Küresel ekonomide güç dengeleri yeniden şekillenirken, şirketlerin odak noktası da geleneksel pazarlardan gelişmekte olan pazarlara kayıyor. Asya’dan Afrika’ya, latin Amerika’dan Orta Doğu’ya uzanan ve Türkiye’yi de içine alan Küresel Güney, önümüzdeki dönemin en önemli ticaret, yatırım ve üretim merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre fırsatların büyük bir bölümü bu coğrafyada yoğunlaşırken, yeni dönemde kazananlar markalaşma ve pazarlama stratejilerini bu gerçeğe göre kuran şirketler olacak.
Dünya ticaretindeki bu rota değişikliğine Fransa Cumhurbaşkanı emmamanuel Macron, geçen ay Kenya ziyaretinde, “Afrika pazarı bizim için oldukça önemli ve artık burada Türkiye ve Çin’in hakimiyetini görüyoruz” sözleriyle dikkat çekmişti.
GELECEĞİN PAZARLARI ŞEKİLLENİYOR
Afrika, Asya ve latin Amerika’nın küresel şirketlerin yeni rekabet alanına dönüşmesinin en önemli nedeni nüfus artışı, kentleşme, dijitalleşme ve yükselen orta sınıf. Türkiye ve uluslararası şirketler için geleneksel pazarlarda büyüme sınırlarına yaklaşılırken, henüz tam anlamıyla keşfedilmemiş Küresel Güney coğrafyası; yatırım, ticaret ve tüketim açısından büyük fırsatlar sunuyor. Öte yandan, Küresel Güney, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 85’ini oluşturuyor. Bu pazar, büyüme ve tüketimin yeni merkezi olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki dönemde markalaşma, üretim, e-ticaret ve yatırımların bu bölgede yoğunlaşması bekleniyor.
DÜNYANIN YENİ MÜŞTERİLERİ
Nüfus ve pazar potansiyeli açısından dünyada en fazla ithalat yapan ülkeler arasında AB ülkelerinin yanı sıra Hindistan, suudi Arabistan, BAe, endonezya, Vietnam, Meksika, Nijerya ve Kenya dikkat çekiyor. Bu ülkelerin 2030’a kadar dünyanın en önemli yeni pazarları arasında yer alması bekleniyor. Bu nedenle şirketler için asıl rekabet artık mevcut pazarlarda pay kapmak değil, alternatif pazarlarda yükselen tüketici kitlesine ulaşmak için yaşanacak.
TÜRKİYE POZİSYON ALIYOR
Türkiye de bu alandaki çalışmalarını hızlandırıyor. ekonomik olarak tedarik zincirlerini tam oturtmamış, ancak önemli pazar büyüklüğüne sahip ülke liderleriyle siyasi ilişkiler güçlendirilirken ticari anlaşmalar da gündeme geliyor. Öte yandan, Ticaret Bakanlığı’nın her yıl belirlediği hedef ülkeler listesinde bu yıl dikkat çeken bir gelişme oldu. Belirlenen 60 ülkeden 45’i Küresel Güney’de yer alıyor. Bu da geleneksel pazarlardan Küresel Güney’deki pazarlara yönelmeye işaret ediyor. Bakanlık hedef ülkeleri belirlerken, her yıl ülkelerin küresel e-ticaretteki paylarına, pazara giriş şartlarına ve uzaklıklarına göre karar veriyor. Türkiye’nin dış ticaret stratejisinde önemli bir yere sahip olan bu ülkeler tespit edilirken, küresel siyasi ve ekonomik konjonktüre göre de hareket ediliyor. Böylece geleneksel pazarlardaki muhtemel daralmanın ihracata etkisinin azaltılması ve alternatif pazarlara ihracatın artırılması hedefleniyor.
PAZAR ÇEŞİTLENDİRMESİ KAÇINILMAZ
İstanbul üniversitesi Öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, Avrupa ekonomilerindeki yavaş büyüme, tüketimdeki durgunluk ve artan rekabet nedeniyle Türk ihracatçısının yeni pazar arayışlarını hızlandırdığını belirterek, “Türk ihracatçısının rotası değişmedi, eklenerek büyüyor. Buradaki amaç, Avrupa’nın yerine başka bir bölge koymak değil, ihracatın daha dengeli bir yapıya kavuşmasını sağlamak. Bir pazarda yaşanabilecek ekonomik daralma ya da siyasi risklerin toplam ihracat üzerindeki etkisini azaltabilmek için pazar çeşitlendirmesi artık bir tercih olmaktan çıktı, zorunluluk haline geldi” dedi.
TÜRK ŞİRKETLERİ İÇİN GÜÇLÜ UYUM
Afrika, Güney Amerika ve Asya’da önemli fırsatlar bulunduğunu vurgulayan Hepşen, şöyle konuştu: “Afrika, Asya, Körfez Bölgesi ve latin Amerika’nın birçok ülkesinde nüfus artıyor, kentleşme hızlanıyor ve orta gelir grupları büyüyor. Özellikle son yıllarda konut, altyapı, inşaat malzemeleri, makina ekipmanları ve tüketim ürünleri tarafında bu ülkelerde oluşan talebin dikkat çekici boyutlara ulaştığını görüyoruz. Türk şirketlerinin güçlü olduğu sektörlerle bu ülkelerin ihtiyaçları arasında önemli bir uyum bulunuyor.”
