1 trilyon dolarlık pazar doğdu: İklim ekonomisinde 10 sektörde fırsat var
İklim değişikliğine uyum için geliştirilen ürün ve hizmetlerin küresel pazarı 1 trilyon doları aştı. Tarım, yapı malzemeleri, soğutma sistemleri ve su teknolojileri başta olmak üzere 10 alt sektörde ise 2030’a kadar hızlı büyüme öngörülüyor.

Birleşmiş Milletler İkim Değişikliği Konferansı COP31’de, küresel ısınmanın etkilerine karşı önlem alınmasının ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından zorunluluk haline geldiği vurgulandı. Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen zirvede, tarımdan sağlığa, sanayiden lojistiğe kadar birçok sektörün iklim risklerine uyum sağlaması gerektiğine dikkat çekildi. Bu dönüşümü destekleyen ürün ve hizmetler ise şimdiden 1 trilyon doları aşan yıllık pazar oluşturdu. Dünya Ekonomik Forumu (WEF) ve Boston Consulting Group (BCG) tarafından hazırlanan ‘The Business of Adaptation: Building a Trillion-Dollar Market for Resilience’ başlıklı raporda, iklim değişikliğine uyum ve dayanıklılık için ihtiyaç duyulacak ürün ve hizmetler ile bunların ekonomik potansiyeli ayrıntılı biçimde ortaya konuldu.
YENİ İŞ HACMİ OLUŞACAK
Rapora göre, iklim değişikliğine uyumu destekleyen 10 ürün ve hizmet grubunda 2030’a kadar önemli büyüme fırsatları bulunuyor. Araştırmada söz konusu alt sektörlerin mevcut pazar büyüklükleri ve yıllık büyüme tahminleri de paylaşıldı. İklimlendirme- den tarıma, yapı malzemelerinden su depolama sistemlerine kadar birçok alanda milyarlarca dolarlık yeni iş hacmi oluşması bekleniyor. Raporda, iklim uyumuna yatırılan her 1 doların, önlenen zararlar dahil 2 ila 43 dolar arasında ekonomik fayda sağlayabildiği belirtiliyor.
ÜRETİCİLERE ERKEN REKABET AVANTAJI
Rapordaki değerlendirmelere göre iklim uyumu tek bir sektörle sınırlı değil; tarımdan inşaata, sigortacılıktan su teknolojilerine kadar uzanan çok katmanlı bir üretim ve hizmet pazarı oluştu- ruyor. İklim tehdit- lerine erken maruz kalan ülkelerdeki üreticiler, iç pazarla- rında geliştir- dikleri çözümleri uluslararası pazarlara taşıyarak rekabette avantaj elde edebilir.
4 TRİLYON DOLARLIK PAZAR POTANSİYELİ
Küresel yatırım araştırmaları kuruluşu MSCI tarafından hazırlanan projeksiyonlar, iklim uyumu pazarının 2050 yılına kadar dört katına çıkarak 4 trilyon dolara ulaşabileceğine işaret ediyor. Dünya Ekonomik Forumu da önceki araştırmalara dayanarak 2030 yılı için yıllık 1.3 trilyon dolara kadar uzanan bir pazar fırsatı bulunduğunu belirtiyor. Henüz karşılanamayan talebin ticari ürün ve hizmetlere dönüşmesi halinde büyüme potansiyelinin daha da artabileceği değerlendiriliyor.
Bu gelişme, iklim değişikliğini yalnızca çevresel risk olarak ele alan ekonomik yaklaşımın da değiştiğini gösteriyor. Şirketler açısından iklim risklerine uyum, üretimin ve tedarik zincirlerinin sürekliliğini korumak için stratejik zorunluluk haline gelirken, bu ihtiyaca çözüm geliştiren işletmeler için yeni müşteri grupları ve gelir kaynakları ortaya çıkıyor. Buna karşılık iklim uyumuna ayrılan kaynakların toplam iklim finansmanındaki payının yüzde 3 düzeyinde kalması, yatırım ihtiyacının büyüklüğünü ortaya koyuyor.

