tatil-sepeti

SALİH KESKİN


www.inovasyonuzmani.com

 

Trend eğilimler, geleneksel normlardan ve beklentilerden farklı bir yöne doğru yol alıyor! Standartlaştırılmış ürün ve hizmetlerin bambaşka yönelimlere doğru evrilmesiyle yeni bir dünyanın doğuşuna tanık oluyoruz. 

 

Örneğin:

 

  • Hastalıkların önlenmesi için önleyici tıp ve halk sağlığı konularında yenilikçi çözümlere odaklanma eğilimi gözleniyor. Daha hastalık oluşmadan tedbir alma üzerine büyük atılımlar söz konusu.
  • Enerji üretiminde, geri dönüşüm ve enerji verimliliği gibi alanlarda yeniliklere daha fazla yatırım yapılıyor.
  • Merkezi politik yapılar yerine halkın daha fazla katılımcı olduğu yönetim modellerine doğru bir eğilim görüyoruz.
  • Emeklilik sisteminin daha sağlam bir yapıya geçmesini beklerken ve yaşlılar ‘tam rahat edelim’ derken, aktif yaşlanma ve yaşlıların esnek çalışmasına yönelik yenilikçi uygulamalarda patlama yaşıyoruz. 
  • Geleneksel eğitim kurumlarının daha da büyümesine kıyasla, uzaktan eğitim teknolojilerinde ilerleme daha fazla.
  • Seri üretim daha da ilerler ve fiyatlar biraz daha düşer diye beklerken, kişiselleştirilmiş üretim ve hizmet modellerine doğru hızla kayma yaşıyoruz.
  • Bildiğimiz medya kuruluşlarına göre sosyal medya ve dijital iletişimde daha fazla atılım olmaya devam ediyor.
  • Bankacılık sistemi tam bir deprem yaşıyor. Olacak olan şu; bildiğimiz paraya elveda… Alternatif finans ve kripto para gibi alanlarda zirveleri zorluyoruz.
  • Geleneksel perakende mağazalarının yerine çevrimiçi alışveriş ve e-ticaret platformlarında büyüme inanılmaz…
  • Kaynakları daha verimli kullanmak için ‘sıfır atık hareketine’ büyük bir ilgi var. Daha minimal bir hayat bizi bekliyor!
  • İklim değişikliğinin yarattığı su kıtlığı ile birlikte gıda güvenliği ve sürdürülebilir tarım alanlarında da eğilimler ters köşe yapıyor. Artık sanayileşme kadar tarıma da ciddi yatırımlar yapılıyor. Üstelik tarım, stratejik bir alan olarak görülüyor. 
  • Şirketlerin kendilerini kabul ettirebilmeleri için ürün ve hizmetlerinin iyi olması artık yeterli değil. ‘Toplumdan aldığını topluma geri ver’ akımı gereği şirketler, sosyal sorumluluk projelerinde daha iddialı olmak, daha fazla vurgu yapmak zorunda.
  • Küresel tedarik zincirlerindeki belirsizlikler ve çevresel kaygılar nedeniyle yerel üretim ve tüketim modellerine ilgi hiç olmadığı kadar artmış durumda. Ayrıca, el sanatlarımıza da daha fazla değer vermeye başladık.
  • Beyaz yakanın tahtı sarsılıyor! Yapay zeka ve otomasyonun iş dünyasında daha fazla kullanılmasıyla birlikte nitelikli işgücüne olan talepte ters yönde değişimler yaşanıyor. İşyerlerindeki beceri gereksinimlerine bakılırsa artık çok daha sofistike zekaların iş dünyasında kalıcı olması söz konusu.
  • Hava kirliliği, trafik sıkışıklığı ve karbon emisyonları gibi çevresel sorunlarla mücadele için yeşil ulaşım çözümleri ve sürdürülebilir şehir planlaması üzerine yoğunlaşılıyor. Trafikte daha az aracın olacağı bir dünyaya doğru gidiyoruz.
  • Yine şehir içi ulaşımda elektrikli scooterlar, paylaşımlı araçlar için platformlar gibi mikro hareketlilik çözümlerine olan ilgi artıyor. Bu trend, şehir içi ulaşımın daha çevreci ve verimli hale getirilmesini sağlayacak.
  • Geleneksel çalışma modelleri daha da gelişecek diye düşünülürken, serbest çalışma olanaklarına olan ilgi artıyor. İnternetin sağladığı imkanlarla birlikte bireyler, kendi işlerini kurma ve serbest çalışma modellerini benimseme konusunda daha cesaretli hale geliyor. Buna bağlı olarak daha fazla şirket uzaktan veya hibrit çalışma modellerine yöneliyor.
  • Hızlı moda (fast fashion) trendine karşı, daha kaliteli ve uzun ömürlü giysilerin tercih edilmesi, moda alanında esnekliğin artmasına da katkı sağlıyor.
  • Toplumda daha geniş bir kültürel çeşitliliğe ve kapsayıcılığa vurgu yapan politika ve uygulamalara doğru bir eğilim gözleniyor.
  • İnşaat sektöründe, enerji verimliliği sağlayan ve çevreye duyarlı malzemelerin kullanıldığı yeşil binaların benimsenmesi trend haline geliyor.

