İTO Meclisi'nde yansımalar

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Meslek Komiteleri 21. Dönem 8. Müşterek Toplantısı’nda söz alan komite üyeleri, iş dünyasının gündemindeki ekonomik gelişmeleri, sektörel beklentileri ve çözüm önerilerini kürsüden dile getirdi. 

Zor dönemleri birlikte aşıyoruz
Bekir Sami Nalbantoğlu-Bilgi Teknolojileri Meslek Komitesi: Komitemiz açısından bu dönem en verimli dönem-lerden biri oldu. Yaptığı liderlikten dolayı Sayın Başkanımız Şekib Avdagiç’e ve Yönetim Kurulu üyelerine teşekkür ediyorum. 2009 krizini yaşadığımız dönemde yabancı bir firmanın global yöneticisi Antalya’daki bir toplantıda, “Biz döviz kurları idare etmekte çok zorlanıyoruz, iki kuru yönetemiyoruz” dedi. Ben de “Bir Türk finansçı alacaksınız, aynı anda altı kuru yönetecek” dedim. Başkanımızın liderliğinde biz öyle zor bir dönemi aşıyoruz. Bugün İTO’da Türkiye’yi, belki dünyayı da etkileyecek çalışmalar yapıyoruz.

 

İş mahkemelerine cevap mesaisi
Kemal Yamankaradeniz-İşletme Destek Hizmetleri: Bu dört yıl hem ülkemiz hem komitemiz için yoğun ve üretken bir dönem oldu. Her toplan-tımızda onlarca sektördeki sorunlar gündeme geldi. Bu dönemde yaptığımız çalışmaları dört başlık altında topluyorum. Mevzuat ve düzenleyici girişimlerimiz, sektörel sorunlara ürettiğimiz çözüm önerileri, meslek onurunu ve etik ilkeleri koruma çalışmalarımız, yaptığımız etkinlikler. Bu dönemde belki en çok emek verdiğimiz konulardan biri iş mahkemelerinden gelen emsal ücret tespitlerine ilişkin standart bir cevap mekanizması oluşturmak oldu. Yıllar içerisinde bu süreci sadeleştirdik. Hangi meslek grubunun doğrudan komitemiz gündemine geleceğini, hangilerinin standart bir yazıyla cevaplandırılacağını netleştirdik. Özel güvenlik eğitim kurumlarımız için tavan fiyat uygulamasının hayata geçirilmesi yönünde İçişleri Bakanlığımızla ortak çalışmalar yaptık. Kurumlar arasında KDV oranları eşitsizliğinin giderilmesi için defalarca uğraş verdik. Değerli Başkanımız Şekib Avdagiç Bey’in Odamıza kattığı değerler ortada. Her türlü takdire şayan olduğunu düşünüyorum.

 

Yabancı kalıplar hakim oluyor
Durmuş Turgut-Döküm ve Metal İşleme Meslek Komitesi: CNC makinalarıyla kalıplar üretiyoruz. Beyaz eşyadan savunma sanayine, tekstil yan sanayinden otomotive kadar birçok sektöre çalışıyoruz. Ancak Çinli firmalara teslim oluyoruz. Üç-beş yıl önce eleman sorununu konuşuyorduk, kalifiye eleman istiyorduk. Şimdi o sorunu da geçtik. Artık kendi ürettiğimiz kalıpların yerine Çinli firmaların kalıpları geliyor. Eğer üretmezsek, CNC tezgahlarımız çöpe gider. CNC operatörlerimiz de zamanla işsiz kalır. Gençlerimizin babalarının yaptığı mesleğe bakışı da bundan etkilenir. Çin menşeli üreticilerin kalıplarıyla rekabet edebilmek için sanayicimize elektrikten suyuna, finansmanından diğer ihtiyaçlarına kadar destek olmamız gerekiyor.

 

Uyumlu çalışma kültürü
Cemil Azun-Telekomünikasyon Meslek Komitesi: Bizlerin ilettiği her konuyu gündeme alarak destek veren, bilişim ve iletişim ürünlerinde taksit talebiyle ilgili kararımızı sahiplenen ve bu konunun takipçisi olan Sayın Başkanımıza şükranlarımı sunuyorum. Komitelerde görev alacak arkadaşlarımızın uyumlu çalışması, sahada sektör temsilcilerinin nabzını tutabilmesi, sektörün sorunlarını ve beklentilerini yakından takip edebilmesi çok önemli. Yeni dönemdeki arkadaşlarımızın bu çalışma kültürüne sahip kişiler arasından seçilmesini temenni ediyorum.

