TCMB Başkanı Karahan'dan para politikası mesajı: İhtiyatlı olmaya devam edeceğiz

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki sunumunda para politikasına ilişkin dikkat çeken mesajlar verdi. Son verilerin enflasyon görünümünde iyileşmeye işaret ettiğini belirten Karahan, savaş ve enerji fiyatları kaynaklı yukarı yönlü riskler nedeniyle para politikasında temkinli duruşun korunacağını vurguladı.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda küresel ve yurt içi makroekonomik görünüm, enflasyon, büyüme, finansal koşullar ve para politikasına ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.

Karahan, yıl içinde yaşanan jeopolitik gelişmelerin dezenflasyon sürecinde ivme kaybına neden olduğunu ancak sıkı para politikası sayesinde enflasyonun ana eğiliminde yeniden gerileme görüldüğünü belirtti.

DEZENFLASYON TEMMUZDAN İTİBAREN YENİDEN GÜÇ KAZANDI

Savaşın etkilerinin belirginleştiği mart-haziran döneminde enflasyonun ana eğiliminde yükseliş yaşandığını aktaran Karahan, temmuz ayından itibaren yeniden gerileme görüldüğünü söyledi.

Arz yönlü şokların etkisi hafifledikçe sıkı para politikası duruşunun katkısıyla dezenflasyon sürecinin yeniden ivme kazanmasının beklendiğini ifade etti.

Karahan, para politikasının doğrudan etkilediği kalemlerde enflasyondaki yavaşlamanın daha net görüldüğünü ancak arz yönlü şokların manşet enflasyona yansımayı sınırladığını belirtti.

YILLIK ENFLASYON YÜZDE 29,7'YE GERİLEDİ

Eylül itibarıyla yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 29,7 seviyesinde gerçekleştiğini belirten Karahan, nisan ayındaki yüzde 32,4 seviyesine göre 2,6 puanlık gerileme yaşandığını söyledi.

Yıllıklandırılmış enflasyon ana eğiliminin ise eylül itibarıyla yüzde 23,7 seviyesine işaret ettiğini aktaran Karahan, bu oranın mevcut yıllık enflasyonun yaklaşık 6 puan altında bulunduğuna dikkat çekti.

Arz yönlü baskıların sönümlenmesi halinde dezenflasyonun önümüzdeki dönemde de devam edeceğini öngördüklerini belirtti.

ENERJİ ENFLASYONU YUKARI ÇEKTİ

Karahan, bu yıl dezenflasyon sürecindeki ivme kaybının temel olarak jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki etkisinden kaynaklandığını söyledi.

Eylül itibarıyla enerji grubundaki yıllık fiyat artışının yüzde 46,1 ile geçen yılın yaklaşık 11 puan üzerinde gerçekleştiğini belirtti.

Buna karşılık hizmet grubunda yıllık enflasyon yüzde 44,7'den yüzde 37,7'ye, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 36,1'den yüzde 27,6'ya, temel mallarda ise yüzde 19,9'dan yüzde 15,9'a geriledi.

PETROL VE DOĞAL GAZDA YÜKSEK FİYAT RİSKİ

Küresel enerji görünümüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan Karahan, savaş kaynaklı yüksek enerji fiyatlarının sürdüğünü söyledi.

Haziran ayında ABD ile İran arasında varılan mutabakat sonrasında enerji fiyatlarında gerileme yaşandığını ancak daha sonra savaşın seyri, tedarik zincirleri ve petrol arzına ilişkin gelişmelerle fiyatların yeniden yükseldiğini belirtti.

Petrol fiyatlarının yüksek ve oynak seyrini koruduğunu aktaran Karahan, doğal gaz fiyatlarının savaş öncesi seviyelerin iki katının üzerinde bulunduğunu ifade etti.

Küresel tedarik zincirlerindeki aksaklıklar ile navlun maliyetlerindeki artışların da sürdüğünü belirten Karahan, enerji fiyatlarında yukarı yönlü risklerin devam ettiğini söyledi.

EŞEL MOBİL AKARYAKIT ARTIŞINI 16 PUAN SINIRLADI

Karahan, şubat sonunda Orta Doğu'da başlayan gerilimin enerji arzına ilişkin riskleri artırarak doğal gaz, akaryakıt ve tüp gaz fiyatlarını yükselttiğini belirtti.

Ham petrol fiyatlarına ek olarak küresel rafineri marjlarındaki yükselişin de son aylarda akaryakıt fiyatlarında etkili olduğunu söyledi.

Eşel Mobil Sistemi'nin küresel arz şokunun yurt içi fiyatlara yansımasını yaklaşık 16 puan sınırladığını belirten Karahan, sistemin dezenflasyon sürecine katkı sağladığını ifade etti.

YENİ KİRACI KİRA ARTIŞI YÜZDE 26,4'E GERİLEDİ

Hizmet enflasyonundaki yavaşlamanın sürdüğünü belirten Karahan, zayıflayan talep koşullarının bu görünümü desteklediğini söyledi.

