Venüs kendi uydusunu kütleçekimle yutmuş olabilir

California Üniversitesi Riverside (UCR) astrofizikçisi Stephen Kane liderliğinde yürütülen ve The Astrophysical Journal dergisinde yayımlanan çalışma, Venüs’ün bugün neden bir uyduya sahip olmadığını gezegenin kendi kütleçekim ve dönüş dinamikleri üzerinden açıklıyor. 

Araştırma, olası bir uydunun büyük bir dış çarpışma sonucunda kaybolmasından ziyade, Venüs’ün çok yavaş dönmesi nedeniyle zaman içinde gezegene yaklaşarak yok olmuş olabileceği senaryosuna odaklanıyor.

YAVAŞ DÖNÜŞ

Dünya, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü yaklaşık 24 saatte tamamlıyor ve bu dönüş sırasında Ay’a aktarılan enerji uydunun gezegenimizden yılda yaklaşık 4 santimetre uzaklaşmasına yol açıyor. Venüs ise kendi ekseni etrafındaki bir dönüşünü 243 Dünya gününde tamamlıyor.

Araştırmaya göre bu çok daha yavaş dönüş hızı, olası bir Venüs uydusu üzerinde ters yönde bir etki oluşturuyor. Uydu gezegenden uzaklaşmak yerine giderek içeri doğru hareket ediyor ve sarmal bir yörünge izleyerek sonunda Venüs’e çarpıyor.

YÖRÜNGE SİMÜLASYONU

Kane, bu süreci incelemek için gök cisimleri arasındaki kütleçekimsel etkileşimleri hesaplayan fizik tabanlı bilgisayar modelleri kullandı.

Modeller önce Dünya-Ay sisteminin tarihsel gelişimiyle kalibre edildi, ardından Venüs’ün dönüş hızı ve diğer fiziksel parametrelerine uyarlandı. Böylece farklı büyüklüklerde varsayımsal uyduların milyarlarca yıllık zaman dilimlerinde nasıl hareket edeceği hesaplandı.

KÜTLE ETKİSİ

Simülasyonlarda uyduların kütlesi Dünya’nın Ay’ının yarısından 10 katına kadar değiştirildi. Test edilen senaryoların tamamında nihai sonuç aynı oldu: Varsayımsal uydu zaman içinde Venüs’e doğru yaklaşarak gezegene çarptı.

Uydu kütlesi arttıkça bu sürecin daha hızlı gerçekleştiği görüldü. Elde edilen sonuçlar, Venüs gibi çok yavaş dönen karasal gezegenlerin uydularını uzun dönem boyunca korumasının zor olabileceğine işaret ediyor.

JEOLOJİK İZLER

Venüs yüzeyinin yaklaşık yüzde 80’inin bir milyar yıl önce gerçekleştiği belirtilen büyük ölçekli jeolojik yenilenme süreciyle kaplanmış olması, olası bir uydu çarpışmasına ait yüzey izlerinin tespitini güçleştiriyor.

Araştırmacılar buna karşılık çarpışmanın izlerinin gezegenin daha derin katmanlarında bulunabileceğini değerlendiriyor. Gelecekte yapılabilecek sismik ölçümlerin, Venüs mantosunda böyle bir olayın bıraktığı fiziksel izlerin araştırılmasına imkan sağlayabileceği belirtiliyor.

GEZEGENİN EVRİMİ

Olası uydunun Venüs’e katılması sırasında gezegene aktarılan büyük miktardaki enerji ve açısal momentumun, atmosferin ve iklimin uzun vadeli gelişimini etkilemiş olabileceği değerlendiriliyor. Böyle bir olayın Venüs’ün geçmişte okyanus barındırıp barındırmadığına ilişkin senaryolar açısından da önem taşıdığı belirtiliyor.

Çalışmada ortaya konan mekanizma, benzer özelliklere sahip ötegezegenlerin uydu barındırma kapasitesi ve yaşanabilirlik değerlendirmelerinde dönüş hızının da dikkate alınması gerektiğini gösteriyor.