 

Velhasıl örnekler çok… 

 

Biz kürekleri aynı yöne çekerken su ters yöne doğru akıyor gibi görünüyor…

18 Mart 2024 Pazartesi

OSMAN ARIOĞLU



 

Geçtiğimiz hafta 2025-27 yılları arasını kapsayan Orta Vadeli Program açıklandı. Programda enflasyon ve büyüme rakamlarında revizeler yapıldığını gördük. Geçen hafta sonu kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Türkiye’nin kredi notunu B+’dan BB-‘ye çıkardı. 

 

Görünümü ise pozitiften durağana çevirdi.

 

FİTCH KREDİ NOTU

 

Öncelikle kredi notundan bahsedelim. Bu not artırımından sonra Türkiye’nin kredi notu Güney Afrika ile aynı seviyeye geldi. 

 

Önümüzdeki dönemde risk priminde de biraz daha iyileşme görebiliriz. Not artırımı zaten bekleniyordu. Kritik konu, görünümün durağana çevrilmesidir. Bir sonraki açıklamada kredi not artırımının biraz zora girmesi gibi görünse de kesin olarak böyle olur demek değildir. 

 

ENFLASYON VE BÜYÜME RAKAMLARINDA REVİZE

 

OVP ile 2024 yılı enflasyon hedefi yüzde 33’ten yüzde 41.5’e revize edildi. Aslında Merkez Bankası daha önce 2024 yılı enflasyon hedefini yüzde 38’e revize etmiş ve daha sonraki birkaç toplantısında da yüzde 38’de sabit tutmuştu. Merkez Bankası açıklamasında da 38-42 aralığında bir banttan bahsedildiğini dikkate alırsak yeni hedefin Merkez Bankası açıklamalarındaki üst bant civarı olduğunu ve tutturulabilir görüldüğünü belirtelim. 

 

Büyüme beklentisinde değişiklik yapılarak 2024 yılı büyüme hedefi yüzde 3.5, 2025 yılı hedefi de yüzde 4 olarak revize edildi. Orta Vadeli Program açıklaması sırasında konuyla ilgili tüm bakanlar masanın etrafında olduğu halde sadece ana başlıkların belirtilmiş olması, içerikle ilgili detaya girilmemesi, kamuoyu nezdinde bir hayli eleştiriye neden oldu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, OVP açıklaması sırasında konuya ilişkin detayların 25 Ekim’de açıklanacak 2025 yılı programında olacağını ifade etti. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde bütün unsurları ile yetki ve sorumluluğunun Cumhurbaşkanı makamına ait olması, bakanların programın yürütülmesinde yardımcı rol alan aktörler olarak değerlendirilmesi nedeniyle detaylandırmanın Cumhurbaşkanlığı Hükümeti yıllık programı ile olması doğal karşılanabilir. 

