Pekin'den Şanghay'a 30 dakika: Çin, süpersonik TMS-10 uçağını test etmeye hazırlanıyor

Beihang Üniversitesi desteğiyle kurulan Tianmushan Laboratuvarı, düşük sonik patlama özelliğine sahip TMS-10 gösterici uçağında nihai montaj aşamasına geçti. Aerodinamik rüzgar tüneli testleri, uçuş kontrol tasarımları ve gövde imalatı tamamlanan platformun 2026 sonuna doğru ses üstü test uçuşuna çıkması planlanıyor. Proje, uzun vadede süpersonik yolcu taşımacılığında seyahat sürelerinin ciddi ölçüde azaltılmasını hedefliyor. Çin devlet medyasının paylaştığı projeksiyonlarda, teknolojinin ticarileşmesi halinde bugün yaklaşık iki saat süren Pekin-Şanghay uçuşunun 30 dakikaya kadar indirilebileceği belirtiliyor.

NİHAİ MONTAJ

TMS-10, 10 ila 15 yolcu kapasiteli süpersonik iş jeti konsepti üzerine geliştiriliyor. İş seyahatleri ve üst segment turizm pazarını hedefleyen uçağın aerodinamik gövdesi Mach 2 seviyesindeki seyir hızlarına göre tasarlanırken, sistemin Mach 0,95 düzeyindeki ses altı uçuş rejimlerinde de çalışabilmesi amaçlanıyor. Böylece platformun yalnızca süpersonik uçuşa değil, farklı operasyon koşullarına uyum sağlayabilecek bir mimariye sahip olması hedefleniyor.

ÜÇ YÜZEYLİ TASARIM

Projenin 1:18 ölçekli modeli Haziran 2025’te Hebei’deki Dingzhou Havalimanı’ndan ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Bu testte düşük hızdaki kalkış, iniş ve denge özellikleri doğrulandı. Ön bölümde kanard, arka bölümde ise T-kuyruk bulunan üç yüzeyli aerodinamik yapı, süpersonik uçuş sırasında oluşan şok dalgalarının tek bir güçlü ses patlamasında birleşmesini azaltacak şekilde tasarlandı. Düşük sonik patlama yaklaşımı, projenin ticari yolcu taşımacılığına yönelik temel teknik başlıklarından birini oluşturuyor.

MACH 2 HEDEFİ

Bir yolcu uçağının Mach 2 hızında uzun süre çalışabilmesi, yalnızca aerodinamik performansla sınırlı bir mühendislik problemi oluşturmuyor. Yüksek hızlarda ortaya çıkan termal yük, gövde malzemelerinin dayanıklılığı, yolcu konforu ve işletme maliyetlerinin aynı anda yönetilmesi gerekiyor. Tianmushan Laboratuvarı araştırmacıları bu nedenle yüksek sıcaklıklara dayanabilecek gövde malzemeleri ile hem ses üstü hem de ses altı uçuş rejimlerinde verimli çalışabilecek değişken çevrimli itki sistemlerini projenin temel geliştirme alanları arasında gösteriyor.

YENİ GÖSTERİCİ

Mevcut TMS-10 test programının ardından yaklaşık 10 ton ağırlığında daha büyük ölçekli ve düşük ses patlamalı yeni bir gösterici uçağın geliştirilmesi planlanıyor. Bu platformun, süpersonik yolcu uçağı teknolojisinin daha büyük ölçekte doğrulanması açısından ara aşama görevi görmesi bekleniyor. Özellikle yüksek hızlı uçuşun uzun süre korunması, ısı yönetimi ve itki sistemlerinin farklı hız rejimlerinde kararlı çalışması, ticari üretime geçişten önce çözülmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.

KÜRESEL YARIŞ

Çin’in süpersonik yolcu uçağı çalışmaları henüz teknoloji doğrulama aşamasında ilerlerken, ABD’de NASA’nın X-59 programı farklı bir düşük sonik patlama yaklaşımı üzerinde çalışıyor. X-59’un 2026 içinde ses üstü hıza ulaşarak Mach 1,4 hızında ve 55 bin fit irtifada sessiz-süpersonik uçuş testleri gerçekleştirdiği belirtiliyor. Çin’in TMS-10 programı ise Mach 2 seviyesindeki daha yüksek seyir hızını düşük sonik patlama hedefiyle bir araya getirmeye odaklanıyor. Her iki program da süpersonik yolcu taşımacılığında ses patlamasının azaltılması, işletme verimliliği ve gelecekteki uçuş düzenlemeleri açısından farklı teknik yollar izliyor.