HIZLI BÜYÜYECEK SEKTÖR VE ÜRÜNLER
İklime uyumlu tarım girdileri: İklim koşullarına dayanıklı tohumlar, abiyotik stres koruma ürünleri, gübre iyileştiriciler, bitki koruma ürünleri ile dağıtım ve perakende hizmetleri bu grupta yer alıyor. 2025 yılında 250-290 milyar dolar büyüklüğe ulaşan pazarın, yıllık yüzde 6-7 büyümeyle 2030’da 340-400 milyar dolara yükselmesi bekleniyor.
İklime dayanıklı yapı malzemeleri: Su yalıtım malzemeleri, ısı yalıtım sistemleri, iklime dayanıklı cephe kaplamaları, cam ürünleri ile yapısal çelik ve beton malzemelerini kapsıyor. 2025’te 220-260 milyar dolar olan pazarın, yıllık yüzde 6-8 büyümeyle 2030 yılında 330-370 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.
Soğutma (pasif ve aktif): Yeşil çatılar, serin boyalar, termal kaplamalar, güneş gölgeleme sistemleri ve doğal havalandırma çözümle- rinin yanı sıra mekanik havalandırma, HVAC sistemleri, radyatif ve daldırma soğutma teknolojilerini içeriyor. 215-250 milyar dolarlık pazarın yıllık yüzde 6-7 büyümeyle 2030’da 285-323 milyar dolara ulaşması öngörülüyor.
İklimle ilgili sigortalar: Aşırı hava olaylarının yol açtığı zararları kapsayan mal ve kaza sigortaları, iş durması sigortaları ile parametrik ve endeks bazlı sigorta ürünlerini içeriyor. 2025 yılında 197 milyar dolar olan pazarın, yıllık yüzde 5-7 büyümeyle 2030’da 250-278 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Dağıtık enerji: Konut ve yerleşim ölçeğindeki çatı güneş enerjisi sistemleri, batarya depolama üniteleri, mikro şebekeler ve yedek güç sistemleri bu grupta bulunuyor. İklim kaynaklı elektrik kesintilerine karşı geliştirilen çözümlerin 152 milyar dolarlık pazarının 2030’da 176 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.
Su arıtma, filtrasyon, işleme ve geri dönüşüm: Veri merkezleri, yarı iletken, gıda-içecek, tekstil ve madencilik sektörleri ile ticari binalara yönelik endüstriyel su arıtma, filtrasyon ve yeniden kullanım sistemlerini kapsıyor. 18-20 milyar dolarlık pazarın, yıllık yüzde 10-11 büyüyerek 2030’da 30-35 milyar dolara ulaşması öngörülüyor.
Kişisel koruma ekipmanları: Aşırı sıcaklar ve orman yangınlarından kaynaklanan dumana karşı geliştirilen kişisel soğutma cihazları, koruyucu giysiler, N95 tipi maskeler, termal koruma ve sıvı kaybını önlemeye yönelik ürünlerden oluşuyor. 18-19 milyar dolarlık pazarın 2030’da 27-29 milyar dolara yükselmesi bekleniyor.
Entegre kentsel ve endüstriyel su verimliliği sistemleri: Akıllı sayaçlar, alt ölçüm altyapıları, su kaçağı tespit sistemleri, basınç kontrol çözümleri ve boru hattı yenileme hizmetlerinden oluşuyor. Mevcut büyüklüğü 15-19 milyar dolar olan pazarın, 2030 yılında 23-27 milyar dolara ulaşabileceği hesaplanıyor.