 

OVP’de 2025 yılı büyüme hedefinin yarım puan aşağı çekilerek yüzde 4 olarak açıklanması ile enflasyonla mücadele programında bir gevşemeye gidileceği yönünde değerlendirmeler ekonomideki yavaşlamanın 2025 yılı ilk yarısında da devam edeceği beklentisi ile uyumlu. Daralmanın 2025 yılının bütününe yayılması ise başka sorunları da beraberinde getirebilir. Genel olarak hükümetlerin en tedirgin olduğu konu, ekonomik büyümenin ciddi şekilde yavaşlaması veya durgunluk içerisine girilmesidir. Bu hem işsizliğin artması hem de ülke kalkınmasının ve dolayısıyla da kişi başı milli gelirin düşmesine neden olabileceğinden hassasiyet gösterilmesi doğaldır. Türkiye’de 2002- 2008 yılları arasında yine bir enflasyonla mücadele programı uygulandı. 2001 yılı ekonomik krizi sonrası negatif büyüyen ülkede güven, kararlılık ve istikrarla enflasyonda ciddi bir iyileşme ile birlikte büyüme oranlarında da makul bir seviye izlenebilir olmuştu. 

 

PROGRAMDA KARARLILIK 

 

Enflasyonla mücadele programında en kritik konu, beklentilerin doğru yönetilmesi ve toplumun genelinde uygulanan enflasyonla mücadele programına inancın devam ediyor olmasıdır. Enflasyon katılaşmadan bu yılın ikinci yarısı ve 2025’in ilk yarısı biraz daha acı çekilecek dönem olarak kalması koşuluyla sonrasının daha yumuşak bir şekilde devam ettirilmesi mümkün olabilir. Geçen 5-6 yıllık dönemde uygulanan programlar kişiler ile doğrudan bağlantılı hale geldi ve birbiriyle zıt uygulamalar yapıldı. Uygulanan programda da esas tedirgin eden bu noktadır. Bu program, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile endeksli görülüyor. Hazine ve Maliye Bakanı konusunda yapılan spekülasyonların programda ne denli hasara yol açabileceği birkaç hafta önceki asılsız dedikodular ile teyit edildi. Bu dedikoduları gidermek için Sayın Şimşek sosyal medya hesabından iki defa istifa ettiği yönündeki tevatürleri yalanlamak durumunda kaldı. 

 

Yüksek enflasyon, toplumu her yönüyle bozucu etkilere neden olur. Şu anda en kritik konu, henüz katılaşmamış olan enflasyonu indirmedeki kararlılığın korunmasıdır. Beklenti yönetimi doğru yapılabildiği ölçüde enflasyon ve büyüme hedefleri yakınsanabilir. Yapısal reformların realize edilmesinde de anlayışın değiştiğine yönelik kanaat omurgayı oluşturur. En az iki yıl daha seçim olmaması halen en büyük avantaj durumundadır.

18 Eylül 2024 Çarşamba

Etiketler : enflasyon reyting büyüme Fitch kredi

PROF. DR. NURULLAH GÜR



Türkiye’de enflasyon, yıllık bazda tek haneli rakamları en son Ekim 2019’da görmüştü. Salgın döneminde yüzde 10-20 bandında dolanan enflasyon oranı, Aralık 2021’den itibaren başka bir safhaya geçti. O tarihten bu yana ortalama enflasyon yüzde 57.5 seviyesinde gerçekleşti. Beklediğimiz dezenflasyon süreci, Haziran 2024 itibariyle nihayet başladı. Yıllık enflasyon, son üç ayda yüzde 75.45’ten yüzde 51.97’ye geriledi. Bu gerilemeye neden olan temel unsurları şöyle özetleyebiliriz:

 

* Geçen yılın yaz döneminde çok yüksek seviyelerde gerçekleşen aylık enflasyon rakamlarının Haziran-Ağustos 2024 döneminde devreden çıkması neticesinde baz etkisi oluştu. Bu matematiksel durum, yıllık enflasyonu otomatik olarak aşağıya çekti.  