YENİ PAZARLARDA KALICI BAŞARININ FORMÜLÜ
Yeni pazarlarda kalıcı olmanın yalnızca ürün satmakla mümkün olmadığına dikkat çeken İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, KOBİ’ler için dikkat edilmesi gerekenleri şöyle özetledi: “Lojistik ağların güçlendirilmesi, finansman imkanlarının geliştirilmesi, yerel ortaklıkların kurulması ve ticari diplomasinin etkin kullanılması gerekiyor. İhracatçının kapıyı çalması yetmiyor; o pazarda uzun süre kalabilmesi de gerekiyor. Asıl başarı, sürdürülebilir ticari ilişkiler kurabilmekten geçiyor. Pazarların kendilerine göre dinamikleri var. AB bölgesinde benzer metotlarla ilerlenirken burada Afrika, Asya ve Güney Amerika’nın ülke ülke incelenmesi gerekiyor.”
Türkiye’nin önünde net bir yol haritası bulunduğunu kaydeden Hepşen, “Avrupa’daki güçlü konumumuzu korurken Afrika’dan Güneydoğu Asya’ya, Körfez ülkelerinden Orta Asya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada ticari varlığımızı derinleştirmemiz gerekiyor. Dünya ticaretinin yönü değişirken Türkiye de bu yeni ticaret haritasında daha görünür bir yer edinmeye çalışıyor. Ticaret Bakanlığı’nın hedef pazar tercihleri de bu stratejik yönelimi açık şekilde ortaya koyuyor” dedi.
PROJE BAZLI ÇÖZÜM KABİLİYETLERİYLE FARKLILAŞMALI
Prof. Dr. Kerem Alkin, “Türkiye açısından burada iki sonuç vardır. Birincisi, Çin’in Küresel Güney’deki agresif e-ihracat hamlesi Türk firmaları için rekabet baskısını artıracaktır. Fiyat, teslimat hızı ve platform görünürlüğü bakımından Çin firmaları ciddi avantajlara sahiptir. İkincisi, aynı süreç Türkiye için yeni işbirliği ve farklılaşma fırsatları da doğuracaktır. Türk firmaları Çin ile sadece fiyat rekabetine girmemeli; kalite, tasarım, güven, satış sonrası hizmet, kültürel yakınlık, helal sertifikasyon, hızlı bölgesel teslimat ve proje bazlı çözüm kabiliyetiyle ayrışmalıdır.
Küresel Güney pazarları artık ‘alternatif pazar’ değil, küresel ticaretin yeni ana sahalarından biridir. Türkiye bu sahaya geç girerse Çin, Hindistan, Körfez sermayesi, AB firmaları ve bölgesel oyuncular önemli mevzileri kapatacaktır. Erken, planlı ve kurumsal girerse Türkiye; üretim gücünü, diplomatik esnekliğini, lojistik avantajını, kültürel yakınlığını ve girişimci KOBİ yapısını birleştirerek Küresel Güney’de kalıcı bir ekonomik etki alanı kurabilir.
Bu nedenle Türkiye’nin önümüzdeki 10 yıllık ihracat vizyonu şu cümlede özetlenebilir: Avrupa standartlarında üretim, Küresel Güney ölçeğinde pazar çeşitliliği, Türk dünyası ve koridor ülkeleri üzerinden lojistik derinlik, dijital ticaretle yeni nesil erişim ve doğrudan yatırımlarla kalıcı ekonomik varlık.
Önümüzdeki 10 yılda Türk KOBİ’leri açısından en büyük fırsatlar üç ana eksende ortaya çıkacaktır: Markalaşma, e-ihracat ve doğrudan yatırım.” şeklinde konuştu.
,
EKONOMİK DİPLOMASİ YENİ PAZARLAR AÇIYOR
İstanbul Ticaret Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (İngilizce) Bölüm Başkanı Doç. Dr. Uğur Yasin Asal, Türkiye’nin son dönemde Afrika, Asya ve Güney Amerika ülkeleriyle geliştirdiği ilişkilerin dış politika ve ekonomik diplomasi açısından stratejik bir bütünlük taşıdığını belirtti. Türkiye’nin ihracatta ağırlıklı olarak Avrupa Birliği ülkelerine ve katma değerli ürünlere odaklandığını hatırlatan Asal, buna rağmen ülkenin coğrafi konumu ve üretim kapasitesinin, son yıllarda yükselen Küresel Güney pazarlarıyla kurulan ticari ortaklıklarda önemli bir avantaj sunduğunu vurguladı. Türkiye’nin diplomasi alanında hemen her bölgede etkinliğini artırdığını belirten Asal, şöyle devam etti: “Türkiye ağırlıklı olarak Avrupa Birliği ülkelerine katma değerli ihracatı ön plana çıkarıyor. Ancak coğrafi üstünlüğü ve üretim kapasitesi sayesinde özellikle Küresel Güney olarak adlandırdığımız bölgelerde gelişen ticaret ortaklıklarında da önemli fırsatlar yakalıyor. Çin, Hindistan ve Güney Afrika gibi ülkelerin ön plana çıktığı bu bölgelerle kurulan ticari ilişkiler, Avrupa ile olan ekonomik bağlar, tamamlayıcı unsurdur. Buradaki dış politika ve ekonomik diplomasi yaklaşımını da bu çerçevede değerlendirmek gerekir. Türkiye’nin böyle bir altyapıya sahip olması önemli bir avantaj sağlıyor.”
Ticaret Bakanlığı’nın hedef ülkeler stratejisini değerlendiren Asal, “Belirlenen hedefler, Türkiye’nin dünyadaki değişimleri yakından okuduğunu gösteriyor. Küresel ticaret ve üretim dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde Türkiye, ön alıcı bir pozisyon almak ve rekabet gücünü artıracak avantajlar elde etmek istiyor. Atılan adımlar da bu stratejinin bir yansımasıdır” dedi.