Enerji talep yanıtı ve esneklik sistemleri: Elektrik talebinin zirveye çıktığı dönemlerde şebeke yükünü dengeleyen yazılımlar, dijital platformlar, endüstriyel yük azaltma ve üretim süreçlerini farklı saatlere kaydırma sistemleri bu grupta bulunuyor. 11-12 milyar dolarlık pazarın 2030’da 20-24 milyar dolara ulaşabileceği öngörülüyor.
Merkezi olmayan su depolama ve hasat çözümleri: Konutlar, ticari ve endüstriyel binalar ile çiftliklere yönelik yerel su depolama tankları, yağmur suyu hasadı ve yüzey akışı toplama sistemlerini kapsıyor. 4.7-6.6 milyar dolarlık mevcut pazarın, 2030’da 6.6-9.4 milyar dolara yükselmesi bekleniyor.
KOBİ ÇAPINDA ÇÖZÜMLER
Raporda küçük ve orta ölçekli işletmeler için öne çıkan ticari fırsatlara da dikkat çekiliyor. Büyük fabrikalarda su geri kazanım projeleri uygulanırken, KOBİ’ler ve haneler için uygun maliyetli, küçük ölçekli sistemlerin yeterince yaygınlaşmadığı belirtiliyor. Bu durum, Türk makina ve arıtma üreticileri açısından KOBİ’lere yönelik modüler su arıtma ve geri kazanım ünitelerinde yeni bir pazar fırsatına işaret ediyor.
TARIM İÇİN SANAYİ ÇÖZÜMLERİ
Büyük gıda şirketlerinin tedarikçisi konumundaki çiftlikler ve tarımsal üreticiler için damla sulama sistemleri, basınçlı borular ve çiftlik ölçekli yağmur suyu hasat tankları önemli fırsatlar arasında gösteriliyor. Bu ürünlerin geliştirilmesi ve finansmanının sağlanması, tarımsal tedarik zincirlerinin iklim risklerine karşı dayanıklılığını artırabilecek alanlar arasında bulunuyor.
İMARDA İKLİME UYUM ŞARTLARI
Yeni fırsat alanlarından biri de belediyelerin imar ve yapı standartlarına getirdiği iklim uyumu şartlarıyla ortaya çıkıyor. ABD’nin Tucson kentinde ticari projelerin peyzajda kullandıkları suyun yüzde 50’sini yağmur suyu hasadından sağlamaları gerekiyor. Avustralya’da ise hanelerin yaklaşık yüzde 34’ü yağmur suyu hasadı sistemlerini kullanıyor. Hindistan’ın Telangana eyaletinde belirli binalar için serin çatı uygulamaları zo- runlu tutuluyor. Bu tür düzenlemelerin yaygınlaşması, modüler tank, boru, filtrasyon ve yalıtım ekipmanlarına talebi artırabilir.
SERTİFİKA VE TASARIM ŞART
İklim değişikliğine uyum amacıyla geliştirilen ürünlerin yangın dayanımı, yapı güvenliği ve LEED v5 gibi yeşil bina sertifikasyon sistemlerinin ilgili kriterlerini karşılaması, uluslararası pazarlarda rekabet avantajı sağlaya bilecek. Ürün performansının bağımsız kuruluşlarca doğrulanması, finansmana erişim açısından da önem taşıyor. Bunun yanında kolay kurulabilen, düşük bakım maliyetli ve kullanıcıya ekonomik fayda sağlayan tasarımlar, geliştirilen çözümlerin ticarileştirilmesinde belirleyici olacak.
ÜRETİCİLER İÇİN HAZIR BECERİ
Türkiye’nin güçlü üretim altyapısına sahip olduğu yapı malzemeleri, iklimlendirme ve soğutma (HVAC) ile sulama ve su teknolojileri sektörleri, küresel iklim uyumu pazarında talebin arttığı alanlarla örtüşüyor. Ancak tüketiciler ve küçük üreticiler açısından yüksek başlangıç maliyetleri, yatırımların önünde engel oluşturabiliyor. Bu nedenle bireysel alıcıların yanı sıra kurumsal müşterilere, toplu satın alma modellerine ve proje havuzlarına yönelmenin, Türk üreticilerin yeni pazarlara erişimini kolaylaştırabileceği değerlendiriliyor.