 

* Sıkı para politikası ve ekonomi politikalarındaki artan öngörülebilirliğin bir sonucu olarak döviz kurları, daha istikrarlı bir aralıkta seyretmeye başladı. Hatta TL reel bazda değerlendi. Bu gelişme, ithalat fiyatlarının enflasyonu artırıcı etkisini sınırladı. 

 

* Sıkı para politikası, iç talebi yavaşlattı. 

 

n Küresel emtia fiyatlarının stabil bir seyir izlemesi ve asgari ücrete ara dönemde zam yapılmaması, reel sektör için maliyetleri hafifletti. Böylece, bazı şirketlerin fiyat artışlarında aşırıya kaçmaya yönelebilmeleri için gerekçeleri azalmış oldu. 

 

TAHMİNLER GÜNCELLENDİ

 

Enflasyonda düşüş trendi başlamış olmasına rağmen Merkez Bankası’nın yüzde 38’lik yıl sonu hedefinin tutması mümkün gözükmüyor. Zaten geçtiğimiz günlerde açıklanan Orta Vadeli Program’daki (OVP) 2024 yıl sonu enflasyon tahmini de yüzde 41.5 olarak güncellendi. Önceki OVP’de 2024 yıl sonu için enflasyon tahmini yüzde 33 idi. Durum böyle olunca akıllara kritik bir soru geliyor: 

 

Neden enflasyon tahminleri tutmadı? Bu sorunun birkaç cevabı var: 

 

* Enflasyonu kontrol altına almak için para politikası sıkılaştırıldı. Bu gerekliydi. Ama para politikasını destekleyecek yapısal politikalar yeterince kapsamlı ve hızlı biçimde devreye giremedi. Önceki yazılarımda da altını çizdiğim üzere, sıkı para politikası enflasyonla mücadelenin ön koşulu olmakla birlikte yeterli koşulu değildir. 

 

* Para politikasının iletişim ayağı zayıf kaldı. Dolayısıyla, enflasyon beklentileri yeterince iyi yönetilemedi. Bu durum, fiyatlama davranışları ve tüketim eğilimlerinin normalleşmesini geciktirdi. 

 

* Fiyatı kamu tarafından yönetilen ve yönlendirilen mal ve hizmetlere yönelik fiyat ayarlamaları dezenflasyon sürecini yeterince desteklemedi.  

 

ÇÖZÜM NEREDE?

 

Peki, bundan sonra ne yapmalıyız? Para politikasının etki alanına girmeyen ama enflasyonu ilgilendiren alanlara dair diğer ekonomi politikalarını daha etkin çalıştırmamız lazım. Ekonominin planlama, üretim, teşvik, dağıtım ve aracılık faaliyetlerini ilgilendiren sorunlarına dair kalıcı çözümler üretmeliyiz. Enflasyonla mücadelenin her boyutunu vatandaşa ve şirketlere daha fazla dokunarak anlatmalıyız. Maliye politikalarını hem enflasyonla mücadeleyi destekleyecek hem de enflasyonla mücadelenin maliyetinin toplumda daha adil biçimde paylaşılmasını sağlayacak şekilde çalıştırmalıyız. 

 

Bunları yapmakta yetersiz kaldığımız durumda, sıkı para politikası daha uzun süre devrede kalabilir. Yani yüksek faiz, ekonomiyi gereğinden uzun süre yorabilir. Bu durum, reel sektörün üretim kapasitesine, yatırım iştahına ve rekabet gücüne zarar verir; sabit gelirli vatandaşların yaşam koşulları daha da zorlaşır. İşte bu yüzden enflasyonla mücadeleyi çok boyutlu bir strateji ve politika setiyle yürütmemiz gerekiyor. 

18 Eylül 2024 Çarşamba

Etiketler : enflasyon