Şirket ortaklarının sigortalılığı ne zaman biter, nasıl bildirilir?

Ticari ortaklıkların bitmesi SGK nezdindeki sigortalılığın da kendiliğinden bittiği anlamına gelmez. Ortaklar, şirket türü ve kapanış şekline göre sigortalılığın bittiği kritik tarihleri ve yapılması gereken zorunlu işlemleri atlamamalı. Aksi takdirde ağır prim borçlarıyla karşılaşabilirler.

Ticari hayatta ortaklıklar nasıl başlıyorsa, bir gün sona da erebilir. Ancak ortaklığın bitmesi, SGK nezdindeki sigortalılığın (eski adıyla Bağ-Kur, yeni adıyla 4/1-b) kendiliğinden bittiği anlamına gelmez. Kanun, her şirket türü ve kapanış şekli için farklı kurallar ve süreler belirlemiştir.

SGK’nın yasal mevzuatı uyarınca; şahıs şirketlerinden limited şirketlere, iflastan tasfiyeye kadar sigortalılığın bittiği o kritik tarihleri ve yapılması gereken zorunlu işlemleri adım adım inceleyelim.

ŞAHIS ŞİRKETLERİ
Kollektif, adi komandit ve donatma iştiraki ortakları şahıs şirketlerinde ortakların sigortalılık kaderi doğrudan vergi dairesine bağlı. Bu şirketlerde ortak olan kişilerin sigortalılığı, vergi mükellefiyetlerinin bittiği tarihte sona erer.

* Bitiş tarihi: Vergi mükellefiyetinin kapandığı gün.

* Bildirim görevi: Bu işlemi ortaklar değil, Gelir İdaresi Başkanlığı (vergi daireleri) yapar.

* Yasal süre: Vergi dairesi, kapanış tarihinden itibaren en geç iki ay içinde durumu SGK’ya bildirmek zorunda.

* Erken tamamlama kuralı: Vergi dairesi kapanış işlemlerini iki aydan önce resmi olarak tekemmül ettirirse, tamamlandığı tarihten itibaren en geç 10 gün içinde SGK’ya bildirmekle yükümlü.

* Sonuç: Bildirim ne zaman yapılırsa yapılsın, sigortalılık verginin bittiği gün itibarıyla geriye dönük olarak sonlandırılır.

ANONİM ŞİRKETLER
Anonim şirketlerde her ortağın sigortalı olma zorunluluğu yok; bu kural sadece yönetim kurulu üyesi olan ortaklar için geçerli.
* Bitiş tarihi: Yönetim kurulu üyeliği görevinin resmen bittiği tarih.

* Bildirim görevi: Bildirimi şirket yetkilileri ya da bizzat sigortalı ortağın kendisi yapmalı.

* Yasal süre: Görevin bitiminden itibaren en geç 10 gün içinde ‘sigortalı işten ayrılış bildirgesi’ ile SGK’ya başvuru yapılmalı.

LİMİTED VE KOMANDİT ŞİRKETLER
Limited şirketlerde sigortalılığı bitiren en yaygın durum hisse devridir. Türk Ticaret Kanunu'ndaki güncellemeler doğrultusunda bu süreç artık daha pratik.

* Bitiş tarihi: Hisse devrine onay verilen ortaklar kurulu karar tarihi.

* Gerekli belgeler: Hisse devrine ilişkin noter sözleşmesi ve ortaklar kurulu kararı yeterli. Ticaret Sicil Gazetesi ile de işlem yapılabilir.

* Bildirim görevi ve süre: Karar tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde şirket yetkilileri veya ortak tarafından işten ayrılış bildirgesi SGK’ya verilmeli.

Şirketteki ortaklığınızın fiilen bitmesi ya da dükkanın kapısına kilit vurmanız, devletin gözünde işlemlerinizin bittiği anlamına gelmez. Kanunun belirlediği 10 günlük bildirim sürelerini ihmal etmek, gelecekte karşınıza hiç beklemediğiniz, haksız ve ağır prim borçları çıkarabilir. Hissenizi devrettiğiniz ya da tasfiyeye gittiğiniz an resmi evraklarınızı da usulüne uygun şekilde kapatın.

