Türkiye’de mayıs ayının son haftası “Milli Aile Haftası” ilan edilirken, Türkiye İstatistik Kurumu verileri ülkedeki aile yapısındaki dönüşümü ortaya koydu. Ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,08 kişiye gerilerken, tek kişilik hanelerin oranı yüzde 20,5’e yükseldi.
Her yıl mayıs ayının son haftasının Milli Aile Haftası olarak kutlanmasına karar verilmesinin ardından TÜİK, "Milli Aile Haftası"na özel hazırladığı bültende ülkemizdeki aile yapısının dinamiklerini ortaya koydu.
Çeşitli araştırma ve anketlerden yararlanarak hazırlanan bültenden öne çıkanlar şunlar oldu:
HANEHALKI BÜYÜKLÜĞÜ 4 KİŞİDEN 3,08 KİŞİYE DÜŞTÜ
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre, Türkiye'de 2008 yılında 4 kişi olan ortalama hanehalkı büyüklüğünün, azalma eğilimi göstererek 2025 yılında 3,08 kişiye düştüğü görüldü.
Türkiye'de 2025 yılında ortalama hanehalkı büyüklüğünün en yüksek olduğu il, 4,84 kişi ile Şırnak oldu. Şırnak ilini 4,63 kişi ile Şanlıurfa ve 4,43 kişi ile Batman izledi.
Ortalama hanehalkı büyüklüğünün en düşük olduğu il ise 2,49 kişi ile Tunceli oldu. Tunceli'yi, 2,50 kişi ile Giresun ve 2,51 kişi ile Çanakkale izledi.
TEK KİŞİLİK HANELERİN ORANI YÜZDE 20,5'E YÜKSELDİ
ADNKS sonuçlarına göre, 2014 yılında %13,9 olan yalnız yaşayan fertlerden oluşan tek kişilik hanehalklarının oranının 2025 yılında %20,5'e yükseldiği görüldü.
Tek çekirdek aile olarak ifade edilen, yalnızca eşlerden veya eşler ve çocuklarından veya tek ebeveyn ve en az bir çocuktan oluşan hanehalklarının oranı, 2014 yılında %67,4 iken 2025 yılında %62,7'ye geriledi. Diğer yandan, geniş aile olarak tanımlanan ve en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalklarının oranı 2014 yılında %16,7 iken 2025 yılında %13,5 oldu.
Aralarında eş, anne-çocuk veya baba-çocuk ilişkisi olmayan fertleri içeren; diğer bir ifadeyle çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının oranı 2014 yılında %2,1 iken 2025 yılında %3,3'e yükseldi.
ADNKS sonuçlarına göre 2025 yılında, 25-29 yaş grubunda ve hiç evlenmemiş olan 3 milyon 502 bin 33 kişiden 2 milyon 452 bin 909 kişinin anne ve/veya babası ile birlikte yaşadığı görüldü. Diğer bir ifadeyle, 25-29 yaş grubunda hiç evlenmemiş olup ebeveynleri ile yaşayanların oranı toplamda %70 oldu.
AKRABA EVLİLİĞİ ORANI YÜZDE 3’E GERİLEDİ
ADNKS sonuçlarına göre, 2025 yılında toplam resmi evlilikler içinde, son evliliğinde birinci dereceden kuzenleri ile akraba evliliği yapmış bireylerin oranı %8 oldu. Akraba evlilikleri akrabalık türüne göre incelendiğinde, akraba evliliği yapmış bireylerin %46,4'ünün hala/dayı çocukları ile %27,2'sinin amca çocukları ile ve %26,4'ünün ise teyze çocukları ile evli olduğu görüldü.
Toplam resmi evlenmeler içindeki akraba evlilikleri illere göre incelendiğinde, 2025 yılında toplam evli bireyler içinde son evliliğinde akraba evliliği yapmış bireylerin oranının en fazla olduğu il %19,7 ile Mardin oldu. Bu ili %18,8 ile Şanlıurfa ve %16,7 ile Siirt izledi. Akraba evliliği yapmış bireylerin oranının en az olduğu il ise %1,2 ile Edirne oldu. Bu ili %1,5 ile Kırklareli ve %2 ile Çanakkale izledi.
Evlenme istatistikleri sonuçlarına göre, 2010 yılında gerçekleşen resmi evlenmelerin %5,9'unun akraba evliliği olduğu ve bu oranın sonraki yıllarda sürekli düşüş göstererek 2020 yılında %3,8, 2025 yılında ise %3 olduğu görüldü.
Akraba evliliği oranı illere göre incelendiğinde, 2025 yılında akraba evliliği oranının en yüksek olduğu ilin %16,9 ile Şanlıurfa olduğu görüldü. Bu ili, %11 ile Mardin ve %10,8 ile Siirt izledi. Akraba evliliği oranının en düşük olduğu il %0,4 ile Kütahya ve Edirne oldu. Bu ili %0,5 ile Çanakkale izledi.
GENİŞ AİLELERİN %27,1'İ YOKSULLUK SINIRININ ALTINDA YAŞIYOR
Gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarına göre, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %60'ı dikkate alınarak belirlenen sınıra göre yoksulluk oranı 2025 yılında %20,6 olarak gerçekleşti.
Hanehalkı tipine göre yoksulluk oranı incelendiğinde ise tek kişilik hanehalklarının %9,8'inin, tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının %20,4'ünün, geniş ailelerden oluşan hanehalklarının %27,1'inin, çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının ise %14,3'ünün yoksulluk sınırının altında yaşadığı görüldü.
Gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarına göre, 2025 yılında konutun mülkiyet durumları incelendiğinde, fertlerin %57,1'inin oturduğu konutun sahibi olduğu, %27'sinin ise kiracı olduğu görüldü. Lojmanda oturanların oranı %0,9 olurken kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise %15 olarak gerçekleşti.
Gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarına göre; 2025 yılında nüfusun %28,8'i konutunda sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçevesi vb. sorunla karşılaştı. Diğer yandan nüfusun %27,9'u izolasyondan dolayı ısınma sorunu yaşarken, %22,1'i trafik veya endüstrinin neden olduğu hava kirliliği, çevre kirliliği veya diğer çevresel sorunlar yaşadı.
