Türkiye’nin savunma sanayinde yıllardır en kritik başlıklardan biri olan yerli motor, artık yalnızca bir hedef ya da teknoloji gösterimi değil; bazı platformlarda fiilen kullanılan, bazılarında ise entegrasyon takvimi yakından izlenen stratejik bir gerçekliğe dönüştü. Özellikle insansız hava araçları ve füze sistemlerinde atılan adımlar, 2026 başı itibarıyla motor alanında dışa bağımlılığı azaltan somut bir tablo ortaya koyuyor. İHA ve SİHA sınıfında TEI’nin geliştirdiği pistonlu ve turbodizel motorlar sahada yerini alırken, jet motoru gerektiren daha ileri platformlarda geliştirme süreci devam ediyor. Füze motorlarında ise yerlileşme olgunlaşma aşamasına geldi.
TEI tarafından geliştirilen PD170, bugün Türkiye’nin en tanınır yerli İHA motoru olarak biliniyor. Motor, ANKA ile 2018’de, AKSUNGUR ile 2021’de ve Bayraktar TB3 ile de 2023’te ilk test uçuşlarını gerçekleştirdi. Yine aynı çerçevede PD170, Türkiye’nin ilk yerli turbodizel havacılık motoru oldu ve MALE sınıfı insansız hava araçları için geliştirildi. PD170’in yalnızca test safhasında kalmadığı, üretim tarafında da olgunlaştığı görülüyor. Motorun ilk seri üretim teslimatları 2020 başında başladı. Bu gelişme, PD170’i prototip aşamasını aşarak teslimat ve entegrasyon sürecine geçen ilk yerli İHA motoru haline getirdi. Böylece yerli motor programı ilk kez yalnızca laboratuvar ve test hattında değil, fiilen hava platformlarında da karşılık buldu.
TB3’TE YENİ FAZ
Bayraktar TB3’ün ilk uçuşu PD170 ile yapıldı. Ancak 2025 sonu itibarıyla TB3 dosyasında öne çıkan motor artık PD200 oldu. Bu çerçevede Bayraktar TB3’e güç veren PD200 motoru envantere girdi. PD200’ün öne çıkması, TEI’nin İHA motor ailesinde ikinci halkayı da sahaya indirdiği anlamına geliyor. Böylece Türkiye’nin yerli motor hamlesi, tek ürünlü bir gösterimden çıkıp farklı platformlara yayılan bir aile yapısına doğru ilerliyor.
SIRADA PD222 VAR
TEI’nin yeni nesil İHA motor portföyünde PD222 ve PD180ST de yer alıyor. Şirketin daha önce paylaştığı bilgilerde PD222 için Savunma Sanayii Başkanlığı ile sözleşme imzalandığı ve ilk uçuş hedefinin 2026 olduğu duyurulmuştu. PD180ST ve PD222ST tarafında da seri üretim fazına dönük hazırlıkların sürdüğü ifade edilmişti.
ANKA-3’E GÜÇ VERECEK
TF6000 cephesinde ise tablo bir miktar daha belirginleşmiş durumda. TEI’nin verdiği bilgilere göre TF6000, Türkiye’nin ilk milli turbofan motoru olarak geliştirildi ve test süreci devam ediyor. Son dönemde yapılan açıklamalarda, bu motorun özellikle ANKA-3 gibi art yakıcı gereksinimi bulunmayan platformlarla daha yakın ilişkilendirildiği görülüyor.
HEDEF YERLİ MOTOR
KIZILELMA, kamuoyunda en çok merak edilen motor başlıklarından biri. Platformun ilk motor entegrasyon testi 2022’de tamamlandı. Daha sonra KIZILELMA, 2022 sonunda ilk test uçuşunu gerçekleştirdi. KIZILELMA’nın projeksiyonunda yerli motorla uçması da yer alıyor. Bu doğrultuda 10 bin libre itki sınıfındaki TF10000, Türkiye’nin art yakıcılı ilk milli turbofan motor programı olarak geliştiriliyor. Savunma sanayi kaynaklarına göre TF10000, KIZILELMA gibi daha büyük ve yüksek performanslı platformlar için öncelikli motor programı. Aynı değerlendirmelerde, TF6000’in test ve olgunlaştırma sürecinin sürdüğü, TF10000’in ise bu hattın daha ileri ve art yakıcılı versiyonu olarak geliştirildiği vurgulandı.
FÜZELERDE YERLİLİK DAHA İLERİ AŞAMADA
Füze motorlarında tablo, İHA ve insansız jet motorlarına kıyasla daha olgun bir görünüm sergiliyor. Kale Jet Motorları ve Roketsan arasında imzalanan seri üretim motor tedarik anlaşması kapsamında KTJ-3200A, KTJ-3200S, KTJ-1750 ve KTJ-3700 motorları yüksek adetlerde ATMACA, KARA ATMACA, SOM ve ÇAKIR füzeleri için üretiliyor. Kale’den edinilen bilgiye göre KTJ-1750 ÇAKIR’a; KTJ-3200 SOM ve ATMACA’ya; KTJ-3700 ise KARA ATMACA’ya güç veriyor.
YERLİ TURBOJET FÜZE MOTORU
TEI’nin turbojet tarafında dikkat çeken programlarından biri de TJ300. Bu motor, Türkiye’nin ilk orta menzilli gemisavar füze motoru olarak geliştirildi. Programın test safhasında önemli itki değerlerine ulaştığı ve kritik bir teknoloji eşiğinin geride bırakıldığı belirtiliyor.
