Çarşamba18 Kasım 202619:51İSTPİYASAKAPALI
FinansÖne çıkan

Avrupa bankalarında rezerv kıtlığı riski: Fitch 1,5 trilyon euroya işaret etti

Fitch Ratings, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) bilanço küçültme sürecinde rezerv kıtlığı eşiğine yaklaştığını bildirdi. Kuruluşa göre Euro Bölgesi bankalarının rezervleri 2028'in ilk çeyreğinde 1,5 trilyon euroya gerileyebilir. Bu gelişme ECB'nin sıkılaştırma politikasını yeniden değerlendirmesine yol açabilir.

İstanbul Ticaret Gazetesi

Yayınlanma

Paylaş
Avrupa bankalarında rezerv kıtlığı riski: Fitch 1,5 trilyon euroya işaret etti

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) bilanço küçültme sürecinde kritik bir aşamaya yaklaştığını açıkladı. Fitch'in 18 Kasım tarihli değerlendirmesine göre Euro Bölgesi bankalarının mevcut 2,1 trilyon euroluk rezervleri, 2028'in ilk çeyreğinde 1,5 trilyon euroya gerileyebilir. Kuruluş, bu seviyenin rezerv kıtlığı açısından kritik bir eşik oluşturabileceğini belirterek ECB'nin niceliksel sıkılaştırma politikasının geleceğine dikkat çekti.

ECB'NİN TAHVİL PORTFÖYÜ 1,6 TRİLYON EURO KÜÇÜLDÜ

Fitch'in değerlendirmesine göre Avrupa Merkez Bankasının tahvil portföyünde Mart 2023'ten bu yana önemli bir azalma yaşandı.

ECB, bilanço küçültme politikası kapsamında vadesi dolan tahvillerden elde edilen tutarları yeniden yatırıma yönlendirmeyerek sistemdeki likiditeyi kademeli olarak azaltıyor.

Fitch, 2027 yılında çoğunluğu kamu sektörü borçlanma araçlarından oluşan yaklaşık 440 milyar euroluk tahvilin daha vadesinin dolacağını öngörüyor.

Bu menkul kıymetlerden elde edilen tutarların yeniden yatırıma yönlendirilmemesi, merkez bankasının bilançosundaki küçülmenin gelecek yıl da devam edeceğine işaret ediyor.

Gösterge

Fitch değerlendirmesi

Mart 2023'ten bu yana tahvil portföyündeki azalma

1,6 trilyon euro

2027'de vadesi dolacak tahviller

Yaklaşık 440 milyar euro

Mevcut banka rezervleri

2,1 trilyon euro

Tahmini rezerv kıtlığı eşiği

1,5 trilyon euro

Kritik seviyeye yaklaşma beklentisi

2028 ilk çeyrek

ECB'nin rezerv eşiği tahmin aralığı

600 milyar–2,2 trilyon euro

BANKACILIK REZERVLERİNDE KRİTİK EŞİK

Fitch, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve ECB'nin tahminlerine dayanarak bankacılık sisteminde rezerv kıtlığının başlayabileceği düzeye ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Euro Bölgesi bankalarının mevcut rezervleri, gecelik mevduatların yüzde 22'sine karşılık geliyor.

Kuruluş, niceliksel sıkılaştırmanın mevcut hızda sürdürülmesi halinde rezervlerin önümüzdeki dönemde kritik seviyeye yaklaşabileceğini öngörüyor.

Rezervlerin azalması, bankaların likidite ihtiyaçlarını karşılamak için para piyasalarına ve merkez bankası fonlamasına daha fazla yönelmesine neden olabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

REZERV KITLIĞI FAİZLERİ NASIL ETKİLEYEBİLİR?

Fitch'in raporuna göre bankacılık sisteminde rezervlerin yetersiz hale gelmesi, kısa vadeli para piyasası faizleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir.

Böyle bir durumda gecelik para piyasası faizlerinin ECB'nin ilgili politika faizinin üzerine çıkması riski bulunuyor.

Kuruluş, mevcut durumda bu yönde bir gelişme yaşanmadığını ancak para piyasası faizleri arasındaki farkın bir miktar daraldığını belirtiyor.

Ticari bankaların ECB'nin bir haftalık ana refinansman operasyonlarından sağladığı fonlamanın hafifçe artması da sistemdeki rezervlerin geçmişteki kadar bol olmadığına işaret eden gelişmeler arasında gösteriliyor.

Fitch, söz konusu göstergelerin bankacılık sisteminde henüz ciddi bir rezerv kıtlığı yaşandığı anlamına gelmediğini, ancak likidite koşullarının değişmeye başladığını ortaya koyduğunu değerlendiriyor.

ECB'NİN REZERV TAHMİNLERİNDE GENİŞ BELİRSİZLİK

Rezerv kıtlığının tam olarak hangi seviyede başlayacağı, ECB'nin bilanço politikası açısından en önemli belirsizliklerden biri olmayı sürdürüyor.

