Bakanlık ticarette çeyrek asırlık değişimi paylaştı: Gümrükten ihracata dijital dönüşüm

Türkiye’nin ticaret yapısında son 25 yılda önemli değişim yaşandı. Ticaret Bakanlığı verilerine göre mal ihracatı yaklaşık 8.7 kat, hizmet ihracatı ise 8 kat artarken dijitalleşme ve ihracat finansmanında da yeni bir yapı oluşturuldu.

MAL İHRACATI 8.7 KAT ARTTI

Ticaret Bakanlığının verilerine göre 2001 yılında 31.3 milyar dolar olan mal ihracatı, 2025’te 273.3 milyar dolara yükseldi.

Böylece mal ihracatı 25 yıllık dönemde yaklaşık 8.7 katına çıktı.

Hizmet ihracatı ise aynı dönemde 15.1 milyar dolardan 122.6 milyar dolara ulaşarak yaklaşık 8 kat arttı.

Türkiye’nin dünya hizmet ihracatından aldığı pay yüzde 0.89’dan yüzde 1.28’e yükselirken hizmet ticareti fazlası 63.5 milyar dolar oldu.

MAL VE HİZMETTE 396 MİLYAR DOLAR

Mal ve hizmet ihracatının toplamı 2025 yılında yaklaşık 396 milyar dolara çıktı.

Bakanlık, Türkiye’nin bugün yaklaşık 400 milyar dolarlık mal ve hizmet ihracatı kapasitesine ulaştığını bildirdi.

443 MARKA TURQUALITY EKOSİSTEMİNDE

Türkiye’nin markalaşma politikalarının önemli araçlarından TURQUALITY Destek Programı 2004 yılında devreye alındı.

Bugün 411 firma ve 443 marka TURQUALITY/Marka Programı kapsamında bulunurken yaklaşık 19 bin KOBİ de UR-GE projelerinden yararlandı.

MERSİS KULLANICISI 3.6 MİLYONU AŞTI

Ticaret sicilindeki dijitalleşmeyle 2.6 milyondan fazla şirket ve ticari işletmeye MERSİS üzerinden hizmet sunulmaya başlandı.

MERSİS’in aktif kullanıcı sayısı 3.6 milyonun üzerine çıktı.

59 MİLYAR DOLARLIK REESKONT KREDİSİ

İhracat finansmanında da kapasite genişledi. Sermayesi 200 milyar TL’ye yükseltilen Türk Eximbank’ın şube sayısı 2001’de 2 iken bugün 25’e çıktı.

Eximbank’ın 2026 sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi sağlaması planlanıyor.

İhracatı Geliştirme AŞ aracılığıyla 22 Haziran itibarıyla ihracatçıların 291.4 milyar TL tutarındaki kredisine 255.1 milyar TL kefalet sağlandı. Türkbank’ın da yıl sonuna kadar ihracatçılara 100 milyar TL reeskont kredisi vermesi hedefleniyor.

GÜMRÜKLERDE DİJİTALLEŞME HIZLANDI

Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi kapsamında 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belge tek noktadan temin edilebilir hale getirildi.

E-Kolay İhracat Platformu ise hedef pazar seçiminden dijital pazarlamaya, lojistikten ödeme sistemlerine kadar çeşitli alanlarda yapay zeka destekli danışmanlık sunmaya başladı.

19 GÜMRÜK KAPISI YENİLENDİ

Türkiye’nin dış ticaret kapasitesindeki artışla birlikte gümrük altyapısında da modernizasyona gidildi.

Bugüne kadar 19 kara yolu gümrük kapısı yenilenirken Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur gibi stratejik geçiş noktaları X-Ray, plaka tanıma, CCTV ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldı.

İÇ TİCARETTE YETKİ BELGESİ DÖNEMİ

İkinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sistemi yaygınlaştırıldı.

Haziran itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818, kuyum ticaretinde ise 15 bin 17 işletme yetki belgesi aldı.

1.3 MİLYAR TL’Yİ AŞAN CEZA

Tüketicinin korunmasına yönelik denetimlerde 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün incelendi.

Fahiş fiyat artışı kapsamında 238 binden fazla işletme ve 1.85 milyonun üzerinde ürün denetlenirken Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından fahiş fiyat ve stokçuluk kapsamında 1.3 milyar TL’nin üzerinde idari para cezası uygulandı.

YEŞİL DÖNÜŞÜME 17.64 MİLYON TL DESTEK

Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderlerinin 5 yıl boyunca yüzde 50 oranında ve toplam 17.64 milyon TL’ye kadar desteklendiği bildirildi.

Haziran itibarıyla 166 firma bu destekten yararlanıyor.

Bakanlık, yeni dönemde daha yüksek katma değer, daha güçlü Türk markaları, daha fazla küresel pazar, dijital ticaret, güçlü KOBİ’ler ve sürdürülebilir üretim hedeflerinin öne çıkacağını belirtti.