Samanyolu’nun merkezinde ışık hızının %8,5’ine ulaşan yıldız keşfedildi
Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü ve GRAVITY+ konsorsiyumu araştırmacıları, Sagittarius A* çevresinde 8,7 yıllık yörüngeye sahip S301 yıldızını keşfetti. Yıldız, en yakın geçişinde saniyede 25 bin kilometrenin üzerine çıkarak kara delik çevresindeki uzay-zaman etkilerinin incelenmesine imkan veriyor.
Almanya’daki Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü ile GRAVITY+ konsorsiyumu araştırmacıları, Samanyolu’nun merkezindeki süper kütleli kara delik Sagittarius A* çevresinde dönen S301 adlı yıldızı tespit etti. 8,7 yıllık yörünge periyoduna sahip olan yıldız, kara deliğe en fazla yaklaştığı noktada saniyede 25 bin kilometrenin üzerinde hıza ulaşıyor. Bu değer, ışık hızının yaklaşık yüzde 8,5’ine karşılık geliyor. S301’in bu kadar hızlı hareket etmesi, Sagittarius A* çevresindeki güçlü kütleçekim alanının ve uzay-zaman eğriliğinin çok daha hassas biçimde incelenmesine imkan tanıyor. Araştırmacılar, yıldızın yörüngesini kullanarak kara deliğin dönüş özellikleri ve çerçeve sürüklenmesi etkisi üzerinde yeni ölçümler yapmayı planlıyor.
YAKIN GEÇİŞ
S301, daha önce Sagittarius A*’nın kütlesinin ölçülmesinde kullanılan S2 yıldızına göre kara deliğe yaklaşık 10 kat daha fazla yaklaşıyor. Yıldızın son derece eliptik yörüngesi, onu kara deliğin dönmesiyle birlikte sürüklenen uzay-zaman dokusunun daha belirgin hale geldiği bölgelere taşıyor. Araştırmacılar, perisentrum olarak adlandırılan en yakın geçiş noktasındaki hareket parametrelerini inceleyerek Lense-Thirring etkisini ölçmeye çalışıyor. Bu veriler aynı zamanda kara deliklerin kütle ve dönüş dışında başka fiziksel özellik taşımadığını öne süren 'saçsızlık teoremi'nin sınanmasında kullanılacak.
YÖRÜNGE KÖKENİ
S301’in son derece uzun ve dar yörüngesi, yıldızın geçmişte bir ikili yıldız sisteminin parçası olmuş olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Araştırmacılara göre sistem Sagittarius A*’ya fazla yaklaştığında ikili yapı bozulmuş ve yıldızlardan biri kara deliğin güçlü kütleçekimine kapılarak bugünkü dar yörüngesine yerleşmiş olabilir. Astrofizikte 'Hills mekanizması' olarak bilinen bu süreç, galaksi merkezlerindeki yıldızların nasıl aşırı yörüngelere girebildiğini açıklayan temel senaryolardan biri olarak değerlendiriliyor.
GÖRELİLİK TESTİ
S301’in kısa sayılabilecek 8,7 yıllık yörünge periyodu, kara deliğin çevresindeki relativistik etkilerin daha sık gözlenmesine imkan veriyor. Bilim insanları yıldızın konum, hız ve yörünge değişimlerini takip ederek Einstein’ın Genel Görelilik Teorisi’nin güçlü kütleçekim koşullarındaki öngörülerini test etmeyi hedefliyor. Özellikle kara deliğin kendi dönüşünün çevresindeki uzay-zamanı nasıl sürüklediğinin ölçülmesi, Sagittarius A*’nın fiziksel özelliklerinin daha ayrıntılı biçimde belirlenmesine katkı sağlayabilir.