Türkiye'nin AR-GE harcamalarında tarihi rekor: 10 yılda 2,5 trilyon lirayı aştı

Türkiye'nin araştırma ve geliştirme (AR-GE) faaliyetlerine yönelik harcamaları son 10 yılda önemli ölçüde artarak tarihi seviyelere ulaştı. Savunma, havacılık, uzay ve yüksek teknoloji gibi stratejik alanlarda teknolojik ilerlemeyi destekleyen AR-GE harcamaları, 2016-2025 döneminde toplam 2 trilyon 550 milyar 292 milyon liraya yükseldi. Yıllık AR-GE harcamaları 2016'ya göre 33 katına çıkarken 2025 yılında 980 milyar 428 milyon lirayla en yüksek seviyesini gördü.

TÜRKİYE'NİN AR-GE HARCAMALARI 10 YILDA 2,5 TRİLYON LİRAYI AŞTI

Türkiye'de araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ayrılan kaynaklar, 2016-2025 döneminde artış gösterdi. Savunma sanayisi, havacılık, uzay ve yüksek teknoloji gibi stratejik sektörlerde teknolojik gelişmeleri destekleyen AR-GE harcamaları, 10 yıllık dönemin sonunda en yüksek seviyesine ulaştı.

2016 yılında 29 milyar 412 milyon lira olan yıllık AR-GE harcamaları, 2021 yılında ilk kez 100 milyar lira sınırını aşarak 101 milyar 738 milyon liraya yükseldi.

Harcamalar 2022 yılında 198 milyar 670 milyon liraya ulaşırken 2023'te 377 milyar 542 milyon lira olarak kaydedildi.

2024 yılında 651 milyar 822 milyon liraya çıkan AR-GE harcamaları, 2025 yılında ise 980 milyar 428 milyon lirayla tarihi seviyesine ulaştı.

Böylece Türkiye'nin yıllık AR-GE harcamaları 2016-2025 döneminde 33 katına çıktı. Söz konusu 10 yıllık dönemde yapılan toplam harcama ise 2 trilyon 550 milyar 292 milyon lirayı buldu.

AR-GE HARCAMALARININ GSYH İÇİNDEKİ PAYI YÜZDE 1,55'E YÜKSELDİ

Gayri Safi Yurt İçi AR-GE harcamalarının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payında da artış yaşandı.

2016 yılında AR-GE harcamalarının GSYH'ye oranı yüzde 1,12 seviyesindeyken bu oran 2025 yılında yüzde 1,55'e yükseldi.

2025 yılında 63 trilyon 20 milyar 906 milyon lira olarak gerçekleşen GSYH içinde AR-GE harcamalarının payı yüzde 1,55 olarak kayıtlara geçti.

AR-GE PERSONELİ SAYISI 10 YILDA 178 BİN 805 KİŞİ ARTTI

Türkiye'de araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde çalışan personel sayısında da önemli artış kaydedildi.

Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden AR-GE personeli sayısı, 2016 yılında 139 bin 177 kişi olarak hesaplanırken 2025 yılında 317 bin 982 kişiye ulaştı.

Böylece AR-GE alanında çalışan personel sayısı, 10 yıllık dönemde 178 bin 805 kişi arttı.

KADIN AR-GE PERSONELİNİN PAYI YÜZDE 34,1'E ÇIKTI

AR-GE faaliyetlerinde görev yapan kadın personel sayısı da 2016-2025 döneminde yükseldi.

2016 yılında 43 bin 48 olan kadın AR-GE personeli sayısı, toplam personelin yüzde 31,4'ünü oluşturuyordu.

2025 yılında ise kadın AR-GE personeli sayısı 108 bin 453 kişiye ulaşırken toplam AR-GE personeli içindeki payı yüzde 34,1'e yükseldi.

AR-GE PERSONELİNİN YÜZDE 31'İ DOKTORA VEYA EŞ DEĞERİ EĞİTİM DÜZEYİNDE

Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde çalışan personelin eğitim durumlarına ilişkin 2025 verileri de açıklandı.

