İstihdamda yapay zeka etkisi: Hangi mesleklerin maaşını artıracak?

King's College London tarafından 39 ülkede yapılan kapsamlı araştırma, yapay zekanın iş gücü piyasalarındaki paradoksunu ortaya koydu. Araştırmaya göre AI, rutin işleri devraldığında çalışan ücretleri artarken; uzmanlık gerektiren bilişsel görevleri üstlendiğinde ücretler üzerinde aşağı yönlü baskı oluşuyor.

Yapay zekanın iş dünyasına entegrasyonu hızlanırken, bu teknolojinin istihdam ve ücretler üzerindeki etkisi netleşmeye başladı. King's College London ve Yapay Zeka Hedefleri Enstitüsü akademisyenleri tarafından yürütülen ve ChatGPT'nin piyasaya sürülmesinden önceki ve sonraki dönemi kapsayan araştırma, iş dünyası için kritik veriler sunuyor.

Dr. Bouke Klein Teeselink ve Daniel Carey liderliğindeki ekip, 39 ülkede yüz milyonlarca iş ilanını analiz ederek, yapay zeka otomasyonuna maruz kalan mesleklerde iş ilanlarının ortalama yüzde 6,1 oranında azaldığını tespit etti. Ancak çalışmanın en çarpıcı sonucu, bu düşüşün niteliğinde gizli.

GÖREVİN NİTELİĞİ MAAŞI BELİRLİYOR

Araştırma, yapay zekanın ‘hangi işi’ değil, ‘işin hangi parçasını’ yaptığına odaklanıyor. Ortaya çıkan tabloya göre yapay zeka istihdamda iki farklı etki yaratıyor:

Rutin İşler (Ücret Artışı): Yapay zeka, bir işin daha az beceri gerektiren, rutin kısımlarını (örneğin veri girişi veya idari evrak işleri) otomatikleştirdiğinde, geriye kalan işler daha fazla insan uzmanlığı gerektiriyor.

• Örnek: İdari yükü yapay zeka tarafından alınan bir İnsan Kaynakları uzmanı, karmaşık çalışan ilişkilerine ve stratejik kararlara odaklandığında değeri ve dolayısıyla ücreti artıyor.
• Uzmanlık gerektiren işler (Ücret düşüşü): Yapay zeka, bilişsel olarak zorlu ve yüksek uzmanlık gerektiren görevleri (örneğin kod yazma) yapabildiğinde, bu beceri artık ‘nadir’ olmaktan çıkıyor.
• Örnek: Genç yazılım mühendisleri gibi rollerde, yapay zekanın kodlama yeteneği, işin giriş bariyerini düşürdüğü için ücretler üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.

KATIE İŞ YASALARI İSTİHDAMI FRENLİYOR

Çalışma, ulusal mevzuatların ve altyapının da yapay zeka etkisini şekillendirdiğini gösterdi. İş Güvencesi Yasaları: İşten çıkarmanın zor olduğu, daha sıkı iş güvence yasalarına sahip ülkelerde, iş ilanlarında daha keskin düşüşler görüldü. Firmalar, yapay zekanın gelecekteki etkisinden emin olamadıkları için uzun vadeli istihdam taahhüdüne girmekten kaçınıyor.

Dijital Altyapı: Güçlü dijital altyapıya sahip ülkelerde ise işe alımlardaki düşüş daha sınırlı kaldı. Bu durum, teknolojiye uyum yeteneğinin istihdam kayıplarını dengelediğini gösteriyor.

‘YETENEK AÇIĞI KAPANABİLİR’

Raporun baş yazarlarından, King's Üniversitesi Ekonomi Öğretim Üyesi Dr. Klein Teeselink, politika yapıcılara ve şirketlere şu uyarılarda bulundu:

"Yapay zekanın yüksek uzmanlık gerektiren görevleri otomatikleştirebildiği alanlarda çalışanlar, ciddi bir ücret baskısıyla karşı karşıya. Eğitim programları, yapay zekanın kopyalaması zor olan muhakeme, yaratıcılık ve kişilerarası etkileşim gibi yetkinliklere odaklanmalı. Tersine, düşük uzmanlık gerektiren işlerin otomatize edildiği alanlarda ise yapay zeka kullanımı teşvik edilerek, iş gücü kaybı yaşanmadan verimlilik artışı sağlanabilir."

Araştırmacılar, iş gücü politikalarının tek tip olamayacağını, sektörel bazda görev odaklı analizler yapılması gerektiğini savunuyor.