CAATSA sonrası Türkiye küresel fonların radarına girecek! Savunmadan finansa yeni eşik

Türkiye’nin 22 yıl aradan sonra ev sahipliği yaptığı 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, ittifakın güvenlikle ilgili kararlarının yanı sıra Türkiye için önemli kazanımlarla dikkat çekti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşen ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil edilmesi için çalışacaklarını ve CAATSA yaptırımlarının artık sona ereceğini açıkladı. Trump, “CAATSA konusunu konuşarak bile zaman kaybetmeye gerek yok. Yaptırımlar kaldırılacak, zamanı geldi” diyerek, Türkiye ve ABD hattında uzun süredir sorun oluşturan yaptırımlar konusunda önemli bir mesaj verdi.

 

Akademisyenler ve sektör temsilcileri bu mesajın, ekonomik ve ticari ilişkilerin güçlenmesinin yanı sıra yatırım ortamı, uluslararası yatırımcı algısı ve Türkiye’nin CDS risk primi üzerinde de olumlu beklentileri beraberinde getirdiğini belirtti.

 

CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağının açıklanmasıyla birlikte Türkiye ile ABD arasındaki savunma sanayi işbirliğinin yeniden ivme kazanması ve iki ülkenin 100 milyar dolarlık ikili ticaret hacmi hedefinin önündeki önemli engellerin ortadan kalkması bekleniyor. Özellikle savunma sanayi alanında ortak projelerin ve ticaretin yeniden hız kazanmasıyla birlikte iki ülkenin belirlediği ekonomik ve ticari hedeflere çok daha rahat ulaşabileceği belirtiliyor. 

 

CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasının, en büyük etkiyi savunma sanayi sektöründe yaratacağı öngörülüyor. Türk savunma sanayinde geliştirilen birçok yerli platformda Amerikan menşeli motor, sensör ve çeşitli alt bileşenler kullanılıyor. Daha önce Savunma Sanayii Başkanlığı ile Türk savunma şirketlerinin ABD'den milyarlarca dolarlık yedek parça ve kritik ekipman tedariki beklediği belirtilmişti. CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasıyla söz konusu tedarik süreçlerinin yeniden hızlanması ve seri üretim hatlarında yaşanan gecikme ile ambargo risklerinin önemli ölçüde ortadan kalkması bekleniyor. Bu gelişmenin, Türkiye'nin savunma sanayindeki üretim kapasitesini güçlendirirken kritik projelerin daha hızlı ilerlemesini sağlaması öngörülüyor.

 

Trump’ın CAATSA yaptırımlarının kalkacağına ilişkin açıklamasının ardından İstanbul Ticaret’e konuşan Türk-Amerika İş Adamları Derneği Başkanı (TABA-AmCham) Süleyman Ecevit Sanlı, Türkiye’de düzenlenen NATO Zirvesi’nin yalnızca güvenlik politikaları açısından değil, ekonomi diplomasisi ve uluslararası ticaret açısından da önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Sanlı, NATO müttefiki Türkiye ile ABD arasında liderler düzeyindeki görüşmelerin siyasi ilişkilerin yanı sıra ekonomik işbirliğine de yeni bir ivme kazandırmasını beklediklerini belirterek, “CAATSA yaptırımları, savunma sanayi işbirliği ve stratejik ortaklığın geleceği iş dünyası tarafından yakından takip edildi. Trump’ın açıkladığı gibi olası bir normalleşme süreci ve yaptırımların kaldırılmasının öncelikle uluslararası yatırımcılara güçlü bir güven mesajı vereceğini düşünüyoruz” dedi. 

 

Türkiye ile ABD arasındaki ticaret hacminin son yıllarda önemli ölçüde arttığını, ancak mevcut potansiyelin bunun çok üzerinde olduğunu vurgulayan Sanlı, şu değerlendirmeyi yaptı: “CAATSA sürecinin resmileşmesiyle güven ortamının güçlenmesiyle birlikte savunma sanayi, enerji, yapay zeka, dijital teknolojiler, sağlık, finans, lojistik, havacılık ve ileri üretim teknolojileri başta olmak üzere birçok stratejik sektörde yeni yatırımların ve ortaklıkların hız kazanacağına inanıyoruz.” 

 

CAATSA yaptırımlarının kalkmasının etkilerinin sadece savunma sanayi ile sınırlı olmayacağını vurgulayan Sanlı, “Uluslararası yatırım fonlarının Türkiye’ye bakışı güçlenecek, küresel şirketlerin tedarik zincirlerinde Türkiye’nin stratejik rolü daha da önem kazanacak” dedi. 

Küresel ekonominin jeopolitik gelişmeler doğrultusunda yeniden şekillendiğine dikkat çeken Sanlı, Türkiye’nin Avrupa, Orta Doğu, Orta Asya ve Afrika’nın kesişim noktasındaki stratejik konumu, güçlü üretim altyapısı ve dinamik özel sektörü sayesinde bölgesel üretim ve lojistik merkezi olma özelliğini her geçen gün daha da güçlendirdiğini söyledi.

İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen ise ABD Başkanı Donald Trump’ın CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağı yönündeki açıklamasının Türkiye-ABD ilişkileri açısından önemli bir eşik olduğunu söyledi. CAATSA kararının resmiyet kazanması halinde özellikle savunma sanayi, havacılık, teknoloji, enerji ve sanayi alanlarındaki işbirlikleri açısından daha rahat bir zemin oluşacağını belirten Prof. Dr. Hepşen, şu değerlendirmeyi yaptı: “Bunun ticaret hacmine de olumlu yansımaları olacak. Küresel ticaret açısından bakıldığında ise Türkiye’nin bölgesel üretim, lojistik ve tedarik zincirlerindeki rolü daha görünür hale gelebilir. Öte yandan, yabancı yatırımcı Türkiye’yi değerlendirirken yalnızca büyüme potansiyeline değil, ülkenin dış ilişkilerindeki risklere de bakıyor. Bu nedenle yaptırımların kaldırılması Türkiye’nin risk primini aşağı çekebilecek önemli bir gelişme olacaktır. İlk tepkinin portföy yatırımlarında görülmesi daha olasıdır. Borsa, tahvil piyasası ve bankacılık sektörü bu algı değişimine daha hızlı tepki verebilir. Doğrudan yabancı yatırımlar ise daha uzun vadeli kararlar olduğu için zaman alacak. Bu gelişme yabancı yatırımcı açısından önemli bir fırsat kapısı açacak.” 

 

Hepşen, CAATSA gelişmesinin uluslararası yatırımcıların Türkiye’ye yönelik jeopolitik risk algısını olumlu yönde etkileyebileceğini söyledi. Bunun CDS primi, dış borçlanma maliyetleri ve finansmana erişim üzerinde de olumlu sonuçlar yaratacağını belirten Prof. Dr. Hepşen, “Türkiye gibi dış finansman ihtiyacı yüksek ekonomilerde risk algısındaki her iyileşme önemli. Risk primindeki düşüş, hem kamu hem de özel sektör açısından daha uygun finansman koşulları anlamına gelir” dedi. 

 

* Savunma sanayi en fazla fayda sağlayacak sektör olacak.

 

* Havacılık sektöründe yeni işbirlikleri ve projeler hız kazanabilecek.

 

* İleri teknoloji alanında yatırım ve ortaklıkların artması bekleniyor.

 

* Enerji sektöründe Türkiye-ABD işbirliği güçlenebilecek.

 

* Makina sanayi ihracat ve üretim açısından olumlu etkilenebilecek.

 

* Otomotiv yan sanayi yeni ticaret fırsatlarından yararlanabilecek.

 

* Lojistik sektöründe ticaret hacminin artmasıyla hareketlilik yaşanabilecek.

 

* Finans sektörü yabancı sermaye girişlerinden ilk olumlu etkilenecek alanlardan biri olacak.

 

* Doğrudan yabancı yatırımlar, uzun vadede güven ortamının güçlenmesiyle artış gösterebilecek.

 

* Körfez sermayesinin de Türkiye'ye bakışını olumlu yönde etkileyebilecek.

 

* Türkiye'de yaklaşık 15 milyar dolarlık cari yatırımı bulunan 2000'den fazla Amerikan şirketi faaliyet gösteriyor. Bunun daha da artması bekleniyor.

 

* ABD yönetiminin 2020’de uygulamaya başladığı yaptırımlarla Savunma Sanayii Başkanlığı'nın (SSB) ABD'den ihracat lisansı alması yasaklandı.

 

* SSB'nin ABD'li finans kuruluşları ile Eximbank kredilerine erişimi engellendi.

 

* ABD'nin uluslararası finans kuruluşlarında SSB'ye yönelik kredi ve finansman desteği sınırlandırıldı.

 

* SSB'nin ABD menşeli savunma teknolojileri ve ekipmanlarına erişimi kısıtlandı.

 

* SSB Başkanı ve bazı üst düzey yetkililere vize ve mal varlığına yönelik yaptırımlar uygulandı.

 

* Yaptırımlar, Türkiye'nin savunma sanayi projeleri ile uluslararası yatırımcı algısı ve finansmana erişimi üzerinde dolaylı baskı oluşturdu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO Zirvesi’ne katılmasının liderler düzeyinde ilişkilere verilen önemi gösterdiğini belirten İstanbul Ticaret Üniversitesi Öğretim Üyesi Uğur Yasin Asal, “Amerikan tarafı da Türkiye’nin özellikle İran-İsrail çatışması, Rusya-Ukrayna Savaşı ile Doğu Akdeniz ve Libya’daki sorunlarda üstlendiği rolü dikkate alıyor. Bu nedenle Donald Trump’ın Türkiye’ye gelmesi, iki ülke ilişkilerinde pozitif bir dönemin kapısını aralayabilir” dedi. CAATSA yaptırımlarındaki yumuşamanın ekonomik ilişkilere de olumlu yansıyacağını belirten Asal, şunları söyledi: “CAATSA yaptırımlarının kademeli olarak azaltılması halinde Türkiye ile ABD arasındaki ticaret de ivme kazanacak. Amerikan pazarı Türkiye açısından her zaman yüksek katma değer sağlayan önemli bir pazar. Böyle bir gelişme iki ülkenin 100 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine yaklaşmasına katkı sağlayabilir.”