Fitch'in aktardığına göre ECB'nin 2026 yılında yayımladığı analizlerde kritik rezerv eşiği 600 milyar euro ile 2,2 trilyon euro arasında değişiyor.

Tahminler arasındaki bu geniş farklılık, bankacılık sisteminin ihtiyaç duyduğu rezerv miktarının kesin olarak belirlenmesinin güç olduğunu gösteriyor.

Fitch, rezerv talebine ilişkin belirsizliğin ECB'nin niceliksel sıkılaştırma politikasını planlanandan daha erken yavaşlatması veya durdurması için gerekçe oluşturabileceğini belirtiyor.

BİLANÇO KÜÇÜLTME SÜRECİ ERKEN SONA EREBİLİR Mİ?

Euro Bölgesi'nde uzun vadeli devlet tahvili getirilerinin yükselmesi, ECB'nin bilanço küçültme sürecinin ne kadar devam edeceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Niceliksel sıkılaştırma sürecinde merkez bankasının tahvil portföyünü azaltması, piyasalardaki tahvil arz ve talep dengesini etkileyebiliyor.

Fitch'e göre ECB'nin bilanço küçültme politikasını sonlandırması, uzun vadeli devlet tahvili getirileri üzerindeki yukarı yönlü baskının hafiflemesine yardımcı olabilir.

Ancak kuruluş, böyle bir adımın tahvil faizleri üzerindeki etkisinin sınırlı kalabileceğini değerlendiriyor.

Bu nedenle niceliksel sıkılaştırmanın durdurulması, devlet tahvili getirilerinde kesin veya güçlü bir gerileme yaşanacağı anlamına gelmiyor.

FITCH: TAHVİL PORTFÖYLERİNDEKİ KÜÇÜLME DEVAM EDEBİLİR

Fitch, erken durdurma ihtimaline rağmen ECB'nin tahvil portföylerini küçültmeye devam etmesini daha olası görüyor.

Kuruluşa göre Varlık Alım Programı (APP) ve Pandemi Acil Varlık Alım Programı (PEPP) kapsamında edinilen tahvillerin vadesi doldukça elde edilen tutarların yeniden yatırıma yönlendirilmemesi politikası sürdürülebilir.

Bu yaklaşım, ECB'nin mevcut tahvil portföyündeki azalmayı devam ettirirken bankacılık sisteminin rezerv ihtiyacının farklı araçlarla karşılanmasına dayanıyor.

Fitch, rezerv talebinin belirli bir seviyeye ulaşması durumunda merkez bankasının alternatif likidite sağlama mekanizmalarını daha fazla kullanabileceğini değerlendiriyor.

ECB'DEN BANKALARA YENİ FONLAMA MODELİ

Fitch'in öngörüsüne göre ECB, bankaların rezerv ihtiyacını refinansman operasyonları ve daha kısa vadeli borçlanma araçlarından oluşan yapısal bir tahvil portföyü aracılığıyla karşılayabilir.

Bu modelde merkez bankası, uzun vadeli tahvil portföyünü küçültmeye devam ederken bankacılık sisteminin ihtiyaç duyduğu rezervlerin sağlanması için farklı araçları devreye alabilecek.

Kuruluş, söz konusu yaklaşımın bankaların likidite ihtiyacını karşılamanın yanı sıra ECB'nin uzun vadeli faiz hareketlerinden kaynaklanan risklere maruziyetini de azaltabileceğini belirtiyor.

Böylece merkez bankasının bilanço küçültme süreci ile bankacılık sisteminin rezerv ihtiyacını karşılama politikası birbirinden ayrılabilecek.

2028'DE ECB'NİN BİLANÇO POLİTİKASI ÖNEM KAZANACAK

Fitch'in değerlendirmesi, ECB'nin bilanço küçültme politikasında rezervlerin miktarı kadar bankaların likiditeye erişim koşullarının da belirleyici olacağını ortaya koyuyor.

Önümüzdeki dönemde para piyasası faizlerinin seyri, bankaların merkez bankası refinansman operasyonlarına talebi ve tahvil portföyündeki küçülmenin hızı yakından izlenecek.

Rezervlerin kritik eşiğe yaklaşması halinde ECB'nin mevcut politikasını sürdürüp sürdürmeyeceği veya bankacılık sistemine likidite sağlamak için farklı yöntemleri daha fazla kullanıp kullanmayacağı önem kazanacak.

Fitch'in tahminleri, belirli bir tarihte rezerv krizinin kesin olarak yaşanacağını değil, mevcut bilanço küçültme hızı korunursa sistemin rezerv kıtlığı açısından kritik kabul edilen seviyeye yaklaşabileceğini gösteriyor.

ONUR TOPKAN

ONUR TOPKAN

İstanbul Ticaret Gazetesi – Ekonomi Editörü