 

Kadın temsilci sayısı artmalı
Selma Cengiz-Bilgi, İletişim ve Medya Meslek Komitesi: Dört yılı geride bırakırken İTO’nun bana kattığı en büyük değerin bu asırlık ticaret kültürünün terbiyesi, dayanışma ruhu ve bu çatı altındaki ortak akıl olduğunu görüyorum. 4 yıl önce de bu göreve talip olurken tek bir gayem vardı: Kadın girişimciliğinin sahadaki enerjisini karar mekanizmalarına taşımak ve kadın aklının, emeğinin sektörümüzde ve Odamızda hak ettiği temsili bulmasına katkı sunmak. Çünkü kadınların ticarette ve temsilde daha fazla yer almasının sadece bir denge meselesi değil; iş dünyamıza nezaket, sabır, farklı bakış açıları ve bereket katan kıymetli bir zenginlik olduğuna inanıyorum. İstanbul Ticaret Üniversitemizle birlikte sektörümüze ışık tutan çalışmalara imza attık. ‘Medya ve İletişim Sektöründe Yapay Zeka Araştırma Raporu’ başta olmak üzere sektörel araştırmalarımızı, influencer marketing eğitimlerimizi, influencer rehberimizi ve sektörel buluşmalarımızı üyelerimizin istifadesine sunduk.

 

Ekmekte maliyete göre otomatik fiyatlama
Mustafa Gürel-Ekmek, Un ve Unlu Mamüller Meslek Komitesi: Ekmekçilik sektörü ciddi bir darboğazdan geçiyor. Fırıncılar artan maliyetlerle çözülemeyen bürokrasiyle mücadele ediyor. Ekmek fiyatını konuştuğumuz zaman hemen ‘ekmek pahalanacak’ tartışması başlıyor. Unun, mayanın, elektriğin, iş gücünün maliyeti artarken ekmek fiyatını artırmayın demek ekonomik gerçekliklerle bağdaşmıyor. Fiyat tarifesi konusunda yeni bir anlayışa ihtiyaç var. Artık maliyetleri esas alan, şeffaf, hızlı bir sistem istiyoruz.
Diğer bir konu da kentsel dönüşüm. Riskli bina yenilendiğinde yıllardır o binada yasal olarak faaliyet gösteren fırıncıya senin ruhsat hakkın ortadan kalkıyor diyemeyiz. Yeni binalarda gerekli teknik ve hijyen şartlarını sağlayan fırınların faaliyetlerini sürdürebilmeleri için mevzuatta açık bir düzenleme yapılmalı. Sektörde ciddi bir sorun da kayıt dışı ve ruhsatsız üretim. Biz denetimden kaçmıyoruz, tam tersine denetim olsun ama herkese eşit uygulansın. Kurallara uyan işletmeler cezalandırılmasın, kurallara uymayan işletme avantaj elde etmesin.

 

Dijital uygulama dersi başlayacak
Sonnur Polat-Sigortacılık Meslek Komitesi: Önümüzdeki dönemde dijitalleşme, haksız rekabet ve nitelikli insan kaynağı temel başlıklarımız olacak. Temsil sorumluluğunun önemli bir ihtiyaç olduğunu tespit ediyoruz. İstanbul Şişli Meslek Yüksekokulu’nda önerdiğimiz ‘sigortacılıkta dijital uygulamalar’ dersinin hayata geçeceğini duyurmak istiyorum. Bu derslerle birlikte yeni mezunların karşılaştığı tecrübesizlik engelinin yön değiştireceğine inanıyoruz. Gençleri sektörlere hazırlamak demek, aslında sektörün geleceğini hazırlamak demek.

 

Kalıcı eserler için teşekkürler
Hızır Onur Yavuz-İnşaat Taahhüt Meslek Komitesi: Odamızın dört yıl boyunca gerçekleş-tirmiş olduğu hem işlevsel hem de sanatsal ve yapısal çalışmalar için teşekkür ediyoruz. Kurumlarımızın mevcut yapılarımızın geliştirilmesinde ve Eminönü’ndeki birçok eserin hayata geçirilmesinde emeği geçen başta Yönetim Kurulumuz olmak üzere herkese teşekkür ederiz. Öte yandan Cemile Sultan Korusu’nun kurumsallaşması konusunda atılan adımlar için de ayrıca teşekkür ediyoruz. En büyük teşekkürümüz ise Meclis ve Komite üyelerimize. Sektörümüzdeki iş insanlarımıza ve temsil ettiğimiz kesimlere layık olmaya çalıştık.

