Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının ‘süresiz olarak’ istenebileceğini öngören 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.175 hükmünü iptal etti. Karar, 30 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı.
İptal hükmü, 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek; bu tarihe kadar kanun koyucunun yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.
İPTAL EDİLEN HÜKÜM
İptal, TMK m.175/1'deki ‘süresiz olarak’ ibaresiyle sınırlı. Maddenin geri kalanı yürürlükte; tedbir ve iştirak nafakası da karardan etkilenmiyor.
AYNI İBARE, 14 YIL SONRA FARKLI SONUÇ
Anayasa Mahkemesi, 2012'de verdiği kararda (E.2011/136, K.2012/72) ibareyi Anayasa'ya uygun bulmuş, ‘süresiz’ ifadesinin nafakanın her durumda ölünceye kadar ödeneceği anlamına gelmediğini söylemişti.
2026 kararı da kanunun lafzı, hâkimin nafakaya süre koymasını yasaklamadığının tespitiyle başlıyor. Ne var ki Yargıtay, 2012'den sonra da ibareyi emredici kabul etti ve yoksulluk nafakasına süre konulmasını kanuna aykırı saydı. Mahkeme bu uygulamaya örnek olarak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2017 tarihli bir kararını (E.2016/8859, K.2017/14407) gösteriyor.
Kısacası, değişen, Anayasa Mahkemesi’nin bu tabloya bakışı oldu.
MAHKEME NEDEN İPTAL ETTİ?
Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının süresiz uygulanmasına ilişkin kuralı Anayasa’nın 2, 5 ve 17. maddelerine aykırı buldu. Kararda, kanun metni ile uygulama arasındaki belirsizlik ve nafaka yükümlüsü ile alacaklı arasında kurulması gereken makul dengenin bozulması vurgulandı.
Mahkeme; evliliğin süresi, tarafların yaşı, sağlık durumu, eğitim düzeyi ve ekonomik koşulları ile alacaklının kendi geçimini sağlama imkânının nafakanın süresi belirlenirken dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Böylece yaşam boyu nafaka yasaklanmadı; koşullarının kanunla belirlenmesi ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerektiği ortaya konuldu.
Kararda İsviçre, Almanya, Hollanda ve Belçika hukukundaki farklı uygulamalara da atıfta bulunuldu.
MEVCUT NAFAKALAR VE DEVAM EDEN DAVALAR
İptal hükmü, 30 Haziran 2027'ye kadar yürürlükte kalacak ve bu tarihe kadar mevcut düzenleme uygulanmaya devam edecek. Anayasa’nın 153. maddesi gereğince iptal kararı geriye yürümeyeceğinden, kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermeyecek. Mevcut nafakaların yeni düzenlemeden nasıl etkileneceği, çıkarılacak kanunun geçiş hükümlerine bağlı olacak.
Nafaka yükümlülerinin ödemeleri kendiliğinden durdurmaları ciddi hukuki sonuçlar doğurabileceğinden, koşulların değişmesi hâlinde TMK m.176 kapsamında nafakanın kaldırılması veya azaltılması davasına başvurulabilir. Nafaka alacaklılarının mevcut hakları ise yeni düzenleme yürürlüğe girene kadar devam edecek.
Devam eden boşanma davalarında, 30 Haziran 2027 tarihi ve yeni düzenlemenin olası geçiş hükümleri, dava stratejisi bakımından dikkate alınmalı.
Karar doğrultusunda, nafaka yükümlülerinin ödemeleri kendiliğinden durdurmaları veya azaltmaları önerilmiyor. Koşullarında esaslı değişiklik meydana gelenler, mevcut hukuki imkânlar çerçevesinde nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açabilir. Nafaka alacaklıları bakımından ise yeni kanuni düzenleme ve geçiş hükümleri yayımlanana kadar ayrıca bir işlem yapılması gerekmiyor.
Devam eden veya açılması planlanan boşanma davalarında, 30 Haziran 2027 tarihi ve olası geçiş hükümlerinin hukuki strateji kapsamında değerlendirilmesi önem taşıyor.
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları İstanbul Ticaret Gazetesi'ne aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.