KOOP-DES desteği arttı: Kooperatiflerin ihracat katkısı büyüdü

Türkiye’de kooperatifler, üreticilerin birlikte hareket etmesini sağlayarak ekonomiye çok yönlü katkı sunuyor. Üretimin artırılmasından istihdamın desteklenmesine, kadın girişimciliğinin güçlendirilmesinden kırsal kalkınmaya kadar birçok alanda öne çıkan kooperatifler, son yıllarda ihracata sağladıkları katkıyla da dikkat çekiyor. Ocak-mayıs döneminde 73 kooperatif, 47 milyon dolarlık dış satıma imza attı.

KOOPERATİFLERİN EKONOMİDEKİ ROLÜ GÜÇLENİYOR

Türkiye’de kooperatifler, üreticilerin uluslararası pazarlara açılmasına destek olan önemli ekonomik yapılar arasında yer alıyor. Üreticilerin birlikte hareket ederek daha düşük maliyetle üretim yapmasını sağlayan kooperatifler, aynı zamanda finansmana erişim ve ürünlerin daha güçlü pazarlara ulaştırılması açısından da kritik bir rol üstleniyor.

Kooperatifler, yalnızca ekonomik kalkınmaya değil, dayanışmaya, toplumsal uyuma ve barışın güçlenmesine sundukları katkılarla da öne çıkıyor. Bu yıl “Barışçıl Bir Dünya İçin Kooperatifler” temasıyla kutlanan söz konusu gün kapsamında, kooperatiflerin bu çok yönlü katkılarına dikkat çekilmesi amaçlanıyor.

Türkiye’de kooperatifler; üretimin artırılması, istihdamın desteklenmesi, kadın girişimciliğinin güçlendirilmesi ve kırsal kalkınmanın teşvik edilmesi gibi birçok alanda ekonomiye katkı sağlıyor. Bu yapıların daha güçlü, rekabetçi ve sürdürülebilir hale gelmesine yönelik çalışmalar da hız kazanıyor.

KOOPERATİFLERİ GÜÇLENDİRECEK YENİ STRATEJİLER OLUŞTURULUYOR

Türkiye’de kooperatiflerin daha güçlü, rekabetçi ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması için yeni strateji ve çalışmalar her geçen gün hızlanıyor. Bu kapsamda özellikle Ticaret Bakanlığının koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlanan 2025-2029 Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı öne çıkıyor.

Bu plana ilişkin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kooperatifçiliğin gelişimine uygun bir ekosistemin oluşturulması açısından önem taşıyor. Genelge ile sektörün etkin, sürdürülebilir, rekabetçi ve yenilikçi bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.

Ayrıca kooperatiflerin kurumsal ve mali kapasitelerinin güçlendirilmesi ile dijital dönüşümlerinin hızlandırılması da öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Bu hedefler, kooperatiflerin hem iç pazarda hem de uluslararası alanda daha güçlü bir yapıya kavuşması bakımından önem taşıyor.

TÜRKİYE’DE YAKLAŞIK 50 BİN KOOPERATİF BULUNUYOR

Ticaret Bakanlığının “Mayıs 2026 Kooperatif Veri Bülteni”ne göre, Türkiye’de 46 türde yaklaşık 50 bin kooperatif bulunuyor. Bakanlığın yetki alanında olan ve en fazla aktif kooperatif bulunan il ise Ankara oldu.

Ankara’da 708 aktif kooperatif bulunurken, bu ili 686 kooperatif ile İzmir takip ediyor. İstanbul’da 493, Muğla’da 373 ve Antalya’da 341 aktif kooperatif yer alıyor.

Bu veriler, kooperatiflerin Türkiye genelinde geniş bir alana yayıldığını ve farklı şehirlerde üretim, istihdam ve ekonomik dayanışma açısından önemli bir potansiyel taşıdığını gösteriyor.

KOOP-DES İLE PROJE BAZINDA DESTEKLER SAĞLANIYOR

Ticaret Bakanlığınca hayata geçirilen Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı, kısa adıyla KOOP-DES, 2020 yılından bu yana kooperatifler ile üst kuruluşlarına projeleri bazında destek sağlıyor.