Değer barışı istiyoruz
Gülifer Kas-Gayrimenkul Hizmetleri Meslek Komitesi: Biz sadece mesleğimizi konuşan değil, çözüm odaklı bir komite olduk. 320 kararın alınmasına vesile olduk. Bu da ayda yaklaşık 8 karar anlamına geliyor. 900 gayrimenkul danışmanının eğitim almasını sağladık ve sertifika sahibi yaptık. Geçen yıl Uluslararası Gayrimenkul Kongresi’ni gerçekleştirdik. Önceki hafta ise Bakan Yardımcımız Mahmut Gürcan’ın katılımıyla Ulusal Gayrimenkul Kongresi’nin ilk ayağını düzenledik. Sektörde gerçek değer meselesi oldukça önemli. Burada değer barışına ihtiyaç var. Değer barışı olursa kayıt dışılık azalır.

 

Esenlik turizminde avantaj büyük
Gurbet Altay-Sağlık Hizmetleri Meslek Komitesi: Yönetmeliği çıkan esenlik turizmini anlatmak istiyorum. İngil-tere’den gelen bir hastaya kalça protezi yapılacaktı. Biz beşte bir fiyatına yapıyoruz ve 3-5 günde tamamlıyoruz. İngiltere’de ise aylarca bekliyorlar. 2025 yılında 2 milyon sağlık turisti geldi ve resmi rakamlara göre 3 milyar dolar, bize göre 10 milyar dolar ciro elde edildi. 2028 hedefimiz 5 milyondan fazla sağlık turistiyle 25 milyar doları geçmek. Esenlik turizminde termal kaynaklarımızla öne geçiyoruz, termalde Avrupa’da birinci sıradayız. Artık esenlik turizmi Türkiye için bir trend değil, coğrafyanın verdiği büyük bir nimettir. Rekabette ayakta kalmak için medikal turizmde, termal turizmde, kamu ve üniversitelerle işbirliği yapılmalı. Bu şekilde Türkiye önüne geçilemez bir liderliğe adım adım ilerliyor.

 

Gençlere üretimi öğretmeliyiz
Kadir Uslu-Restorasyon ve İzolasyon Meslek Komitesi: Sektörümüzde hammadde maliyeti, finansmana erişim, kayıt dışılık, standart dışı ürünler, iş gücüne erişememe başlıca sorunlar. İTO üreticinin, tüccarın, sanayicinin ve ihracatçının önünü açan, sektörün sorunlarını iyi analiz eden güçlü yapıya sahip. Bu güçlü yapının önümüzdeki döneme taşınmasını ümit ediyorum. Gençlere sadece diploma vermek yetmiyor, üretmeyi, ticaret yapmayı, girişimciliği ve sorumluluk almayı öğretmek zorundayız. Çünkü yarının üretimini ve ticaretini gençlerimiz yapacak.

Promosyon sektörü dönüşüyor
Oktay Uludağ-Bilgi, İletişim ve Medya Meslek Komitesi: Komite olarak üniversite- mizle çok önemli araştırmalar yaptık. Promosyon ürünleri artık alelade hediye edilen bir şey değil, stratejik bir tanıtım çözümü olarak görülüyor. Ancak ithalat kısmında ürünlerin yüzde 90’ı Çin’den geliyor. İthal ürüne katma değer katılarak Avrupa pazarına ihraç ediliyor. Açık hava reklamcılarının yüzde 52’si ise 5-20 çalışana sahip. Bu alanda kalite standardı yok. Sektör makina ve üretim ekipmanına yatırım yapmayı planlıyor. Ancak nitelikli personel yaşlanıyor, usta-çırak ilişkisinin sekteye uğradığını görüyoruz. Programlanabilir açık hava ürünleri, sektörün en önemli açılım alanlarından biri olacak. İş dünyasında kadın temsilinin artmasını rica ediyoruz.

 

Katılım artarsa temsil güçlenir
Faruk Güntürk-Mimarlık ve Mühendislik Meslek Komitesi: Mesleki ve sektörel temsil güçlü olduğu zaman İTO’nun sanıldı-ğından çok daha fazla etki etme gücü bulunuyor. Biz de sektörümüzün yalnızca İTO çatısı altında değil, daha güçlü şekilde temsil edilmesi anlayışıyla hareket ettik. Diğer STK’larla ortak çalışmalar yapmaya gayret gösterdik. Yeni dönemde de bunu ileri taşımak istiyoruz. Seçimlere katılımı artırmalıyız. Burada güçlü temsil oldukça önemli. İnsanların seçimlere katılması, İTO’yu tanıması ve burada gençlerimizin ve kadınlarımızın temsilini artırmamız oldukça önemli.

