim kapasitelerini kullanma düzeylerinin faaliyet alanlarına göre değiştiğini ortaya koydu.

DERİ VE MAKİNE SEKTÖRLERİ ALT SIRALARDA

Kapasite kullanım oranının en düşük gerçekleştiği sektör ise deri ürünleri imalatı oldu.

Deri sektöründe oran yüzde 62,7 seviyesinde hesaplandı.

Makine ve ekipman imalatı ise yüzde 64,1'lik kapasite kullanımıyla düşük oran kaydedilen sektörler arasında yer aldı.

Bu veriler, söz konusu sektörlerde mevcut üretim kapasitesinin imalat sanayi ortalamasına kıyasla daha düşük oranda kullanıldığını gösterdi.

KAPASİTE KULLANIM ORANI NEYİ GÖSTERİYOR?

Kapasite kullanım oranı, imalat sanayisinde faaliyet gösteren işletmelerin mevcut fiziki üretim kapasitelerinin ne kadarını kullandığını ortaya koyan bir gösterge olarak takip ediliyor.

İstatistik, işletmelerin anket yanıtlarından hesaplanıyor ve sanayi faaliyetlerinin genel eğilimine ilişkin bilgi sağlıyor.

Ancak tek başına sanayi üretimindeki büyüme veya daralma oranını göstermiyor. Üretim miktarı, siparişler ve sektörel faaliyetlere ilişkin diğer göstergelerle birlikte değerlendiriliyor.

Kasım sonuçları, imalat sanayi genelinde sınırlı bir aylık gerilemeye işaret ederken mal grupları arasındaki farklılaşmanın devam ettiğini ortaya koydu.

ONUR TOPKAN

ONUR TOPKAN

İstanbul Ticaret Gazetesi – Ekonomi Editörü