Savaşlar petrol devlerini vurdu: Suudi Arabistan ile Rusya'nın petrol üretim ve arzında tarihi gerileme

ABD/İsrail-İran ve Rusya-Ukrayna savaşlarının petrol arzına etkisiyle, Suudi Arabistan'ın ham petrol arzı son 30 yılın en dip seviyesini görürken, Rusya'nın üretimi ise 2003'ten bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) verilerinden derlenen bilgilere göre, Orta Doğu'daki savaşın ardından Hürmüz Boğazı ve bölgedeki alternatif ihracat güzergahlarında yaşanan kesintiler Suudi petrolünün küresel piyasalara ulaştırılmasını zorlaştırırken, Ukrayna'nın Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları ülkenin petrol üretimi üzerindeki baskıyı artırıyor.

IEA verilerine göre, Suudi Arabistan'ın günlük ham petrol arzı, ağustosta önceki aya göre 2 milyon 270 bin varil azalarak yaklaşık 5 milyon 970 bin varile geriledi ve 30 yılı aşkın sürenin en düşük seviyesini gördü.

Bu düşüşte, ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının kısıtlanması ve Suudi Arabistan'ın petrol tesisleri ile alternatif ihracat güzergahlarının da saldırılardan etkilenmesi belirleyici oldu.

IEA'nın Suudi Arabistan için hesapladığı günlük yaklaşık 5 milyon 970 bin varillik ham petrol arzı, ülkenin OPEC'e bildirdiği günlük 7 milyon 122 bin varillik arzdan farklılık gösteriyor. Suudi Arabistan aynı dönem için petrol üretimini ise günlük 6 milyon 238 bin varil olarak bildirdi.

Petrol arzı, üretimden farklı olarak ülkenin piyasaya fiilen sunduğu petrol miktarını ifade ediyor. Bu kapsamda ihracatın yanı sıra rafineriler ve elektrik santrallerinde yurt içinde kullanılan petrol ile depolama tesislerinden yapılan yüklemeler arz hesabına dahil ediliyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başladığı şubatta Suudi Arabistan'ın günlük ham petrol arzı 10 milyon varilin üzerindeydi.

STOKLAR, İHRACAT KISITLAMALARININ ETKİSİNİ GÖSTERDİ
Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışının sekteye uğramasının ardından Suudi Arabistan, Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı üzerinden petrolünü Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı'na yönlendirmişti.

IEA'ya göre, Yenbu'dan yapılan petrol ihracatı savaş öncesindeki günlük yaklaşık 2 milyon varilden haziran başında 5 milyon varilin üzerine çıktı. Ancak Kızıldeniz'deki Husi saldırıları alternatif güzergahtaki akışları zayıflatırken, Riyad'ın Yenbu üzerinden ham petrol ihracatı ağustosta günlük 2 milyon 500 bin varile geriledi.

Eylül başında Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı'nın saldırılar nedeniyle devre dışı kalmasıyla ülkenin ihracat kapasitesi daha da baskılandı.

Suudi Arabistan'ın petrol stokları da ağustosta 12 milyon varil azaldı. Temmuzda Babulmendeb'deki deniz taşımacılığı kesintileri nedeniyle kısıtlanan Suudi ham petrol ihracatının bir bölümü ülkede depolanmış veya Mısır'a yönlendirilmişti. Ağustostaki stok düşüşü, temmuzda kaydedilen stok artışını büyük ölçüde tersine çevirdi.

UKRAYNA SALDIRILARI RUS PETROLÜNÜ BASKILIYOR
Rusya'da ise Ukrayna ile devam eden savaşın petrol sektörüne etkisi üretim göstergesinde öne çıktı. IEA verilerine göre, Rusya'nın ham petrol üretimi ağustosta önceki aya göre günlük 200 bin varil azalarak 8 milyon 360 bin varile geriledi ve 2003'ten bu yana en düşük seviyesini gördü.

Bu düşüşte, Ukrayna'nın petrol rafinerileri de dahil olmak üzere Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılar etkili oldu.

OPEC'in ağustosa ilişkin verisi ise IEA'dan farklılaştı. OPEC, Rusya'nın günlük ham petrol üretiminin ağustosta önceki aya göre yaklaşık 160 bin varil azalarak 8 milyon 718 bin varile gerilediğini bildirdi. Moskova, Nisan 2023'te petrol üretimine ilişkin verileri yayımlamayı durdurmuştu.

Ukrayna'nın saldırılarının petrol sektörüne etkisi ülkenin ham petrol ihracatına da yansıdı. Rusya'nın günlük ham petrol ihracatı ağustosta önceki aya göre yaklaşık 330 bin varil azalarak 5 milyon 180 bin varil seviyesinde kaldı.

Bu düşüşte, deniz yoluyla yapılan ihracattaki gerileme belirleyici oldu. Rusya'nın deniz yoluyla ham petrol ihracatı ağustosta önceki aya göre günlük yaklaşık 380 bin varil azalarak 3 milyon 780 bin varile geriledi. Bu dönemde özellikle Karadeniz üzerinden yapılan günlük ham petrol yüklemeleri 710 bin varilden 300 bin varile düştü.