Ağustos itibarıyla yeni kiralamalarda yıllık kira artışının yüzde 26,4'e gerilediğini aktaran Karahan, yeni kira fiyatlarındaki gelişmelerin belirli bir gecikmeyle TÜİK kira enflasyonuna yansıdığını belirtti.

Mevcut göstergelerin kira enflasyonundaki düşüşün devam edeceğine işaret ettiğini söyledi.

İKİNCİ ÇEYREKTE BÜYÜME YÜZDE 2,3 OLDU

Karahan, Türkiye ekonomisinin 2026 yılının ikinci çeyreğinde yıllık yüzde 2,3 büyüdüğünü ve ekonomik aktivitede yavaşlama görüldüğünü belirtti.

Sıkı para politikasının hedeflenen bir sonucu olarak nihai yurt içi talebin belirgin biçimde ivme kaybettiğini, net ihracatın ise büyümeye pozitif katkı verdiğini söyledi.

Üçüncü çeyreğe ilişkin göstergelerde temmuz ayında sanayi üretiminin gerilediğini, hizmet üretiminin arttığını ve kapasite kullanım oranının tarihsel ortalamasının altında kaldığını bildirdi.

İşgücü piyasasında manşet işsizlik oranının yataya yakın seyrettiğini, geniş tanımlı işsizlik göstergelerinin ise yüksek seviyelerini koruduğunu kaydetti.

POLİTİKA FAİZİ YÜZDE 37 SEVİYESİNDE

Para politikası duruşuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Karahan, mart ayında jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerindeki risklerini sınırlamak amacıyla sıkı para politikasını destekleyici adımlar attıklarını belirtti.

2 Mart'ta bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verildiğini, ağustos sonunda ise yeniden bir hafta vadeli repo fonlamasına geçildiğini hatırlattı.

Mevcut durumda para piyasalarında gerçekleşen faizlerin politika faizi olan yüzde 37'ye yakın seviyelerde oluştuğunu söyledi.

Sıkı parasal duruşun makroihtiyati tedbirler ve likidite yönetimiyle desteklendiğini belirten Karahan, TL mevduat payını artırmaya yönelik düzenlemelerin finansal koşullara göre revize edildiğini ve kredi büyümesindeki dalgalanmaların büyüme sınırlarıyla yönetildiğini ifade etti.

KREDİ BÜYÜMESİ YÜZDE 25 CİVARINA GERİLEDİ

2026 yılının ilk yarısında alınan tedbirlerin ardından kredi büyümesinin yılın ikinci yarısında yavaşladığını belirten Karahan, şubat sonunda yüzde 35 olan toplam kredi büyümesinin yüzde 25 civarına gerilediğini bildirdi.

Ticari ve bireysel kredi büyümelerinin de belirgin şekilde yavaşladığını söyleyen Karahan, bu gelişmenin kredi kompozisyonunu iyileştirerek iç talepteki dengelenmeye katkı sağladığını belirtti.

TL MEVDUATIN PAYI YÜZDE 61'İ AŞTI

Yurt içi yerleşiklerin TL tercihinin güçlü kaldığını ifade eden Karahan, ikinci çeyrekten itibaren TL mevduata girişlerin hızlanmasıyla TL mevduatın toplam içindeki payının yüzde 61'in üzerine çıktığını söyledi.

Para piyasası ve benzeri fonlardan yaşanan çıkışların büyük ölçüde mevduata yöneldiğini belirten Karahan, bireysel yatırımcıların döviz ve kıymetli maden satışlarının da sürdüğünü kaydetti.

Sıkı para politikasıyla birlikte bireysel yatırımcının TL'ye olan ilgisinin devam ettiğini ifade etti.

REZERVLER 171 MİLYAR DOLARA YÜKSELDİ

Karahan, 27 Şubat'ta 210 milyar dolar olan TCMB brüt rezervlerinin savaşın etkisiyle 26 Haziran'da 149 milyar dolara gerilediğini, 25 Eylül itibarıyla ise 171 milyar dolara toparlandığını bildirdi.

27 Şubat sonrasındaki rezerv gerilemesinin 23 milyar dolarlık bölümünün altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandığını belirten Karahan, swap hariç net rezervlerin 25 Eylül itibarıyla 40 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu söyledi.

"İHTİYATLI OLMAYA DEVAM EDECEĞİZ"

Karahan, son dönem verilerinin sıkı para politikasının etkisiyle enflasyon görünümünde iyileşmeye işaret ettiğini ancak jeopolitik gelişmelerin yukarı yönlü riskleri canlı tuttuğunu belirtti.

Dezenflasyon kazanımlarının devamını sağlamak amacıyla ihtiyatlı olmaya devam edeceklerini vurgulayan Karahan, fiyat istikrarı sağlanana kadar gerekli sıkı para politikası duruşunun kararlılıkla sürdürüleceğini söyledi.

Kalıcı fiyat istikrarının sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı açısından ön koşul olduğunu ifade etti.