Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 19-20 Mayıs’ta Çin’e gerçekleştireceği ziyarette, iki ülkenin son yıllarda hızla artan ticari ilişkileri ve enerji işbirliği nedeniyle yeni anlaşmaların gündeme gelmesi bekleniyor.
Rusya ve Çin arasında ticaret hacmi, Ukrayna savaşının ardından Batılı ülke yaptırımlarının da etkisiyle hızla artarken 2023’te yüzde 26,3 artışla 240 milyar dolara, 2024’te ise 244 milyar doların üzerine çıkarak rekor seviyeye ulaştı.
İki ülkenin ticaret hacmi 2025’te yüzde 6,9 azalarak 228,1 milyar dolara gerilerken bu yılın ilk aylarında ikili ticarette yeniden güçlü artış kaydedildi.
Çin Gümrük İdaresi verilerine göre, Rusya-Çin ticaret hacmi ocak-nisan döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,7 artarak 85,24 milyar dolara çıkarken, Çin’in Rusya’ya ihracatı yüzde 23,1 artışla 37,83 milyar dolara, Rusya’nın Çin’e ihracatı da yüzde 17 artışla 47,41 milyar dolara yükseldi.
Rusya’nın Çin’e ihracatında petrol, doğal gaz ve kömür öne çıktı. Bakır, kereste, yakıt, deniz ve tarım ürünleri de önemli kalemler arasında yer alıyor. Çin’in Rusya’ya ihracatında ise otomobil, traktör, bilgisayar, akıllı telefon, sanayi ekipmanları ve tüketim malları öne çıkıyor.
Ziyaretin en kritik başlıklarından birini enerji alanındaki işbirliğinin oluşturması bekleniyor. Çin Gümrük İdaresi verilerine göre, Rusya 2025’te Çin’e 101 milyon ton petrol ve boru hattı ile sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) dahil 49 milyar metreküp doğal gaz tedarik etti.
Putin, 9 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, Rusya ve Çin’in petrol ve doğal gaz alanında ciddi ve çok esaslı bir adım atmaya yakın olduğunu belirterek, "Neredeyse tüm temel konular üzerinde mutabakat sağlandı." ifadesini kullandı.
Öte yandan, bazı Rus yetkililer, Batı pazarları ve teknolojilerine erişimi yaptırımlar nedeniyle ekonomisi zorlanan Rusya’nın, Çin’i yalnızca enerji ihracatı için değil, ithalat ve sanayi tedariki açısından da giderek daha kritik bir ortak haline getirdiğini ve söz konusu durumun bağımlılık riskini artırdığına işaret ediyor.
Özellikle otomotiv, elektronik, sanayi ekipmanları ve bazı ara mallarda Çinli şirketlerin Rusya pazarındaki ağırlığının artması, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde Moskova açısından bağımlılık boyutunu güçlendiren bir unsur olarak değerlendiriliyor.
RUSYA'NIN ENERJİDE EN ÖNEMLİ PAZARI ÇİN
Enerji alanındaki öne çıkan başlıklar arasında, Rus gazını Moğolistan üzerinden Çin’e taşıması planlanan Sibirya’nın Gücü 2 adlı doğal gaz boru hattı projesi yer alıyor.
Rus enerji şirketi Gazprom, Eylül 2025’te Çin’le söz konusu hat ve Moğolistan’dan geçecek “Soyuz-Vostok” transit hattına ilişkin mutabakat zaptı imzalamıştı.
Halihazırda faaliyetteki Sibirya’nın Gücü boru hattından Çin’e yıllık gaz sevkiyatının 38 milyar metreküpten 44 milyar metreküpe, inşası süren Uzak Doğu güzergahındaki kapasitenin de 10 milyar metreküpten 12 milyar metreküpe çıkarılması konusunda da anlaşmaya varılmıştı.
Finans tarafında da iki ülke, Batılı ülkelerin yaptırımları nedeniyle dolar ve avro dışı ödeme kanallarını son yıllarda güçlendirirken Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, Kasım 2025’te yaptığı açıklamada, Rusya ve Çin arasındaki ticari ödemelerin yüzde 99,1’inin ruble ve yuanla gerçekleştirildiğini bildirmişti.
Lojistik alanında Rusya’nın Uzak Doğu bölgesi, Çin ile ticaretin ana geçiş noktalarından biri haline gelirken Rusya ve Çin arasındaki sınır geçişleri ile limanlar üzerinden yapılan dış ticaret taşımacılığı 2024’te yüzde 9 artarak 176 milyon tona çıktı.
Kara yoluyla nakliyedeki yük hacmi 45,9 milyon tona yükselirken 2022’de açılan “Blagoveşçensk-Heyhe” ve “Nijneleninskoye-Tongjiang” köprülerinden 2024’te 6,2 milyon ton yük taşındı.
ÇİN OTOMOBİLLERİ RUSYA PAZARINA HAKİM
Tarım ve gıda ürünleri de son yıllarda ticarette büyüyen alanlardan biri olarak dikkati çekiyor.
Rusya Federal Veteriner ve Bitki Sağlığı Gözetim Servisi açıklamasına göre, Rusya, 2025’te Çin’e et ihracatını yüzde 19,1 artırarak 253,8 bin tona çıkarırken domuz eti ve yan ürünleri sevkiyatını yaklaşık iki katına yükseltti.
Otomotivde ise Çin, Batılı şirketlerin çekildiği Rusya pazarındaki en önemli tedarikçilerden biri haline gelse de söz konusu ivme 2025’te yavaşladı.
Çin’in Rusya’ya binek otomobil ihracatı 2025’te yüzde 42 düşüşle 632 bin 300 adede gerilerken Rusya, 8,46 milyar dolarlık ithalatla Çin otomobilleri için değer bazında en büyük pazarlardan biri olma özelliğini koruyor.
Putin’in Çin ziyaretinin, 2025’te ivme kaybeden ticaret hacminin yeniden artırılması, enerji sevkiyatlarında yeni uzun vadeli anlaşmalar, ulusal para birimleriyle ödemelerin genişletilmesi ve Uzak Doğu merkezli lojistik projelerin hızlandırılması açısından önem taşıması bekleniyor.