Programla özellikle ortaklarının çoğunluğunu kadınların oluşturduğu kooperatiflerin üretim ve istihdama katkı sağlayacak projeleri destekleniyor. Bu kapsamda makine ve ekipman alımları ile nitelikli personel istihdamı için destek veriliyor.

KOOP-DES kapsamında 2020-2025 yıllarında 848 kooperatifin 907 projesine toplam 151,5 milyon lira hibe verildi. Böylece kooperatiflerin üretim kapasitelerinin artırılması, istihdama katkı sağlaması ve daha güçlü bir kurumsal yapıya kavuşması hedeflendi.

KOOPERATİFLER İÇİN 4,5 MİLYAR LİRALIK KREDİ PAKETİ SUNULDU

Kooperatiflere yönelik destekler hibe programlarıyla sınırlı kalmadı. Ticaret Bakanlığı gözetiminde Kredi Garanti Fonu ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği arasında imzalanan protokolle 4,5 milyar liralık kredi paketi kooperatiflerin hizmetine sunuldu.

Bu kredi paketi, kooperatiflerin finansmana erişimini güçlendirmek ve üretim kapasitelerini artırmak amacıyla devreye alındı. Böylece kooperatiflerin hem mevcut faaliyetlerini sürdürmeleri hem de yeni yatırımlar yapmaları için önemli bir finansman imkanı oluşturuldu.

DESTEK TUTARLARI BU YIL ARTIRILDI

KOOP-DES kapsamında verilen destek tutarlarında bu yıl artış yapıldı. Buna göre, kooperatiflerin makine ve ekipman alımlarına yönelik destek üst limiti 400 bin liradan 1 milyon liraya çıkarıldı.

Ortaklarının en az yüzde 90’ını kadınların oluşturduğu kooperatiflerin işletecekleri yaşlı ve engelli bakım merkezleri, çocuk kulüpleri, kreş ve gündüz bakımevlerinin demirbaş eşya niteliğindeki yatırım malı alımlarına yönelik destek üst limiti de 1 milyon lira oldu.

Kooperatif ürünlerinin tanıtımı ve pazarlanmasına ilişkin sergi ve fuar katılımlarına yönelik destek üst limiti ise 60 bin liradan 150 bin liraya yükseltildi. Nitelikli personel istihdamı desteği de bir personel için yıllık 420 bin liraya, iki personel için yıllık toplam 840 bin liraya çıkarıldı.

KOOPERATİFLER KÜÇÜK ÜRETİCİLERİ ULUSLARARASI PAZARLARA TAŞIYOR

Kooperatiflerin dış ticarete sağladığı katkı da son yıllarda büyüyor. Küçük üreticilerin uluslararası pazarlara ulaşmasında önemli bir köprü görevi üstlenen kooperatifler, ihracat rakamlarıyla da dikkat çekiyor.

2019 yılında kooperatiflerce yapılan ihracatın toplam tutarı 61,2 milyon dolar olarak kaydedildi. Bu tutar geçen yıl 96,2 milyon dolara ulaştı.

Bu yılın mayıs ayı sonunda ise kooperatiflerce 47 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirildi. Böylece kooperatiflerin üreticileri dış pazarlara taşıma ve ülkenin ihracatına katkı sunma kapasitesi bir kez daha ortaya çıktı.

İHRACAT YAPAN KOOPERATİF SAYISI 73’E YÜKSELDİ

Kooperatiflerin ihracata katkısı yalnızca dış satım tutarıyla sınırlı kalmadı. İhracat yapan kooperatif sayısında da son yıllarda artış yaşandı.

2019 yılında 12 kooperatif dış satım gerçekleştirirken, geçen yıl bu sayı 55’e çıktı. Bu yılın ocak-mayıs döneminde ise toplam 73 kooperatif ülke ihracatına katkı sundu.

Bu artış, kooperatiflerin üreticiler için daha güçlü pazarlara erişim sağlayan yapılar haline geldiğini gösteriyor. Türkiye’de kooperatiflerin üretimden ihracata uzanan süreçte üstlendiği rol, hem küçük üreticilerin desteklenmesi hem de ülke ekonomisinin güçlendirilmesi açısından önemini artırıyor.