SGK, ihmal edenleri asla affetmez. Sorumluluklarını yasalara uygun şekilde yerine getirenler emeklilikte şok yaşamaz. Çalışmadığı halde kendini başka şirketlerden (4/1-a kapsamında) sigortalı gösterenler ile kendine ait şirkette (4/1-a) sigortalısı gösterenlerin ise sigortalılığı da emekliliği de iptal edilir. 

İFLAS VE TASFİYE DURUMU
Mahkeme bir şirket hakkında iflas kararı verdiğinde, ortağın sigortalılığının ne zaman biteceği tamamen ortağın kendi talebine bağlı.

* Ortak talepte bulunursa: Mahkemenin iflası açtığı kararı SGK’ya sunarak sigortalılığını hemen bitirebilir. Bu durumda bitiş tarihi mahkemenin iflası açtığı karar tarihidir.

* Ortak talepte bulunmazsa: Ortak hiçbir başvuruda bulunmazsa sigortalılığı devam eder ve prim borcu işlemeye başlar. Bu durumda sigortalılık, ancak mahkemenin iflasın kapatılmasına karar verdiği tarihte kendiliğinden sona erer.

* Geriye dönük işlem yasağı: İflas tamamen kapatıldıktan sonra SGK'ya başvurup "Ben aslında yıllar önce iflas açıldığında ortaklığı bırakmıştım, primlerimi silin" şeklinde geriye dönük bir hak iddia edilemez.
Şirketin tasfiye girmesi durumunda da iki farklı senaryo var:

* Ortak talepte bulunursa: Tasfiyenin başlamasına karar verildiği tarihte ortak SGK'ya başvurursa, sigortalılığı tasfiyenin başlangıç tarihinde bitirilir.

* Ortak talepte bulunmazsa: Ortak talepte bulunmazsa tasfiye süresince sigortalılığı ve prim ödemesi devam eder. Sigortalılık, tasfiye sürecinin bittiğine dair kararın Ticaret Siciline tescil edildiği tarihte sona erer.

* Yasal süre: Her iki durumda da tescil veya karar tarihinden itibaren 10 gün içinde işten ayrılış bildirgesi SGK'ya verilmeli. Tasfiye kapatıldıktan sonra geriye dönük tarih düzeltmesi istenemez.

ŞİRKET ORTAĞI BAŞKA BİR İŞTE SİGORTALI ÇALIŞIYORSA
Ticari hayatta en çok kafa karıştıran durumlardan biri, bir şirkette ortak (4/1-b - Bağ-Kur) olan birinin, başka bir iş yerinde sigortalı çalışan (4/a - SSK) olarak işe girmesidir. Kanun bu duruma net bir kural getirmiştir:

* 4/1-a (SSK) üstünlüğü: Bir kişinin hem şirket ortaklığı hem de başka bir yerde sözleşmeli çalışması varsa, 4/1-a (işçilik) sigortalılığı geçerli sayılır. Şirket ortaklığından kaynaklanan 4/1-b sigortalılığı, başka yerdeki 4/a çalışmasının başladığı tarihten bir gün önce kendiliğinden sona erer.

* Tasfiye sürecinde çalışma: Şirketi tasfiye sürecinde olan bir ortak, başka bir yerde 4/1-a'lı olarak çalışmaya başlarsa Bağ-Kur'u durur. Ancak bu 4/1-a'lı işinden ayrıldığı an, şirketin tasfiyesi hâlâ devam ediyorsa, işten ayrıldığı günün ertesi günü Bağ-Kur sigortalılığı otomatik olarak yeniden başlar.

* Kendi şirketinde sigortalı olma yasağı: Bir şirket ortağı, ortak olduğu şirketten asla 4/1-a'lı (işçi) olarak bildirilemez. Bu şekilde yapılan bildirimler ve ödenen primler geçersiz sayılır. Bu durum genellikle uzun yıllar sonra emeklilik talebinde bulunan şirket ortaklarının büyük bir şok yaşamasına neden olur.