ABD ekonomisinin geleceği giderek belli bir yapay zeka senaryosunun gerçekleşmesine bağlanıyor.
Çinli şirketler de bu senaryonun gerçekleşmesini giderek zorlaştırıyorlar.
YAPAY ZEKA VE ABD EKONOMİSİ
ABD ekonomisinin günümüzdeki ana motorunu yapay zeka alanındaki hızlı gelişmenin meyvelerini ülke şirketlerinin devşireceği beklentisi oluşturuyor: Yapay zeka modellerinde, bunların geliştirilme ve işletilmesinde kullanılan çiplerde OpenAI, Anthropic, Nvidia gibi ülke şirketleri açık ara önde olacaklar, bu konumlarından yararlanarak büyük gelirler sağlayacaklar, ABD ekonomisi bu şekilde büyük ivme kazanacak.
Ülke hisse senedi borsalarında S&P 500 indeksine göre son 3 yılda yüzde 70’e varan yükselme gerçekleşti. Bu artışın büyük bölümü yapay zeka ilişkili şirketin hisselerinden kaynaklanıyor. Bu artışlar hem zenginleşme etkisi ile tüketim harcamalarında hem de şirketlerin yatırım harcamalarında artışlara yol açıyor. Ülke ekonomisinin günümüzdeki büyümesi büyük ölçüde bu harcama artışlarının talep etkisine dayanıyor.
DEEPSEEK ETKİSİ
Çin’in DeepSeek adlı şirketi, 2025 Ocak ayında piyasaya yeni bir yapay zeka modeli çıkartmıştı. Model, birçok teknik yenilik içeriyordu ve becerileri ABD’nin bu alanda öncü şirketi OpenAI’ın en ileri modeli ile karşılaştırılabilir bir düzeydeydi. ABD şirketleri bu düzeyde modeller geliştirmek için on binlerce grafik işlem ünitesi kullanırken DeepSeek bunu sadece 2 bin çip kullanarak yapmıştı.
Üstelik şirket, herkese ürününü bedelsiz olarak kendi sistemleri üzerinde işletmek, değişiklikler yapmak hakkı veriyordu. ABD yapay zeka model üreticilerinin bu alanda tekel olmadığı ve de model ortaya çıkartmak için sanıldığı kadar çok çip gerekmediği anlaşılmıştı; S&P 500 indeksinde yüzde 2’ye yakın, Nvidia hisse senedi fiyatında yüzde 17 dolayında düşüş oldu.
YENİ DEEPSEEK’LER
DeepSeek depreminden bu yana geçen dönem, bunun tek bir şirketin bir kerelik bir başarısı olmadığını gösterdi. Bu dönemde başta DeepSeek, Zhipu AI, Alibaba, Moonshot AI olmak üzere Çinli şirketler, gerek model mimarisi, gerek teknik altyapı, gerekse modellerin eğitim süreçlerinde yeniliklerle çok daha az çip yatırımı ve enerji kullanımı gerektiren ve herkese bedelsiz kullanım hakkı verdikleri modeller çıkarttılar.
Tüm bu modeller ABD şirketleri tam önemli bir aşama yapmış, yeni bir model ortaya çıkartmışken, kullanıcılar için karşılaştırılabilir özelliklerde ama çok daha ucuz seçenekler olarak ortaya çıkıyor. Bu modeller Çinli şirketlerin sistemleri üzerinden çok düşük fiyatlarla kullanılabiliyor; başka ülkelerdeki servis sağlayıcılar modelleri bedelsiz olarak kendi sistemleri kurup kullanıcılara ucuza hizmet sağlayabiliyor ya da kullanıcılar bunları bedelsiz olarak kendi sistemleri üzerinde kurup kullanabiliyorlar. Bu modellerin üretimi ve işletiminde de giderek Çinli şirketlerce üretilen çipler kullanılıyor.
Bu durum ABD ekonomisinin gelişiminin dayandığı senaryonun gerçekçiliğini sorgulatıyor. ABD’li şirketler yapay zeka alanında sürpriz bir atılım yapmaz ise bir kriz yolda olabilir.
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları İstanbul Ticaret Gazetesi'ne aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.