Kakao fiyatlarında iklim alarmı
Geçtiğimiz yılı rekor düşüşle kapatan kakao piyasasında ibre tamamen tersine döndü. Fildişi Sahili ve Gana'yı vuran şiddetli kuraklıkla artan enerji maliyetleri, kakao fiyatlarında altı aylık kesintisiz bir yükseliş trendi başlatarak, piyasalardaki arz endişelerini zirveye taşıdı.
Küresel emtia piyasalarında tarım ürünleri, jeopolitik riskler ve iklim krizinin kıskacında tarihi bir dalgalanma sürecinden geçiyor. Bu dalgalanmanın merkezinde, dünyanın en önemli tarımsal hammaddelerinden kakao yer alıyor. El Nino'nun tetiklediği aşırı hava olayları, Batı Afrika’daki rekolte endişeleri ve artan enerji maliyetleriyle birleşince kakao yükseliş trendine girdi. Uluslararası piyasalarda kakaonun ton fiyatı, ağustos ayında yüzde 25.5 gibi sert bir sıçrama yaparak 6 bin 771 dolara ulaştı. Böylece kakao, piyasalardaki artış serisini aralıksız altıncı aya taşıdı.
DÜŞÜŞ TRENDİNDEN 6 AYLIK RALLİYE
Kakao piyasasında yaşanan bu ralli, geçtiğimiz yılın tam tersi bir tablo çizdi. Batı Afrika'daki kuraklık endişelerinin yatışması ve rekoltenin artmasıyla fiyatlar geçen yılı yüzde 48.1 oranında büyük bir kayıpla kapatmıştı. Bu oran, kakao piyasasında tüm zamanların en hızlı yıllık düşüşü olarak kayıtlara geçmişti. 2026 yılına da bu karamsar tabloyla oldukça zayıf bir başlangıç yapıldı. Kakaonun ton fiyatı ocak ayında yüzde 31.3, şubat ayında ise yüzde 30.7 gerileyerek dip seviyeleri test etti.
Ancak mart ayıyla birlikte piyasada ibre tamamen tersine döndü. Yeni üretim sezonuna dair beliren riskler ve değişen iklim koşulları, fiyatları hızla yukarı çekti. Kakao fiyatları martta yüzde 14.3, nisanda yüzde 8.2, mayısta yüzde 9.9, haziranda yüzde 29.4 ve temmuzda yüzde 6.3 artış gösterdi. Ağustostaki yüzde 25.5'lik sıçramayla 6 bin 771 dolara yerleşen fiyatlar, sektörün ve sanayicinin maliyetini artıracak seviyelerde tutunmaya devam ediyor.
EL NİNO MAHSULLERİ ETKİLEDİ
Bu agresif hareketin temelinde arz endişeleri yatıyor. Dünya kakao üretiminin yüzde 60'ından fazlasını tek başına karşılayan Fildişi Sahili ve Gana'da işler yolunda gitmiyor. Güçlü El Nino hava olayının etkisini sürdürmesi, bölgenin ekolojik dengesini bozdu. Uzmanlar, kıtayı etkisi altına alan şiddetli kuraklığın ve yıllık Harmattan rüzgarlarının beklenenden sert esmesinin ağaçlarda büyük stres yarattığını belirtti. Mahsul gelişiminin zayıflaması, mevcut stokları eritirken gelecek sezon verimini de tehdit ediyor.
ARZ AÇIĞI ENDİŞESİ
Analistler, artan riskler ışığında 2026-27 sezonuna ilişkin beklentilerini aşağı yönlü revize etmeye başladı. Intesa Sanpaolo Kıdemli Emtia Ekonomisti Daniela Corsini, kakaodaki artışın ardında çoklu bir kriz yattığına dikkati çekti. Corsini, Orta Doğu'daki çatışmaların enerji maliyetlerini artırmasının yanı sıra, rekor sıcaklıkların hasatları ciddi şekilde vurduğunu belirtti. Batı Afrika'daki tedarik kesintilerinin derinleşebileceğini vurgulayan uzman, Asya pazarında artan taleple birlikte küresel kakao piyasasının yeniden büyük bir arz açığına düşebileceği konusunda uyardı. Rabobank Analisti Oran van Dort da rallinin temelinde El Nino'nun yarattığı en kötü senaryo beklentisinin ve zayıf ürün algısının yattığını ifade etti.
Kakaodaki bu sert yükseliş, perakende sektörünü ve küresel çikolata üreticilerini önlemler almaya itti. Maliyetleri doğrudan fiyat etiketlerine yansıtmak istemeyen veya tüketici talebindeki kırılmadan çekinen küresel firmalar, ‘küçülme’ stratejisini devreye soktu. Dünyada gıda markaları bir yandan ürün gramajlarını azaltırken, diğer yandan formüllerini değiştirerek kakao oranını düşürüp alternatif maddelere yöneliyor. Tarımsal emtiadaki bu genel sarsıntı, mısır ve buğdayı da etkiliyor.