İki yeni proje önerisi
Özkan Yüksel-Teknik Hırdavat Meslek Komitesi: Sorunları tespit etmek ve bunlara çözüm üretmek, Odamızın en önemli görev-lerinden biri. İTOBÜS projesi bunlardan biri. İTOBÜS ile İstanbul Ticaret Odası’nın faaliyetlerini, hizmetlerini ve üyelerine sunduğu imkanları daha geniş bir şekilde üyelerimize ulaştırmayı hedefliyoruz. Dijitalleşme konusunda da önemli adımlar atıyoruz. DijiÇek projesiyle güvenli çek sistemini dijital ortamda daha kolay, hızlı ve güvenilir hale getirmeyi amaçlıyoruz. Bu projeler, sahadan aldığımız ihtiyaçların ve üyelerimizin bize ilettiği sorunların çözümüne yönelik çalışmalardır.

Ödemeler güncellenmeli
Özcan Özer-İlaç ve Tıbbi Cihaz Meslek Komitesi: SUT ve SGK geri ödeme bedelleri konusunda sorunlar yaşıyoruz. Bu bedeller gerçek üretim bedelinin gerisinde kalıyor. Geri ödeme bedellerinin maliyet artışlarına uyumlu olarak güncellenmemesi, maliyetin hastaya yansımasına neden oluyor. Gerçek maliyeti dikkate alan, sürdürülebilir bir sistem yürütülmeli. İşletmelerimizde ciddi bir zaman ve iş gücü kaybına neden olan evrak teslim ve tarama süreçleri var. Burada eczanelere uygulanan MEDULA sistemi şeklinde birebir Medikal MEDULA sisteminin de gündeme alınmasını talep ediyoruz. Ayrıca tıbbi cihaz satış merkezi ruhsatı olmayan, çeşitli sektörlerden işletmelerde tıbbi cihaz niteliğindeki ürünlerin satıldığını görüyoruz. İnternet üzerinden de yetkisiz kişiler tarafından satış yapılıyor. Bunların önlenmesi lazım.

 

Küresel ticaret ofisleri açalım
Yunus Ulupınar-Toptan ve Dış Ticaret Meslek Komitesi: İTO olarak dünya genelinde ticaret ofisleri açmayı öneriyorum. Ticaret odaları, sanayi odaları ve ihracatçı birliklerinin koordinasyonuyla akıncı beyi gibi pazarlama ofisi gibi çalışacak, ihracatımızın artırılmasında görevli ticaret ofisleri açılmasını talep ediyorum. Diğer konu fuar alanlarındaki elektrik faturalarının yüksek olduğuna dair şikayetler. Fuar katılımcılarının aldığı çeşitli hizmetler için çok yüksek faturalar kesiliyor. Fuara getirilen makinaların kamyondan forkliftle indirilmesi için yüksek bedeller talep ediliyor.

 

ISO 42001 öğretilmeli
Abdülkerim Ayanoğlu-İşletme Destek Hizmetleri: Yapay zeka destekli iş zekası modellerinin denetimi ve uluslararası standartlara göre belgelen-dirilme-sinden bahsetmek istiyorum. Geçtiğimiz aylarda ABD Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere pek çok politika yapıcı ABD Başkanı Donald Trump’a bir rapor sundu. Raporda iş zekası modeli geliştiren ChatGPT, Gemini, OpenAI gibi şirketlerin ABD hükümetlerince denetlenmesi ve akabinde bu şirketlerin piyasaya sürecekleri yeni iş zekası modellerini ABD hükümetinin onayı olmadan piyasaya sürmemesi gerektiğiyle ilgili bazı notları vurguladılar. Bu konuda son derece katı kurallar şirketlerin önüne konulmaya başladı. Bizler, ileriki günlerde ISO 42001 ve uluslararası belgelendirme süreçlerine uymayan yazılımlar edinirsek veya bunları öyle üretirsek bizi önemli sorunlar bekliyor. Çünkü ABD’li şirketler ticaret sözleşmelerine, aldıkları hizmetlerin uluslararası denetimden geçtiğine dair belgelendirilmiş hizmetler şartını koyuyor. BTM gibi merkezlerde yapay zeka eğitimi ve ISO 42001 standartlarının girişimcilere öğretilmesi ve altyapıların buna uyumlu kurulması