Webb uzay teleskobu, Satürn'ün dönüş gizemini çözdü

James Webb Uzay Teleskobu, Satürn’ün on yıllardır bilim dünyasını yanıltan dönüş hızı tutarsızlığının ardındaki sır perdesini araladı. Yapılan yüksek çözünürlüklü gözlemler, gezegenin atmosferiyle manyetik alanı arasında kendi kendini besleyen devasa bir enerji döngüsü olduğunu ortaya koydu.

Satürn, 2004 yılındaki Cassini görevinden bu yana bilim insanlarını şaşırtmaya devam ediyordu. Katı bir cismin aksine, Satürn’ün ölçüm yöntemine bağlı olarak farklı hızlarda döndüğü görülüyordu. Bu fiziksel tutarsızlık, Northumbria Üniversitesi’nden Profesör Tom Stallard ve ekibinin Webb verilerini kullanarak yaptığı son analizlerle netlik kazandı.

TRİHİDROJEN KATYON (H₃⁺) İLE HASSAS ÖLÇÜM

Araştırmacıların başarısının anahtarı, kızılötesi ışıkta parlayan ve üst atmosfer için doğal bir termometre görevi gören trihidrojen katyon (H₃⁺) molekülü oldu. Webb’in on kat daha hassas olan verileri, daha önceki ölçümlerdeki 50°C’lik hata payını ortadan kaldırarak ısı haritalarını kristal netliğinde sundu.

KENDİ KENDİNİ BESLEYEN ENERJİ DÖNGÜSÜ

Profesör Stallard’ın ‘gezegensel ısı pompası’ olarak tanımladığı bu mekanizma şu şekilde işliyor:

• Isınma: Satürn’ün auroraları (kuzey ışıkları) üst atmosferi yoğun bir şekilde ısıtıyor.
• Rüzgar: Bu ısı artışı, atmosferde çok güçlü rüzgarları harekete geçiriyor.
• Geri besleme: Hareket eden rüzgarlar, auroraları besleyen elektrik akımları üretiyor.
• İllüzyon: Bu elektrik akımları, dönüş hızını ölçmek için kullanılan sinyalleri manipüle ederek ‘yanıltıcı bir aurora sinyali’ oluşturuyor.

ÖTEGEZEGEN ARAŞTIRMALARINDA YENİ UFUKLAR

Bu keşif, sadece Satürn’e özel bir durum olmaktan öte, gaz devlerinin manyetosferleri ile atmosferleri arasındaki derin iki yönlü bağlantıyı kanıtlıyor. Enerjinin sadece uzaydan atmosfere akmadığı, atmosferin de uzaydaki olayları kontrol ettiği bu model; güneş sistemimiz dışındaki ötegezegenlerin analiz edilme biçimini kökten değiştirecek.

Stallard, "Bir gezegenin atmosferik koşulları uzay ortamına doğru akımlar oluşturabiliyorsa, diğer dünyaların stratosferlerinde hayal bile edemediğimiz etkileşimler olabilir" diyerek keşfin küresel bilimsel projeksiyonlardaki ağırlığına dikkat çekiyor.