Buna göre AR-GE personelinin en büyük bölümünü yüzde 40,6 ile lisans mezunları oluşturdu.

Doktora veya eş değeri eğitim düzeyine sahip personelin oranı yüzde 31 olarak kaydedilirken yüksek lisans mezunlarının payı yüzde 19,4 oldu.

AR-GE personelinin eğitim düzeylerine göre dağılımı şöyle gerçekleşti:

AR-GE HARCAMALARINDA İSTANBUL İLK SIRADA YER ALDI

Türkiye'de 2025 yılında AR-GE harcamalarının en yüksek olduğu bölge İstanbul olarak kayıtlara geçti.

İstanbul'u Ankara takip ederken Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan bölge de AR-GE harcamalarında öne çıktı.

YÜKSEK TEKNOLOJİ AR-GE HARCAMALARI 10 YILDA 45 KATINA ÇIKTI

Türkiye'de yüksek teknoloji alanında gerçekleştirilen AR-GE harcamaları, son 10 yılda güçlü artış kaydetti.

İmalat sanayisindeki AR-GE harcamaları teknoloji düzeylerine göre incelendiğinde, verilerin tutulmaya başlandığı 2015 yılından 2017 yılına kadar orta-yüksek teknoloji alanındaki yatırımların ilk sırada yer aldığı görüldü.

Sonraki yıllarda ise yüksek teknoloji alanındaki AR-GE harcamaları, orta-yüksek teknoloji harcamalarını geride bırakarak ilk sıraya yükseldi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Milli Teknoloji Hamlesi kapsamında yürüttüğü çalışmalarla yüksek teknoloji alanındaki araştırma ve geliştirme yatırımları da ivme kazandı.

2016 yılında yüksek teknoloji alanındaki AR-GE harcaması 3 milyar 452 milyon lira seviyesindeyken bu tutar 2025 yılında 154 milyar 24 milyon liraya ulaştı.

Böylece yüksek teknoloji alanındaki AR-GE harcamaları 10 yılda yaklaşık 45 katına çıktı.

İMALAT SANAYİSİNDE AR-GE HARCAMALARI 322,6 MİLYAR LİRAYA ULAŞTI

İmalat sanayisinde gerçekleştirilen araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelik harcamalar, 2025 yılında 322 milyar 656 milyon lira olarak kaydedildi.

Söz konusu harcamalarda en yüksek payı yüksek teknoloji alanında faaliyet gösteren girişimler aldı.

2025 yılında imalat sanayisindeki toplam AR-GE harcamalarının yüzde 47,7'si yüksek teknoloji faaliyetinde bulunan girişimler tarafından gerçekleştirildi.

Orta-yüksek teknoloji alanındaki girişimlerin payı ise yüzde 40,7 oldu.

AR-GE YATIRIMLARININ YÜZDE 47,7'Sİ YÜKSEK TEKNOLOJİ ALANINDA GERÇEKLEŞTİ

Türkiye'de imalat sanayisindeki AR-GE harcamalarının teknoloji düzeylerine göre dağılımında yüksek teknoloji grubu ilk sırada yer aldı.

2025 yılında gerçekleştirilen 322 milyar 656 milyon liralık imalat sanayisi AR-GE harcamasının teknoloji düzeylerine göre dağılımı şöyle oldu:

Böylece 2025 yılında imalat sanayisindeki AR-GE harcamalarının en büyük bölümü yüksek teknoloji faaliyetlerinde bulunan girişimler tarafından gerçekleştirildi.

2016-2025 yıllarında AR-GE harcamaları ve bu alanda çalışan personel sayıları şöyle:

Yıllar	Toplam harcama (Milyon TL)	İnsan kaynağı
2016	29.412	139.177
2017	36.862	158.563
2018	47.802	178.820
2019	56.978	194.952
2020	69.038	218.127
2021	101.738	243.905
2022	198.670	272.638
2023	377.542	290.850
2024	651.822	310.473
2025	980.428	317.982
TOPLAM	2.550.292