SpaceX, son altı ayda 260 Starlink uydusunu imha etti

Alçak Dünya yörüngesindeki uydu internet altyapısı hızla büyürken, SpaceX Starlink ağında eskiyen donanımları sistem dışına çıkarma sürecini sürdürüyor. Federal İletişim Komisyonu’na sunulan güncel faaliyet raporlarına göre şirket, Aralık 2025 ile Mayıs 2026 arasındaki altı aylık dönemde 260 Starlink uydusunu kasıtlı olarak yörüngeden çıkardı. Bu uyduların kontrollü şekilde atmosferde yanarak imha edildiği bildirildi. SpaceX’in bu adımı, on binlerce uydudan oluşması hedeflenen Starlink takım yıldızında filo yenileme ve teknolojik güncelleme sürecinin önemli bir parçası olarak görülüyor.

260 UYDUNUN 176’SI BİRİNCİ NESİL
FCC’ye sunulan bilgilere göre yörüngeden çıkarılan 260 uydunun 176’sı birinci nesil Starlink ünitelerinden oluştu. Geri kalan uydular ise daha yeni jenerasyon cihazlar arasında yer aldı. SpaceX’in 10 binden fazla aktif uydudan oluşan büyük bir alçak Dünya yörüngesi ağı yönettiği belirtilirken, şirket bant genişliği ve hizmet kalitesini korumak için eski donanımları düzenli olarak devreden çıkarıyor. Raporda ayrıca 349 uydunun daha hizmet dışı bırakıldığı ve yakın dönemde kontrollü imha programına dahil edileceği bilgisi yer aldı.

KONTROLLÜ ATMOSFERE GİRİŞ UYGULANIYOR
Starlink uyduları ortalama beş yıllık ticari işletme ömrüne göre tasarlanıyor. Yakıt rezervleri kritik seviyenin altına indiğinde uydular, kalan enerjilerini yörünge irtifasını düşürmek ve atmosfere giriş manevrası yapmak için kullanıyor. Donanımlar, atmosfere girdiklerinde sürtünmeden kaynaklanan yüksek ısı altında tamamen yanacak şekilde tasarlanıyor. Bu yöntem, kullanım ömrünü tamamlayan uyduların yörüngede enkaz riski oluşturmasını önlemeyi amaçlıyor.

GERİ KAZANIM MALİYETLİ BULUNUYOR
SpaceX’in kullanım dışı kalan Starlink uydularını Dünya’ya indirerek geri kazanması teknik ve finansal açıdan rasyonel görülmüyor. Birinci nesil Starlink uydularının ağırlığı 573 ila 650 pound arasında değişiyor. İkinci nesil uydular ise daha büyük yapılarıyla 1.764 ila 2.756 pound ağırlığa ulaşabiliyor. Bu donanımların fiziksel olarak geri getirilmesi, hem yüksek teknik risk hem de ilave maliyet gerektirdiği için kontrollü şekilde atmosferde imha edilmesi tercih ediliyor.

YENİ NESİL HİZMETLER PLANLANIYOR
Eski uyduların devreden çıkarılması, SpaceX’in Starlink ağını daha gelişmiş hizmetlere hazırlama stratejisiyle bağlantılı ilerliyor. Şirket, doğrudan cep telefonu bağlantısı sunacak Starlink Mobile gibi yeni servisler üzerinde çalışıyor. Ayrıca yörüngede veri işleme kapasitesini artırmak amacıyla 120 kW işlem gücü yüküne sahip A1 adlı bir yörünge bilgi işlem uydusu planlanıyor. Bu projeler, Starlink altyapısının yalnızca internet bağlantısı değil, yörünge tabanlı veri işleme kapasitesi açısından da büyütülmesini hedefliyor.

YENİ FABRİKA ÜRETİMİ DESTEKLEYECEK
SpaceX, genişleyen uydu ağı ve yeni nesil donanım üretimi için 11 milyon metrekarelik büyük bir imalat tesisi inşa ediyor. Şirket verilerine göre fabrikanın hedefi, 2027 sonuna kadar yıllık yaklaşık 1 gigawatt yörünge bilgi işlem ve veri işleme kapasitesini destekleyecek donanım üretimi sağlamak. SpaceX, alçak Dünya yörüngesindeki toplam filo büyüklüğünü 42 bin uydu seviyesine çıkarmayı amaçlıyor. Şirket, ocak ayında 7 bin 500 ek ikinci nesil Starlink uydusu fırlatmak için FCC’den gerekli lisans onayını aldı.

ÇEVRESEL ETKİ TARTIŞILIYOR
Starlink uydularının kontrollü biçimde atmosferde imha edilmesi, uzay enkazı riskini azaltan bir yöntem olarak uygulanıyor. Ancak yörüngeden çıkarılan uydu sayısının artması, üst atmosferde oluşabilecek metalik yanma kalıntılarına ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor. SpaceX, uyduların atmosferde geride enkaz bırakmadan tamamen imha olduğunu belirtirken, bağımsız araştırmacılar bu tür imha süreçlerinin iklimsel ve stratosferik etkilerinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini savunuyor.

FCC’NİN YASAL DEĞERLENDİRMESİ SÜRÜYOR
Uydu ağlarının büyümesiyle birlikte çevresel denetim süreçleri de düzenleyici kurumların gündeminde yer alıyor. FCC, uzay tabanlı operasyonların etkilerinin ABD egemenlik sahasının dışında kalması gerekçesiyle bu faaliyetleri Ulusal Çevre Politikası Yasası kapsamındaki denetimlerden muaf tutmayı değerlendiren bir öneriyi inceliyor. Bu önerinin kabul edilip edilmeyeceği, büyük uydu takımyıldızlarının çevresel değerlendirme süreçleri ve uzay taşımacılığı yapan şirketlerin uzun vadeli hukuki riskleri açısından önem taşıyor.