Haber: Harun Şahbaş
Türkiye’de işletmelerin yapay zeka teknolojilerini kullanımı yaygınlaşırken, KOBİ’lerin bu dönüşüme ayak uydurma temposu aynı hızda olmuyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ‘2025 Yapay Zeka İstatistikleri Raporu’ da dijitalleşme sürecinde ölçek farkının etkisini gözler önüne seriyor.
TÜİK verilerine göre girişimlerin yüzde 46.5’i yapay zekayı pazarlama ve satışta kullanıyor. Üretim veya hizmet süreçlerinde oran yüzde 41.1, Ar-Ge faaliyetlerinde yüzde 41. İşletme ve yönetim organizasyonu yüzde 40. Bilgi güvenliği alanında kullanım yüzde 22.6, lojistikte ise yüzde 13.6 seviyesinde. Bu tablo, ticaret ve hizmet sektörlerinde dijital dönüşüm için büyük bir potansiyelin olduğunu, ancak bu potansiyelin KOBİ’ler tarafından henüz tam olarak değerlendirilemediğini gösteriyor.
BÜTÜNCÜL DESTEK GEREK
Verileri değerlendiren uzmanlar, KOBİ’lerin dijital dönüşüm ve yapay zekaya uyum sağlamada finansman, bilgi ve kurum kültürü alanlarında bütüncül desteğe ihtiyaç duyduğunu vurguluyor. İhtiyaçlar arasında mikro hibeler ve rehberlik öne çıkıyor. Dijitalleşmenin yaygınlaşmasının yalnızca teknolojiye erişimle değil, bu teknolojiyi verimlilik odaklı bir iş kültürüne dönüştürmekle mümkün olduğu belirtiliyor.
DÖNÜŞÜM GECİKİYOR
Küçük işletmelerin çoğu, yapay zeka teknolojilerinin yüksek maliyetli olduğu algısına sahip. Ayrıca kısa vadeli kazanç beklentisi, teknik bilgi eksikliği ve dijital yetkinlik yetersizliği, bu dönüşümün önündeki temel engeller arasında. Kurum kültüründeki dönüşüm zorlukları da bu süreci yavaşlatıyor. Uzmanlara göre bu durum yalnızca finansman değil, kültürel dönüşümün de bir parçası.
KOBİ’lerin durumunu değerlendiren İbn Haldun Üniversitesi Yönetim Bilimleri Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Zaim, bu tabloyu ‘yüksek teknoloji–yüksek maliyet’ anlayışının bir sonucu olarak gördüğünü belirtti. Prof. Dr. Zaim, “İşletmelerin bu döngüyü kırabilmesi için yüksek teknoloji–yüksek verimlilik anlayışına geçmesi gerekiyor” diye konuştu.
MİKRO HİBE VE REHBERLİK LAZIM
Küçük işletmelerin yapay zeka yatırımlarını erişilebilir finansman modelleriyle desteklemesi gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Selim Zaim, şunları söyledi: “Mikro hibeler ve verimlilik odaklı vergi indirimleri bu alanda etkili teşvik araçlarıdır. Bilgi paylaşımı ve mentorluk ağlarının güçlendirilmesi şarttır. Üniversiteler, teknoparklar ve ticaret odalarının işbirliğiyle kurulacak rehberlik mekanizmaları, işletmelere teknoloji seçimi ve proje yönetimi süreçlerinde doğrudan yön verir. Başarılı örneklerin paylaşımı, sahada teknik destek sağlanması ve işletmeler arası deneyim aktarımının yaygınlaştırılması, dijital dönüşümün kalıcı hale gelmesinde belirleyici unsurlardır. Yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilir biçimde yaygınlaşması yalnızca teknik donanımla değil, bilgi paylaşımını teşvik eden bir kurum kültürüyle mümkündür.”
DÖNÜŞÜMÜN 4 AYAĞI
Prof. Dr. Selim Zaim, KOBİ’lerin yapay zekaya geçiş sürecinde kalıcı ilerleme sağlayabilmesi için şu dört temel alana dikkat çekti:
Erişilebilir finansman ve teşvikler: Mikro hibeler, verimlilik artışına dayalı vergi indirimleri ile KOSGEB ve TÜBİTAK destekleri, küçük işletmeler için önemli bir itici güç oluşturuyor.
Uzmanlık paylaşımı ve danışmanlık ağları: Üniversiteler, teknoparklar ve ticaret odalarının birlikte oluşturacağı mentorluk mekanizmaları, işletmelere teknoloji seçimi ve proje yönetiminde rehberlik ediyor.
Kapasite geliştirme: Teknik eğitimlerin yanı sıra yöneticilere yönelik stratejik farkındalık ve etik kullanım programları, dönüşümün kültürel boyutunu güçlendiriyor.
Bilgi paylaşımı ve saha desteği: Başarılı örneklerin paylaşımı, sahada teknik destek sağlanması ve kurumlar arası deneyim aktarımı, dijital dönüşümün kalıcılığında belirleyici rol oynuyor.
