Küresel savunma bütçelerinin rekor seviyelere ulaştığı ve beşinci nesil platformlardan altıncı nesil savaş uçaklarına geçişin hızlandığı bir dönemde, askeri havacılığın en büyük maliyet kalemlerinden biri olan motor pazarında rekabet kızışıyor. ABD Hava Kuvvetleri’nin gelecekteki hava üstünlüğünü belirleyecek Yeni Nesil Adaptif Tahrik Programı’nın ana yüklenicilerinden Pratt & Whitney, geliştirdiği XA103 adaptif motor mimarisi için kritik öneme sahip Dijital Montaj Hazırlık İncelemesi’ni başarıyla tamamladığını duyurdu.
Bu kilometre taşı, projenin Ar-Ge safhasından fiziksel tedarik ve üretim aşamasına geçtiğini gösteriyor. Şirketin alt yüklenicileri ve endüstri ortaklarıyla birlikte donanım siparişlerine başlamasının önünü açan gelişme, ilk fiziksel test motorunun 2020’lerin sonuna doğru test bandına inmesini sağlayacak.
DİJİTAL İKİZLE MALİYET OPTİMİZASYONU
Havacılık endüstrisinde uzun ve pahalı fiziksel test süreçleri, giderek daha fazla dijital mühendislik ve simülasyonlarla destekleniyor. Pratt & Whitney’in XA103 motoru için gerçekleştirdiği inceleme de tamamen dijital araçlarla tamamlandı. Mühendisler, motorun montaj adımlarını sanal ortamda simüle ederek fiziksel olarak tek bir parça üretmeden önce üretim hatlarının uygulanabilirliğini ve parça uyumluluklarını doğruladı. Tolerans analizleri ve üretim değerlendirmelerini içeren bu dijital ikiz yaklaşımı; üretim hatalarını azaltmayı, geliştirme sürecini hızlandırmayı ve test aşamasına geçerken yaşanabilecek finansal ve operasyonel riskleri en aza indirmeyi hedefliyor.
Pratt & Whitney Askeri Motorlar Bölüm Başkanı Jill Albertelli, bu aşamanın dijital altyapıya yapılan uzun vadeli yatırımların sonucu olduğunu belirterek, "Bu dönüm noktası, Pratt & Whitney’in sorunsuz entegre edilmiş dijital yeteneklerini sergiliyor ve ABD Hava Kuvvetleri ile olan iş birliğimizi daha da pekiştiriyor" ifadelerini kullandı.
TEDARİKÇİLER ÜRETME BAŞLADI
İncelemenin tamamlanmasıyla birlikte milyar dolarlık projenin tedarik zinciri de fiilen işlemeye başladı. XA103 programı için tedarikçiler, ilk fiziksel motorun parçalarını üretmek üzere kapasite tahsisine yönelirken, Pratt & Whitney’in NGAP ekibi gerekli donanım bileşenlerinin üretimi için endüstriyel ortaklarıyla aktif çalışma aşamasına geçtiğini bildirdi.
2030’lu yılların harekât ortamında görev yapacak geleceğin savaş uçakları için tasarlanan XA103; mevcut motor sistemlerine kıyasla artırılmış yakıt verimliliği, yüksek beka kabiliyeti ve gelişmiş termal yönetim sunuyor. Gelecek nesil uçakların daha fazla sensör ve elektronik harp donanımı taşıyacak olması, uçak içi sistemlerin elektrik gücü ve soğutma ihtiyacını artırıyor. XA103, yüksek yakıt verimliliğini korurken ortaya çıkan bu ısıyı yönetebilecek yenilikçi bir mimariye sahip.
MİLYAR DOLARLIK İHALE SAVAŞLARI
ABD Savunma Bakanlığı’nın en önemli itki gücü geliştirme çalışmalarından biri olan NGAP programı, küresel pazarda büyük bir ihale savaşına sahne oluyor. Ağustos 2022’de, teknoloji geliştirme ve risk azaltma çalışmaları kapsamında hem Pratt & Whitney’e hem de GE Aerospace’e 975’er milyon dolarlık sözleşmeler verilmişti. Aynı bütçe havuzundan sistem entegrasyonları için Boeing, Lockheed Martin ve Northrop Grumman da fon sağladı.
ABD Hava Kuvvetleri’nin ticari stratejisi, nihai seri üretim modelini seçmeden önce iki motor devini prototip ve test aşamalarında rekabet ettirmeye dayanıyor. İhaleyi kazanan motor, önümüzdeki on yıllar boyunca Lockheed Martin F-35 Lightning II ve F-22 Raptor filolarını destekleyecek veya tamamen yerini alacak yeni nesil platformların kalbini oluşturacak. Kazanan şirketin, uzun vadeli ve çok büyük ölçekli bir pazarda önemli üstünlük elde etmesi bekleniyor.
