Avrupa'ya petrol şoku: S. Arabistan sevkiyatları iptal etti

Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e uzanan Doğu-Batı petrol boru hattına düzenlenen saldırının etkileri Avrupa’ya ulaştı. Konuya yakın kaynaklara göre Saudi Aramco, Avrupa’daki rafineri müşterilerine gelecek ay planlanan ham petrol teslimatlarının yapılamayacağını bildirdi.

Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e uzanan kritik Doğu-Batı petrol boru hattına düzenlenen saldırının etkileri Avrupa’ya ulaştı. Konuya yakın kaynaklara göre Saudi Aramco, Avrupa’daki rafineri müşterilerine gelecek ay planlanan ham petrol teslimatlarının yapılamayacağını bildirdi.

Avrupalı rafineriler Suudi Arabistan’dan aldıkları ham petrolü büyük ölçüde uzun vadeli sözleşmelerle temin ediyor. Kaynaklar, gelecek aya ilişkin teslimatların gerçekleşmeyeceğini ve kararın Avrupa’daki alıcıları geniş ölçüde kapsadığını belirtiyor.

SUUDİ PETROLÜ AVRUPA’YA ULAŞAMAYACAK

Sorunun merkezinde Suudi Arabistan’ın doğusundaki üretim sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminaline bağlayan yaklaşık 1.200 kilometrelik Doğu-Batı boru hattı bulunuyor.

Hat, insansız hava araçlarıyla düzenlenen saldırıların ardından geçici olarak devre dışı kaldı. Son incelemelerde üç ayrı pompa istasyonunun zarar gördüğü ve hattın tam kapasiteye dönmesinin beş ila altı haftayı bulabileceği belirtiliyor. Buna karşılık kapasitenin bir bölümünün daha erken devreye alınması için çalışmalar sürüyor.

Hat savaş öncesinde Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif en önemli ihracat güzergahlarından biri konumundaydı. Son dönemde günlük 4-5 milyon varil petrol taşıdığı ve bunun küresel arzın yaklaşık yüzde 4-5’ine karşılık geldiği tahmin ediliyor.

AVRUPA RAFİNERİLERİ TEDARİK ARAYIŞINDA

Boru hattındaki kesinti Avrupa’daki rafinerileri alternatif ham petrol kaynaklarına yöneltti.

Suudi petrolü Avrupa’ya çoğunlukla Kızıldeniz üzerinden taşındıktan sonra Mısır’daki altyapı aracılığıyla Akdeniz’e ulaştırılıyor. Sidi Kerir terminali bu sevkiyat zincirinin önemli noktalarından biri olarak öne çıkıyor.

Teslimatların aksayacağı yönündeki bildirimlerin ardından bazı rafinerilerin spot piyasada alternatif varil arayışını hızlandırdığı belirtiliyor.

Polonyalı enerji şirketi Orlen’in de son günlerde alternatif ham petrol tedariki için çok sayıda ihale açtığı bildiriliyor.

AVRUPA GÜNLÜK 577 BİN VARİL SUUDİ PETROLÜ ALDI

Avrupa’nın Suudi Arabistan’dan yaptığı petrol ithalatı, mevcut tedarik riskinin büyüklüğünü ortaya koyuyor.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre OECD üyesi Avrupa ülkeleri haziran ayında Suudi Arabistan’dan günlük yaklaşık 577 bin varil ham petrol ithal etti.

Bu nedenle gelecek aya ilişkin teslimatların yapılamaması özellikle Suudi petrolüne daha fazla bağımlı rafineriler açısından yeni tedarik maliyetleri ve lojistik riskler yaratabilir.

BORU HATTI KISMEN AÇILABİLİR

Saudi Aramco’nun hasarlı bölümü bypass ederek Doğu-Batı hattının kapasitesinin yaklaşık yarısını birkaç gün içinde yeniden devreye almayı hedeflediği belirtiliyor.

Tam kapasiteye dönüş için ise yaklaşık altı haftalık bir süre öngörülüyor.

Bununla birlikte hattın kısmen devreye alınması Avrupa’ya planlanan tüm teslimatların hemen normale döneceği anlamına gelmiyor. Aramco’nun mevcut kapasiteyi Asya ve diğer büyük müşteriler arasında nasıl dağıtacağı da belirleyici olacak.

SUUDİ ARABİSTAN UMMAN ROTASINI BÜYÜTÜYOR

Suudi Arabistan, boru hattındaki kesintinin etkisini azaltmak amacıyla alternatif ihracat rotalarını da devreye sokuyor.

Saudi Aramco’nun Ras Tanura’dan çıkarılan ham petrolün bir bölümünü Umman’ın Sohar limanında gemiden gemiye transfer yöntemiyle yeniden sevk etmeyi planladığı bildirildi.

Eylül ve ekim aylarında yaklaşık 60 milyon varil petrolün bu güzergah üzerinden taşınması hedefleniyor. Bu yöntemin özellikle Asya’ya yönelik sevkiyatlarda kayıpların bir bölümünü telafi etmesi bekleniyor.

PETROL FİYATLARINDA GERİ ÇEKİLME VAR

Arz riskleri yüksek kalmasına rağmen alternatif sevkiyat rotalarının devreye alınması petrol fiyatlarındaki tansiyonu bir miktar azalttı.

Brent petrol haftanın son işlem gününde yüzde 1’e yakın düşüşle 104 dolar civarında işlem gördü. Suudi Arabistan’ın Umman üzerinden sevkiyatları artırması ve boru hattının kısmen yeniden devreye alınabileceği beklentisi fiyatları sınırlayan unsurlar arasında yer aldı.

Buna rağmen Avrupa’ya yönelik gelecek ayki teslimatların aksayacak olması küresel petrol arzındaki kırılganlığın devam ettiğini gösteriyor.

AVRUPA İÇİN YENİ TEDARİK RİSKİ

Suudi Arabistan’ın Avrupa’ya yönelik teslimatlarında yaşanacak kesinti, kıtanın enerji tedarikinde yeni bir risk alanı oluşturuyor.

Avrupa rafinerilerinin kısa vadede Orta Doğu dışındaki üreticilere yönelmesi, alternatif ham petrol kalitelerine geçiş yapması ve daha yüksek navlun maliyetleriyle karşılaşması gündeme gelebilir.

Doğu-Batı boru hattının yeniden devreye alınma hızı, Saudi Aramco’nun sevkiyat öncelikleri ve Orta Doğu’daki çatışmaların seyri, Avrupa’ya yönelik petrol akışının ne zaman normale döneceğini belirleyecek.