Yargıtay Kararı! Kendi işyerinden sigortalı gösterilenler dikkat

İşverenler kendi işyerinden 4/a sigortalısı olarak gösterilebilir mi? Yargıtay, 27 yıl kendi şirketinden 4/a olarak gösterilip emeklilik aylığı isteyen çalışanın talebini reddetti.

SGK uygulamalarını haklı bulan Yargıtay, “İşverenler kendi işyerinden 4/a sigortalısı olarak gösterilemez. Primler 4/b (Bağkur) borcuna aktarılır, emeklilik aylığı şartları da buna göre yeniden değerlendirilir” diyerek, emsal bir karara imza attı.  

Çalışanlar yıllarca prim öder, emekli olmayı bekler. Sakarya’daki bir dava, bu bekleyişi mahkemeye taşıdı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2026/430 Esas, 2026/10355 Karar sayılı ve 08.09.2026 tarihli kararında istinaf kararını onadı. Davacı, kendi şirketindeki 4/a (SSK) çalışmalarının iptal edilmesine ve yaşlılık aylığının reddedilmesine karşı çıktı. Mahkemeler davayı reddetti. Karar, ‘kazanılmış hak’ ve ‘idarenin güven verme’ konularında önemli tartışmalar doğurdu.

TARAFLARIN İDDİALARI
Davacı, 20 Ocak 2021 tarihinde SGK emeklilik (yaşlılık) aylığı istedi. SGK, 26 Temmuz 2021 tarihli yazıyla başvuruyu kabul etmedi. Gerekçe şuydu: 5 Ağustos 1994-20 Ocak 2021 tarihleri arasında kendi ... San. ve Tic. Ltd. Şti.’ndeki 4/a bildirimi iptal edildi. Primler 4/b (Bağ-Kur) borcuna aktarıldı. Kurum kendi alt mevzuatına dayanarak bu işlemi tesis etti.

Davacı vekili şunu savundu: 5510 sayılı Kanun’un 53. maddesi “İşveren kendi işyerinde sigortalı olamaz” der. Ancak 28 Eylül 2008 tarihli tebliğin 5. bölüm 9. bendinde özel kural vardı. 1 Ekim 2008’den önce 4/b kapsamında olup kendi işyerinden 4/a primi ödeyenlerin sigortalılığı kesintiye uğrayıncaya kadar devam eder. Bu tebliğ sonra değişti.

Yine de 2013/11 sayılı genelgede benzer hüküm kaldı. Kurumun kural değiştirmesi anayasal haklara, kamu hizmetinin sürekliliğine, kazanılmış hakka, idari işlemin geriye yürümezliğine ve eşitliğe aykırıdır. Davacı makina mühendisi olarak teknik görev yaptı. Baskın çalışma 4/a’dır. Tanıklarla ispat edilebilir. İptal edilen 4/a süreleri yeniden kabul edilsin. 1 Şubat 2021’den itibaren yaşlılık aylığı bağlansın. Faiziyle ödensin.

Davalı SGK şu cevabı verdi: Davacının 1 Ağustos 1994-31 Mayıs 2006 ve 1 Kasım 2020-31 Mart 2021 arası hizmeti var. Aradaki bazı hizmetler silindi. 31 Mart 2021 itibarıyla 5.754,94 TL borcu var. 5 Ağustos 1994’ten sonraki tüm 4/a hizmetleri kendi işyerinde çalıştığı için iptal edildi. Emeklilik talebi işlemden kaldırıldı. Hizmet bildirildiğinde dosya yeniden incelenir. Davanın reddini istedi.

YEREL MAHKEME REDDETTİ
İş Mahkemesi, davayı reddetti. Mahkeme, 506 ve 5510 sayılı kanunlara göre davacının kendi şirketinden 4/a sigortalısı olamayacağını kabul etti. Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre yasa gereği itibar edilemeyecek bir dönemdeki sigortalılığa değer verilmez. Davacı 1 Eylül 1999-14 Haziran 2021 arasında 4/b kapsamında sayılır. Çakışan 4/a sigortalılığı iptal edilir. 4/a primlerinin işçi hisseleri 4/b’ye aktarılır. Kurum işlemi yerindedir. Dava reddedildi.

İSTİNAF YOLU KAPANDI
Davacı vekili istinaf başvurusu yaptı. Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusunu esastan reddetti. İlk derece mahkemesinin gerekçesi yerinde bulundu. Bölge mahkemesi de davacının kendi işyerinde 4/a sigortalısı olamayacağı sonucuna vardı. 5510 sayılı Kanun ve ilgili genelgeler çerçevesinde işlem doğru görüldü. İstinaf yolu kapandı.

YARGITAY OY ÇOKLUĞUYLA ONADI
Davacı vekili temyiz yoluna başvurdu. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, temyiz dilekçesini kabul etti. Ön inceleme sonrası dosya incelendi. Uyuşmazlık, ortağı olduğu şirketten 506 sayılı Kanun kapsamında bildirilen 4/1-a çalışmalarını iptal eden SGK işleminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların iddia ve savunmalarına, belgelere, uygulanacak hukuk kurallarına, hukuki ilişkinin niteliğine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına, karardaki gerekçelere uygun bulundu. Temyiz dilekçesindeki nedenler bozmayı gerektirecek nitelikte görülmedi.

Sonuç olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararının oy çokluğuyla onanmasına karar verildi. 
Bu emsal karar, “Yasa her şeyin üstündedir” ilkesini pekiştirdi. Uzun süre kabul edilen bildirim, tek başına kazanılmış hak yaratmaz. Sosyal güvenlik sisteminde şeffaflık ve yasal uyum şarttır.

Benzer durumda olanlar ne yapmalı?

Yargıtay’ın bu kararı, kendine ait işyerinden ya da kendi şirketinde çalışan ortakların 4/a-4/b çakışmasında önemli bir emsal oluşturur. Daha önce bu köşemizde kendi işyerlerinden sigortalı 
olanları veya sigortalı olmak isteyenleri defalarca uyarmıştım. Tekrar altını çizerek diyorum ki; “Önlem almak, pişman olmaktan iyidir.” Mahkemeler de SGK uygulamalarını aynen kabul ederek 5510 sayılı Kanun’un 53. maddesine göre işverenin kendi işyerinde 4/a sigortalısı olamayacağını açıkça kabul ediyor. Yerleşik içtihatlar da aynı yönde. Uzun yıllar prim kabul edilmesi, yasal engeli aşmaz. SGK, sonradan iptal edebilir ve primleri 4/b’ye aktarabilir. Borç çıkarabilir. Emeklilik aylığı şartları 4/b’ye göre yeniden değerlendirilir.

Benzer durumda olanların yapması gerekenler şunlar:

* Sigortalılık durumunuzu hemen kontrol edin. e-Devlet veya SGK’dan hizmet dökümünüzü alın. 4/a ve 4/b çakışması var mı, bakın.

* Kendi şirketinizde 4/a bildirimi varsa, mümkün olan en kısa sürede 4/b (Bağ-Kur) olarak düzenleyin. Prim ödeme planınızı buna göre yapın.

* Emeklilik başvurusu yapmadan önce tüm hizmetlerinizi ve borç durumunuzu netleştirin. Eksik prim veya borç varsa tamamlayın.

* Geçmiş dönemler için iptal riski varsa buna göre emeklilik planlamanızı yeniden gözden geçirin. 

* 4/b şartlarını (prim günü, yaş, borçsuzluk) erken planlayın. Erken tedbir, emeklilik hakkınızı korur.