Trump artık topal ördek! Küresel ticareti ne bekliyor?

ABD seçim sonuçları, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminin kalan iki yılında ekonomik dengeleri değiştirecek bir tablo ortaya çıkardı. Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu ele geçirmesiyle Trump yönetiminin vergi, bütçe ve harcama politikalarını hayata geçirmesi zorlaşacak.

ABD ekonomisi yüzde 3.4 büyüme, yüzde 3.7 enflasyon ve 40 trilyon doları aşan kamu borcuyla yeni döneme girerken yatırımcılar, siyasi kilitlenmenin faizler, dolar, borsalar ve küresel ticaret üzerindeki etkilerine odaklandı.

GÜÇ DENGELERİ DEĞİŞTİ
ABD’de 3 Kasım’da gerçekleştirilen Kongre ara seçimleri, Başkan Donald Trump için önemli bir siyasi yenilgiyle sonuçlandı. Demokratlar, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Senato ve Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazanarak Washington’daki güç dengelerini değiştirdi.

2024 başkanlık seçimlerini kazanarak Beyaz Saray’a dönen Trump, ikinci döneminin ilk iki yılında Cumhuriyetçilerin Kongre’deki desteğinden yararlanmıştı. Ancak seçim sonuçları, ABD Başkanının kalan iki yıllık görev süresinde aynı siyasi rahatlığa sahip olamayacağını gösterdi.

Amerikan siyasetinde, görevde olmasına rağmen etkisi azalan ve yeniden seçilme imkanı bulunmayan başkanlar için kullanılan ‘topal ördek’ ifadesi, Trump’ın yeni konumunu tanımlamak için gündeme geldi. Demokratların kontrolündeki Kongre, Trump’ın ekonomik programını tamamen ortadan kaldıramayacak.

Ancak vergi indirimleri, federal harcamalar, borçlanma yetkisi ve yeni ekonomik düzenlemeler konusunda Beyaz Saray’ın uzlaşmaya ihtiyaç duyması bekleniyor. Yeni Kongre’nin Ocak 2027’de göreve başlamasıyla birlikte ABD’de yaklaşık iki yıl sürecek bölünmüş yönetim dönemi başlayacak.

ENFLASYON KORKUSU VAR
ABD ekonomisinin mevcut görünümü, seçim sonuçlarının ekonomik etkilerini değerlendirmek açısından önem taşıyor.
ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Ekonomik Analiz Bürosu’nun (BEA) verilerine göre ülke ekonomisi, 2026’nın üçüncü çeyreğinde yıllıklandırılmış bazda yüzde 3.4 büyüdü. İkinci çeyrekte yüzde 2.2 olan büyümenin hızlanmasında yatırımlar ve tüketici harcamaları etkili oldu.

Buna karşılık enflasyon cephesinde fiyat baskıları devam ediyor. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun (BLS) verilerine göre tüketici enflasyonu eylül ayında aylık yüzde 0.6, yıllık yüzde 3.7 olarak gerçekleşti. Enerji fiyatları ise son bir yılda yüzde 20.4 yükseldi. Yeni Kongre döneminde Trump yönetiminin temel sınavı, büyümeyi korurken enflasyonu düşürmek ve kamu maliyesindeki bozulmayı kontrol altına almak olacak.

TRUMP’IN ELİ ZAYIFLADI
Demokratların Kongre çoğunluğunu kazanmasının doğrudan etkilerinden biri, Trump’ın yeni vergi düzenlemeleri ve harcama paketleri üzerindeki hareket alanının daralması olacak. Trump yönetiminin ekonomik yaklaşımı, vergi indirimleri, deregülasyon, yerli üretimin desteklenmesi ve şirket yatırımlarının teşvik edilmesi üzerine kuruluyor.
Ancak kapsamlı vergi kanunları ve yeni harcama programlarının yürürlüğe girebilmesi için Kongre’nin onayı gerekiyor.
Kongre’deki yeni denge, ekonomik büyüme ile bütçe disiplini arasında yeni bir politika mücadelesini beraberinde getirebilir.

40 TRİLYON DOLARLIK BORÇ
Trump’ın kalan iki yıllık dönemindeki en önemli ekonomik sorunlardan birinin ABD’nin artan kamu borcu olması bekleniyor. ABD’nin toplam kamu borcu 40 trilyon doları aşarken federal bütçe açığının 2026 yılında yaklaşık 2 trilyon dolar düzeyinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bütçe açığının milli gelire oranının ise yüzde 6 civarında kalacağı öngörülüyor.

