Euclid teleskobu 1 trilyon Güneş gücünde antik kara delikler buldu

Avrupa Uzay Ajansı’nın Euclid uzay teleskobu, evrenin erken dönemlerine ilişkin önemli bir veri seti ortaya çıkardı. Teleskop, evrenin yaklaşık 670 milyon yaşında olduğu döneme ait 31 antik kuasar tespit etti. Yaklaşık bir trilyon Güneş gücünde ışıma yapan bu nesneler, galaksilerin gelişimindeki en yoğun enerji süreçlerinden bazılarını temsil ediyor. Euclid’in gelişmiş kızılötesi tarama kapasitesi, daha önce uzun yıllar süren çalışmalarla yalnızca en parlak örneklerin belirlenebildiği bu alanda çok daha geniş gökyüzü bölgelerindeki sönük nesnelerin daha kısa sürede tespit edilmesini sağladı.

ERKEN EVREN

Euclid, daha önce yaklaşık 10 yılda elde edilen büyüklükteki veriyi tek bir yılda toplayarak araştırmacılara erken evrene ilişkin daha geniş bir gözlem alanı sundu. Tespit edilen kuasarlar, süper kütleli kara deliklerin evrenin ilk dönemlerinde nasıl ortaya çıktığını ve çevrelerindeki galaksilerle birlikte nasıl büyüdüğünü incelemek açısından önemli veriler içeriyor. Teleskobun geniş alan tarama kabiliyeti, daha önce istisnai ve son derece parlak örneklerle sınırlı kalan gözlemleri daha büyük bir kuasar popülasyonuna taşıyor.

YENİ REKOR

Veri setinde kırmızıya kayma değerleri 7,77 ve 7,69 olarak ölçülen iki nesne, bilinen en eski kuasarlar arasına girerek yeni bir rekor oluşturdu. Dünya’dan 13 milyar ışık yılından daha uzak mesafede bulunan bu kaynaklardan gelen ışık, evrenin bugünkü yaşının yalnızca yaklaşık yüzde 5’ine ulaştığı bir döneme ait. Bu gözlemler, süper kütleli kara deliklerin ve onları barındıran galaksilerin evrenin bu kadar erken bir döneminde nasıl hızla büyüyebildiğine ilişkin yeni ipuçları sağlıyor.

Leiden Üniversitesi’nden araştırmacılar, Euclid’in sağladığı verilerin yalnızca birkaç sıra dışı nesneyi değil, kozmik şafağa ait daha geniş bir kuasar nüfusunu incelemeye imkân verdiğini belirtiyor. Böylece erken evrendeki kara delik ve galaksi oluşum süreçlerinin daha kapsamlı biçimde haritalanması mümkün hale geliyor.

VERİ GÜCÜ

Euclid’in başarısında yörüngedeki teleskop kadar Euclid Konsorsiyumu bünyesinde çalışan binlerce mühendis ve bilim insanının yönettiği veri işleme altyapısı da belirleyici rol oynuyor. Teleskobun ürettiği büyük veri hacmi, gelişmiş analiz sistemleriyle işlenerek erken evrene ait son derece sönük nesnelerin ayırt edilmesine olanak sağlıyor.

GENİŞ TARAMA

Euclid’in Geniş Kapsamlı Araştırma misyonu, önümüzdeki yıllarda gökyüzünün üçte birinden fazlasını tarayacak ve milyarlarca galaksiyi haritalandıracak. Proje, karanlık evrenin yapısını ve büyük ölçekli kozmik evrimi anlamaya yönelik veriler üretirken, uzay gözlemlerinde veri işleme ve mühendislik kapasitesinin ulaştığı yeni ölçeği de ortaya koyuyor.