4 sektörde ihracat avantajı! Körfez krizi tedarikte fırsata dönüşebilir

Körfez çevresinde yaşanan jeopolitik gelişmeler, enerji taşımacılığının yanı sıra küresel ticaret akışlarını da etkiliyor. Dünya ticaretinin hacim bazında yüzde 80'den fazlasının deniz yoluyla gerçekleştirildiği dikkate alındığında, stratejik geçiş noktalarında yaşanan aksamalar küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılganlıklar oluşturuyor. Navlun ve sigorta maliyetlerindeki artışın yanı sıra teslimat sürelerindeki belirsizlik, üreticileri alternatif rotalar ve yeni tedarik merkezleri aramaya yöneltiyor.

HÜRMÜZ'DE TRAFİK SERT DÜŞTÜ
Kpler verilerine göre 20 Eylül'de Hürmüz Boğazı'ndan yalnızca 7 emtia gemisi geçiş yaptı. Bunların 5'i Körfez'den çıkış yaparken, 2 küçük tanker giriş gerçekleştirdi.

19-20 Eylül hafta sonunda boğazdan geçen toplam emtia gemisi sayısı 17 olarak kaydedildi. Bir önceki hafta sonunda bu sayı 37 adetti. Çatışmalar öncesinde ise Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 125 büyük ticari gemi geçiyordu. Babülmendep hattında da güvenlik risklerinin sürdüğü bildiriliyor.

YAKIN COFRAFYA ÖNE ÇIKIYOR 
Lojistik risklerin artması, Avrupa'da üretim yapan şirketlerin tedarik zincirlerini yeniden değerlendirmesine neden oluyor. Uzak Asya ve Körfez bağlantılı tedarik hatlarında ortaya çıkan maliyet ve süre baskısı, yakın coğrafyalardaki üretim merkezlerini daha cazip hale getiriyor.

Bu noktada Türkiye’nin Avrupa ile kurduğu güçlü ekonomik entegrasyon dikkat çekiyor. Avrupa Komisyonu verilerine göre Türkiye-AB mal ticareti 2025 yılında 217.6 milyar Euro ile rekor seviyeye ulaştı. Türkiye, AB'nin beşinci büyük ticaret ortağı olurken, toplam mal ihracatının yüzde 42.7'si AB ülkelerine gerçekleştirildi. Motorlu taşıtlar, makina ve elektrikli ekipmanlar iki taraf arasındaki ticaretin en güçlü kalemleri arasında yer aldı.

TÜRKİYE GÜVENLİ ADRES OLABİLİR
İstanbul Ticaret Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, Türkiye'nin Avrupa sanayisiyle kurduğu entegrasyonun ticaret hacminin yanı sıra tedarik zincirlerinin sürekliliği bakımından da önemli avantaj sağladığını belirtti. Türkiye'nin Avrupa ekonomileri için güçlü, istikrarlı ve güvenilir bir tedarik ve lojistik merkezi olduğunu vurgulayan Ilıcalı, küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılmalar yaşanması halinde Türkiye'nin daha fazla öne çıkabileceğini söyledi.

ÖNE ÇIKABİLECEK SEKTÖRLER 
İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen ise Körfez'deki gelişmelerin yalnızca yükselen enerji ve taşıma maliyetleri açısından değerlendirilmemesi gerektiğini kaydetti. Avrupa'nın tedarik zincirlerini çeşitlendirme arayışının Türkiye'deki üreticiler için yeni sipariş ve pazar fırsatları oluşturabileceğini belirten Hepşen, özellikle dört sektörün avantaj sağlayabileceğini söyledi. Prof. Hepşen bu sektörleri şöyle anlattı:

Otomotiv: Türkiye'nin Avrupa ile ticaretinde güçlü bir konuma sahip olan otomotiv sektörü, yeni dönemin öne çıkan alanlarından biri olabilir. Güçlü yan sanayi yapısı ve mevcut tedarik ilişkileri, Türk üreticilere önemli avantaj sağlıyor.

