Çin, 45 saat içinde yörüngeye 4 farklı roket fırlattı

Çin’in kamu ve özel sektör uzay şirketleri, 45 saatlik zaman diliminde üç farklı fırlatma noktasından dört ayrı roketi uzaya gönderdi. Operasyonlarda geniş bant internet takımyıldızları Qianfan ve SatNet’in yanı sıra Dünya gözlem görevleri için de uydular yörüngeye taşındı. Sıvı ve katı yakıtlı farklı roketlerin kullanıldığı görevler, Çin’in fırlatma altyapısındaki çeşitliliği ve aynı dönemde birden fazla operasyon yürütebilme kapasitesini ortaya koydu.

QİANFAN’A 19 UYDU

Fırlatma serisinin ilk görevi, salı günü Doğu Yaz Saati ile 02.26’da Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi’nden gerçekleştirildi. Pekin merkezli LandSpace tarafından geliştirilen sıvı metan ve sıvı oksijen yakıtlı Zhuque-2E roketi, Qianfan, diğer adıyla “Bin Yelken” geniş bant uydu takımyıldızı için 10 uzay aracını Alçak Dünya Yörüngesi’ne yerleştirdi. Birkaç saat sonra Şanghay açıklarındaki deniz platformundan Orienspace’in Gravity-1 roketi fırlatıldı. Dünyanın en güçlü katı yakıtlı roketi olarak tanımlanan Gravity-1, Qianfan ağına 9 uydu daha ekledi. Takımyıldızının uzun vadede yaklaşık 15 bin aktif uyduya ulaşması hedefleniyor.

DEVLET ŞİRKETLERİ

Fırlatma trafiğinin ikinci bölümünde kamu sermayeli Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Kurumu (CASC) devreye girdi. Hainan Adası’ndaki Wenchang Uzay Fırlatma Sahası’ndan havalanan Long March 12 roketi, yaklaşık 13 bin uydudan oluşması planlanan SatNet küresel internet ağı için 9 uzay aracını yörüngeye taşıdı. Bu görevden yalnızca iki saat sonra Çin Havacılık ve Uzay Sanayii Kurumu (CASIC) iştirakli Kuaizhou-11 roketi Jiuquan’dan fırlatıldı.

RADAR UYDULARI

Kuaizhou-11, Spacety şirketine ait iki Dünya gözlem radar uydusunu yörüngeye taşıdı. Böylece 45 saat içinde gerçekleştirilen dört farklı fırlatma görevinin tamamında planlanan uydu yerleştirme operasyonları başarıyla sonuçlandı. Aynı zaman aralığında LandSpace ve Orienspace gibi özel şirketlerin yanı sıra CASC ve CASIC bağlantılı kamu kuruluşlarının da görev yürütmesi, Çin’in ticari ve kamusal uzay faaliyetlerini paralel biçimde sürdüren üretim ve fırlatma modelini ortaya koydu.

DİKEY İNİŞ

Bu dört görevde kullanılan roketlerin hiçbiri ilk aşamasını dikey olarak geri indirmedi. Çin uzay sektörü ise yeniden kullanılabilir roket teknolojileri üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor. Son iki buçuk aylık dönemde LandSpace tarafından geliştirilen Zhuque-3 ile CASC imzalı Long March 10B araçlarının ilk aşamalarının yörünge görevleri sırasında dikey olarak karaya indirildiği belirtildi. Bu denemeler, fırlatma maliyetlerinin azaltılmasında önemli görülen yeniden kullanılabilirlik teknolojilerinin Çin’de daha ileri bir aşamaya taşındığını gösteriyor.

YENİDEN KULLANIM

Çin henüz aynı ilk aşama roketini birden fazla yörünge görevinde yeniden kullanma aşamasına geçmiş değil. Buna karşılık yüksek fırlatma sıklığı, farklı yakıt ve roket mimarilerinin aynı operasyon döneminde kullanılabilmesi ve ilk aşama dikey iniş denemelerindeki ilerleme, ülkenin yeniden kullanılabilir fırlatma sistemlerine yönelik çalışmalarını hızlandırıyor. Qianfan ve SatNet gibi geniş uydu takımyıldızlarının kurulmasıyla birlikte bu kapasitenin, Çinli ticari uzay şirketlerinin küresel fırlatma pazarındaki maliyet ve operasyon rekabetinde daha belirleyici hale gelmesi bekleniyor.