Pratt & Whitney F-35 motorunu 3D baskıyla üretmek i̇çi̇n anlaştı

Küresel savunma sanayisinde artan donanım talebi ve tedarik zincirlerinde yaşanan darboğazlar, askeri havacılık şirketlerini yeni nesil üretim teknolojilerini daha geniş ölçekte kullanmaya yöneltiyor. RTX bünyesinde faaliyet gösteren motor üreticisi Pratt & Whitney, F-35 Lightning II savaş uçaklarınagüç veren F135 turbofan motoru için büyük ölçekli eklemeli imalat yöntemiyle yapısal gövde parçaları üretmek üzere GKN Aerospace ile stratejik ortaklık kurdu. Norveç Savunma Malzeme Ajansı’nın desteğiyle yürütülen projede, bir yıl önce üretilen tam ölçekli prototipin ardından bileşenin 2028 yılı sonuna kadar sertifikalandırılması planlanıyor.

NORVEÇ’TE KATMANLI ÜRETİM

Mühendislik çalışmaları, GKN Aerospace’in Norveç’in Kongsberg kentindeki tesisinde yürütülecek. Üretimde, erimiş metalin katmanlar hâlinde biriktirilmesine dayanan Lazer Yönlendirmeli Enerji Biriktirme yöntemi kullanılacak. Küçük ve ikincil parçaların aksine, motorun ana gövdesini oluşturan büyük yapısal bileşenlerin üretimi; yüksek sıcaklık, ağır mekanik yükler ve dar boyut toleransları nedeniyle önemli mühendislik zorlukları taşıyor. Mühendisler, F135 motorunu yeniden tasarlamak yerine 3D baskıyla üretilecek parçanın mevcut filodaki parçalarla birebir değiştirilebilir olduğunu ve gerekli sertifikasyon standartlarını karşıladığını kanıtlamaya çalışacak. Proje takvimine göre prototip çalışmaları 2027 yılında tamamlanacak. Resmi yeterlilik ve sertifikasyon sürecine ise 2028 yılında geçilecek.

TEDARİK SÜRESİ KISALACAK

Büyük metal parçalar geleneksel olarak kapsamlı dövme, talaşlı imalat ve uzun işleme süreçleriyle üretiliyor. Bu parçaların 3D baskı yöntemiyle üretilmesi, savunma sanayisinde maliyet ve zaman açısından önemli avantajlar sağlayabilecek. Katmanlı imalat yöntemiyle aylar süren dövme ve teslimat süreçlerinin aşılması, böylece üretim programlarının hızlandırılması hedefleniyor. Tel formunda hammadde kullanılması sayesinde, talaşlı imalat sırasında ortaya çıkan yüksek miktardaki metal kaybının ve buna bağlı maliyetlerin azaltılması planlanıyor. Yöntemin ayrıca karmaşık metal parçaların üretiminde küresel tedarik zincirlerine olan lojistik bağımlılığı da düşürmesi bekleniyor.

3D BASKIYI STANDARTLAŞTIRMA HEDEFİ

GKN Aerospace Kıdemli Başkan Yardımcısı Sébastien Aknouche, iş birliğinin gelişmiş üretim uzmanlığıyla endüstriyel kapasiteyi bir araya getirdiğini söyledi. Aknouche, zorlu havacılık uygulamalarında 3D baskı teknolojisini standart hâle getirmeyi hedeflediklerini belirtti. Pratt & Whitney F135 Programı Başkan Yardımcısı Chris Johnson da anlaşmanın, F135 programının uzun vadeli ihtiyaçlarını destekleyecek teknolojilerin geliştirilmesine yönelik çalışmaların bir parçası olduğunu ifade etti. Johnson, GKN Aerospace ile yürütülen çalışmanın gelecekteki motor hazırlığını ve filonun sürdürülebilirliğini güçlendireceğini kaydetti. Projenin planlanan takvimde tamamlanması hâlinde, ön saflarda görev yapan askeri uçaklarda kullanılan bu büyüklükteki kritik bir yapısal bileşen ilk kez 3D baskı teknolojisiyle sertifikalandırılmış olacak.