Makina: Avrupa sanayisinin ihtiyaç duyduğu kritik sektörlerden biri olan makina ve aksamları alanında Türkiye'nin üretim kapasitesi ve Avrupa pazarlarına yakınlığı rekabet gücünü artırıyor.

Elektrik-elektronik: Avrupa'nın kritik ve stratejik ürünlerde yakın tedarik merkezlerine yönelmesi, Türkiye'deki üreticiler için yeni iş bağlantıları ve sipariş fırsatları oluşturabilir.

Tekstil ve hazır giyim: Avrupa pazarına yakınlık, hızlı teslimat kabiliyeti ve güçlü üretim altyapısı, Türk tekstil ve hazır giyim sektörünü öne çıkaran unsurlar arasında yer alıyor.

REKABETÇİLİK VE TESLİMAT ÖNEMLİ 
Türkiye'nin mevcut üretim kapasitesi, Avrupa'ya coğrafi yakınlığı, Gümrük Birliği kapsamında sanayi ürünlerindeki entegrasyonu ve uzun yıllara dayanan tedarik ilişkilerinin bu süreçte avantaj sağlayabileceğini belirten Prof. Dr. Ali Hepşen, AB-Türkiye Gümrük Birliği'nin sanayi ürünlerinde ticaretin büyük bölümündeki gümrük tarifeleri ve miktar kısıtlamalarını kaldıran bir yapı oluşturduğunu hatırlattı. Bu avantajların kalıcı bir ihracat artışına dönüşmesinde maliyet ve rekabetçiliğin belirleyici olacağını vurgulayan Hepşen, “Türkiye'nin coğrafi yakınlığı tek başına yeterli olmaz. Körfez'deki kriz, Türkiye için hazır bir ihracat artışı değil; rekabetçi üretim, hızlı teslimat ve güvenilir tedarik kapasitesiyle değerlendirilebilecek yeni bir fırsat” dedi.
LOJİSTİK ALTYAPI GÜÇLENDİRİLİYOR
Türkiye’nin, Avrupa pazarlarına coğrafi yakınlığı, kara, deniz ve demiryolu ulaşımında sahip olduğu mevcut bağlantılar nedeniyle bu süreçte önemli bir lojistik alternatif oluşturabileceğini kaydeden Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, şunları söyledi: “Özellikle deniz taşımacılığındaki aksaklıkların arttığı dönemlerde, Avrupa ile Türkiye arasındaki kara ve demiryolu bağlantılarının daha etkin kullanılması, transit sürelerin ve tedarik risklerinin yönetilmesini sağlayabilir. Ancak bunun sürdürülebilir bir avantaja dönüşmesi için lojistik altyapının kapasitesi oldukça önemli.

Türkiye'nin yalnızca coğrafi yakınlığını değil, üretim kapasitesiyle birlikte lojistik altyapısını da Avrupa'nın değişen tedarik zincirlerine entegre olması için çalışmalar var. Körfez ve Hürmüz hattındaki gelişmeler, Türkiye açısından lojistik koridorların güçlendirilmesi ve Avrupa'ya yönelik tedarik kapasitesinin artırılması bakımından yeni bir fırsat oluşturabilir.”

KOBİ’LERE YENİ İMKAN  
Körfez'deki krizin yalnızca yükselen enerji, navlun ve lojistik maliyetleri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Ali Hepşen, Avrupa'nın tedarik zincirlerinde oluşturabileceği değişimin Türkiye’ye yeni ihracat imkanları yaratabileceğini belirtti. Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın da Körfez ve Hürmüz'de yaşanan gelişmelerin ardından ülkelerin stratejik ve hayati tedarikleri için alternatif güzergahları değerlendireceğini vurguladığını hatırlatan Hepşen, küresel tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmaların Türkiye ve KOBİ’ler açısından yeni imkanlar oluşturabileceğini söyledi.