Prof. Dr. Kasımoğlu: Türkiye bu yarışı kazanabilir
İstanbul Ticaret Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Kasımoğlu, dünya ekonomisinin yeni bir çağın eşiğinde olduğunu belirterek, “Bu dönüşümü doğru okuyan ülkeler ve şirketler, önümüzdeki on yılların ekonomisine yön verecek. Küresel yeşil ekonominin yıllık geliri 2024’te 5 trilyon doları aştı. Gelirlerinin yarısından fazlasını yeşil faaliyetlerden elde eden şirketlerin faaliyet kâr marjları, rakiplerine göre 2-4 puan daha yüksek seviyelerde bulunuyor. İklime uyum için konuşulan 1 trilyon dolarlık pazar, bu büyük dönüşümün yalnızca bir parçasını oluşturuyor” dedi.
Bu yarışın üç temel unsuru olduğunu ifade eden Kasımoğlu, “İnsan kaynağı, teknoloji ve finansman. Finansman tarafında artık güçlü araçlar mevcut. Yeşil tahviller ve sürdürülebilirlik bağlantılı krediler, şirketlerin iklim hedefleriyle finansman stratejileri arasında doğrudan bağ kurulmasını sağlıyor” diye konuştu.
Dönüşümün kalıcı olmasının anahtarını ise güvenilirlik olarak tanımlayan Kasımoğlu, “Dünyanın en büyük 500 şirketinin yüzde 72’si bugün en az bir iklim taahhüdüne sahip. Bu oran 2019 yılında yalnızca yüzde 24 düzeyindeydi. Bundan sonraki aşamada fark yaratacak unsur, verilen taahhütlerin ölçülebilir sonuçlara dönüştürülmesi, şeffaf biçimde raporlanması ve bağımsız doğrulamaya açık olması” açıklamasında bulundu.
Türkiye’nin bu yeni düzende güçlü bir konuma sahip olduğunu bildiren Kasımoğlu, şu ifadeleri kullandı: “Yeşil ekonomiyi bir yük olarak değil, büyük bir fırsat olarak görmek bu potansiyeli harekete geçirecek ilk adımdır. Düşük karbon ekonomisine geçiş uzun soluklu bir maratondur. Bu süreçte kararlı, dengeli ve bilinçli adımlar atabilirsek Türkiye bu yarışı kazanabilir.”
Büyük fabrikalara dönüşüm için ITA Programı
COP31 kapsamında, sanayide düşük karbonlu yatırımları desteklemek amacıyla ITA Türkiye Proje Hızlandırma Programı başlatıldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, programla Türkiye’nin mevcut sanayi üretim kabiliyetinin uluslararası uzmanlıkla buluşturulacağını ve ticari açıdan uygulanabilir düşük karbonlu projelerin geliştirilmesinin hedeflendiğini açıkladı.
KOBİ’lere yeşil sanayi destek programı
KOSGEB, KOBİ’lerin yeşil dönüşümünü hızlandırmak amacıyla 3 milyar TL bütçeli ‘Sanayide Temiz ve Döngüsel Ekonomi’ destek çağrı-sını başlattı. Program kapsamında işletmelere 7 milyon TL’ye kadar geri ödemeli destek sağlanacak. En az 1 milyon TL bütçeli projelerde destek oranı yüzde 70, proje süresi ise 12 ay olarak belirlendi. Programda ön başvurular, 9 Aralık 2026’ya kadar alınacak. İlk aşamayı geçen işletmeler, proje başvurularını 21 Aralık 2026-31 Ocak 2027 tarihleri arasında yapabilecek.

Yorum yazmak için giriş yapın.
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.