NASA’nın ötegezegen avcısı olarak bilinen TESS uydusu, Dünya’dan gözlemlenebilen en kapsamlı gökyüzü haritalarından birini bilim dünyasının kullanımına sundu. Nisan 2018’de Cape Canaveral’dan fırlatılan TESS, Eylül 2025’e kadar süren gözlem döneminde 96 farklı gökyüzü sektörünü taradı. Uydu tarafından oluşturulan tüm gökyüzü mozaiği, Güneş Sistemi’nin ötesindeki yaklaşık 6 bin doğrulanmış ve aday ötegezegenin konumunu ortaya koyuyor. Veri seti, yalnızca gezegen keşifleri için değil, asteroit izleme, galaktik değişimler ve gelecekteki derin uzay araştırmaları için de önemli bir kaynak niteliği taşıyor.
YILDIZ IŞIĞINDAKİ KÜÇÜK DÜŞÜŞLER İZLENDİ
TESS, ötegezegenleri transit yöntemiyle tespit ediyor. Bu yöntemde uydu, bir gezegenin yıldızının önünden geçerken neden olduğu küçük parlaklık düşüşlerini ölçüyor. Dört özel kamerasıyla geniş gökyüzü alanlarını tarayan TESS, otomatik algoritmalar yardımıyla bu parlaklık değişimlerini analiz ediyor. Böylece yıldızların çevresinde dönen yeni gezegen adayları belirlenebiliyor. NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde TESS Projesi Bilimcisi olarak görev yapan Allison Youngblood, veri seti incelendikçe yeni bulgularla karşılaştıklarını belirtti. Youngblood, TESS’in yalnızca gezegen keşiflerine değil, galaktik hareketlerin gözlenmesine ve Dünya’ya yakın asteroitlerin izlenmesine de katkı sağladığını ifade etti.
700’E YAKIN GEZEGEN DOĞRULANDI
Yayınlanan mozaikte mavi noktalar doğrulanmış ötegezegenleri, turuncu noktalar ise henüz doğrulama aşamasındaki adayları gösteriyor. Verilere göre TESS, bugüne kadar yaklaşık 700 doğrulanmış ötegezegenin yanı sıra binlerce aday gezegenin belirlenmesine katkı sağladı. Projede görevli Yardımcı Bilim İnsanı Rebekah Hounsell, TESS’in son sekiz yılda ötegezegen bilimi için çok büyük bir veri kaynağına dönüştüğünü söyledi. Hounsell, küçük Merkür benzeri gezegenlerden Jüpiter’den daha büyük gaz devlerine kadar geniş bir çeşitliliğin haritalandığını belirtti. Bazı gezegenlerin, yıldızlarının çevresindeki yaşanabilir bölgelerde yer aldığı bildiriliyor. Bu bölgeler, uygun koşullar altında gezegen yüzeyinde sıvı su bulunabilme ihtimali nedeniyle bilim insanları tarafından yakından inceleniyor.
KOZMİK OLAYLAR DA KAYDA GEÇTİ
TESS verileri, yalnızca gezegenleri değil, uzayda meydana gelen dinamik olayları da ortaya çıkarıyor. Yakın zamanda tespit edilen iki gezegenin çarpışması sonucu oluşan enkaz bulutu, bu tür kozmik olayların nasıl geliştiğini anlamak açısından önemli bilgiler sundu. Bilim insanları, bu verilerin milyarlarca yıl önce Dünya ile başka bir gökcisminin çarpışması sonucu Ay’ın oluşumuna yol açtığı düşünülen süreci anlamaya da katkı sağlayabileceğini belirtiyor. TESS’in oluşturduğu kapsamlı veri arşivi, gelecekteki uzay teleskopları, ötegezegen araştırmaları ve derin uzay gözlem projeleri için temel başvuru kaynaklarından biri olmaya devam edecek.
