Haziran ayı dış ticaret verileri, yılın ilk yarısına ilişkin genel tabloyu daha net görmemizi sağladı. İlk bakışta ihracatta oldukça güçlü bir artış dikkat çekse de altı aylık gerçekleşmeler ve ithalatın seyri birlikte değerlendirildiğinde dış ticaret dengesindeki kırılganlığın devam ettiği görülüyor. Buna bir de cari işlemler dengesindeki gelişmeler eklendiğinde, ekonominin ikinci yarıda yakından izlenmesi gereken önemli göstergeler ortaya çıkıyor.
Haziran ihracatında takvim etkisi
Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre haziran ayında ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21.8 artarak 24.94 milyar dolara ulaştı. Ancak bu güçlü performansı değerlendirirken takvim etkisini göz ardı etmemek gerekiyor.
Geçen yıl Kurban Bayramı’nın haziran ayının ilk günlerine denk gelmesi nedeniyle çalışılan gün sayısı bu yılın haziran ayına göre eksik günlerden oluşmuştu. Bu yıl ise bayramın mayıs ayına kayması, haziran ayı ihracatını doğal olarak olumlu etkiledi. Nitekim mayıs ayında da aynı takvim etkisi nedeniyle ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9.7 gerilemişti. Dolayısıyla haziran ayında görülen yüksek artışın önemli bir kısmı baz etkisinden kaynaklanıyor. Bu nedenle daha sağlıklı bir değerlendirme için altı aylık verilere bakmak gerekiyor. Ocak-haziran döneminde ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4.1 artarak 277.94 milyar dolara yükseldi. Bu oran, ihracatın artmaya devam ettiğini göstermekle birlikte, küresel talepteki zayıflık ve dış pazarlardaki belirsizlikler nedeniyle büyümenin sınırlı kaldığını ortaya koyuyor.
Sektörel performans ve bazı sektörler
Haziran ayında sektörler bazında oldukça dikkat çekici artışlar yaşandı. Madencilik sektörü yüzde 41.2 ile en yüksek artışı kaydederken, demir ve demir dışı metaller ihracatı yüzde 40.7 yükseldi. Elektrik ve elektronik sektöründeki yüzde 30.6’lık artış da teknolojik üretimin dış ticaretteki ağırlığının giderek arttığını gösteriyor. Bu üç sektörde ilk yarı gelişmelerinin de genel artış oranından çok daha iyi olduğunu belirtelim.
Toplam ihracat içindeki payları sınırlı olmakla birlikte bazı sektörlerdeki yüksek artış oranları da dikkat çekici. Gemi, yat ve hizmetleri ihracatı aylık yüzde 232.5, 6 aylık yüzde 52.5, yaş meyve ve sebze ihracatı aylık yüzde 96.7, 6 aylık yüzde 29.4 artış gösterdi. Bu veriler, belirli sektörlerde önemli sipariş ve pazar kazanımlarının yaşandığına işaret ediyor.
İthalattaki güçlü seyir
İhracattaki olumlu tabloya rağmen ithalat tarafındaki artış da hız kesmedi. Haziran ayında ithalat yüzde 23.1 artarak 35.32 milyar dolara yükseldi. Bunun sonucu olarak dış ticaret açığı da geçen yılın aynı ayına göre yüzde 26.3 büyüyerek 10.4 milyar dolara ulaştı.
Bu görünüm, iç talepte belirli ölçüde yavaşlama yaşansa bile özellikle ara malı ithalatına olan ihtiyacın güçlü şekilde sürdüğünü gösteriyor. Üretimin önemli ölçüde ithal girdilere bağımlı olması, ihracattaki artışın dış ticaret açığını istenilen ölçüde daraltmasını zorlaştırıyor.
Cari açıkta ilk yarı görünümü
Merkez Bankası tarafından açıklanan mayıs ayı cari işlemler dengesi de dış ticaret verileriyle uyumlu bir görünüm sergiledi. Mayıs ayında cari işlemler açığı 1.4 milyar dolar ile piyasa beklentilerinin bir miktar üzerinde gerçekleşirken, yıllıklandırılmış cari açık 37.3 milyar dolara yükseldi.
Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre cari açıktaki artışın oldukça belirgin olduğunu ortaya koyuyor. Elbette yılın ilk yarısında enerji fiyatları üzerinde etkili olan jeopolitik gelişmelerin, özellikle Amerika, İsrail- İran savaşının oluşturduğu belirsizliklerin bu tabloda önemli payı bulunduğunu da göz önünde bulundurmalı.
Bununla birlikte yılın ikinci yarısına ilişkin görünüm ilk yarıya göre daha dengeli olabilir. Turizm sezonunun hız kazanmasıyla hizmet gelirlerinde beklenen artışın cari dengeyi desteklemesi ve açığın büyüme hızını yavaşlatması beklenebilir. Ayrıca kalıcı bir iyileşme için ihracatta yüksek katma değerli üretimin payındaki artışın devamı, enerji ithalatı bağımlılığının azaltılması ve ara malı üretiminde yerlileşmenin hız kazanması büyük önem taşımaya devam ediyor.
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları İstanbul Ticaret Gazetesi'ne aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.