Yüksek borç stoku ve artan faiz ödemeleri, Washington’ın maliye politikası üzerindeki baskıyı artırıyor.
Demokratların Kongre’de çoğunluğu kazanması, yeni harcama programlarının sınırlandırılmasını sağlayabilir. Ancak sosyal güvenlik, sağlık harcamaları ve mevcut borçların faiz yükü nedeniyle bütçe açığında hızlı bir iyileşme sağlanması kolay görünmüyor. Piyasalarda asıl endişe ise 2027 yılında gündeme gelmesi beklenen borçlanma tavanı müzakereleri.

HÜKÜMETİN KAPANMASI RİSKİ
Washington’da yaşanabilecek siyasi kilitlenme, federal bütçenin onaylanması sürecini de zorlaştırabilir.
ABD’de kamu kurumlarının faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli bütçe düzenlemelerinin Kongre’den geçmesi gerekiyor. Demokratların harcama öncelikleri ile Trump yönetiminin politikaları arasındaki görüş ayrılıkları, yeni dönemde bütçe krizlerini tetikleyebilir.
Bütçe anlaşmazlıklarının uzaması halinde bazı federal kurumların faaliyetlerinin geçici olarak durması gündeme gelebilir.

GÜMRÜK VERGİLERİNDE BELİRSİZLİK
ABD seçim sonuçlarının küresel ekonomi üzerindeki en önemli etkilerinden birinin ticaret politikalarında görülmesi bekleniyor. Trump’ın ikinci başkanlık döneminde uyguladığı gümrük tarifeleri, ABD’nin özellikle Çin ve diğer büyük ticaret ortaklarıyla ilişkilerinde belirleyici rol oynadı. Demokratların Kongre’deki üstünlüğü, ticaret politikalarının daha yoğun biçimde sorgulanmasına neden olabilir. Ancak Trump’ın gümrük vergisi uygulama yetkilerinin tamamı Kongre çoğunluğuna bağlı değil.

Başkanın mevcut ticaret yasalarından kaynaklanan yürütme yetkileri devam ettiği için Demokratların seçimi kazanması, gümrük tarifelerinin otomatik olarak kaldırılacağı anlamına gelmiyor.

Bununla birlikte Kongre, ticaret politikalarının ekonomik etkilerine ilişkin soruşturmalar açabilir ve yönetim üzerindeki siyasi baskıyı artırabilir.

Trump’ın ithalat tarifelerini koruması halinde üretim maliyetleri ve tüketici fiyatları üzerindeki baskı devam edebilir. Tarifelerin hafifletilmesi veya ticaret anlaşmazlıklarının azaltılması ise şirketlerin maliyetleri ve küresel tedarik zincirleri açısından destekleyici olabilir.

Bu nedenle yatırımcıların odağında Trump’ın söylemlerinden çok, yeni Kongre ile ticaret politikalarında uzlaşma sağlayıp sağlayamayacağı bulunacak.

FED FAİZLERİ
Kongre’deki çoğunluk değişimi, Fed’in faiz kararlarını doğrudan belirlemiyor. Merkez Bankası, para politikasını ekonomik veriler ve fiyat istikrarı hedefi doğrultusunda yürütüyor. Bununla birlikte yeni siyasi dengeler, faiz görünümünü dolaylı yoldan etkileyebilir.

Kamu harcamalarının yavaşlaması ve mali teşviklerin azalması, talep ve enflasyon baskısını sınırlayabilir. Bu durumda Fed’in ilerleyen dönemde daha az sıkı bir para politikası uygulaması için koşullar oluşabilir.

Buna karşılık İran kaynaklı enerji maliyetlerinin yüksek kalması ve gümrük tarifelerinin fiyatları artırmaya devam etmesi, faiz indirimi alanını daraltabilir.

YAPAY ZEKA VE TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİ
Demokratların Kongre’deki zaferi, ABD teknoloji sektörü açısından da yeni soru işaretleri doğurdu. Özellikle yapay zeka yatırımları, veri merkezleri, büyük teknoloji şirketlerinin piyasa gücü ve düzenleyici denetimler önümüzdeki dönemde daha fazla tartışılabilir.

Demokratların Kongre komiteleri aracılığıyla teknoloji şirketlerine yönelik incelemeleri artırması, sektörde yeni düzenleme beklentilerini güçlendirebilir.

Piyasalarda veri merkezi yatırımlarına yönelik olası sınırlamaların ve yapay zeka düzenlemelerinin bazı teknoloji hisseleri üzerinde baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.