İstanbul'da ekonomi zirvesi: Dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanları bir araya geldi

İstanbul Ekonomi Forumu kapsamında “Küresel Ekonomide Stratejik Görünüm” paneli düzenlendi. Panelde Türkiye, Fransa, Hollanda ve Suudi Arabistan merkez bankalarının başkanları küresel ekonomi, jeopolitik riskler, enerji, yapay zeka yatırımları ve enflasyon görünümünü değerlendirdi.

JEOPOLİTİK GELİŞMELER ENERJİ VE TİCARET AKIŞLARINI ŞEKİLLENDİRİYOR

Panelin moderatörlüğünü yapan TCMB Başkanı Fatih Karahan, ekonomi politikası yapıcıları açısından değişen küresel koşullar nedeniyle istisnai bir dönemden geçildiğini söyledi.

Son 5-6 yılda çok sayıda değişime tanık olunduğunu belirten Karahan, Fransa ve Hollanda merkez bankaları başkanlarının enerji ithalatçısı Avro Bölgesi ülkelerini, Suudi Arabistan Merkez Bankası Başkanı’nın ise enerji ihraç eden bir ülkeyi temsil ettiğini ifade etti.

Türkiye’nin de söz konusu ülkelerle ticaret yapan ve enerjisinin büyük bölümünü ithal eden bir ülke olduğunu kaydeden Karahan, jeopolitik gelişmelerin artık enerji ve ticaret akışlarını şekillendirdiğini vurguladı.

Karahan, merkez bankaları açısından temel sorunun bu etkilerin ne kadarının geçici, ne kadarının kalıcı olacağını anlamak olduğunu söyledi.

MERKEZ BANKALARININ İLETİŞİMİ DEĞİŞİYOR

Karahan, piyasalarla iletişim konusunda merkez bankalarının önemli deneyime sahip olduğunu ancak firmalar ve hane halklarıyla iletişimin de giderek daha kritik hale geldiğini belirtti.

Sosyal medya çağında enflasyon ve ekonomi hakkında çok sayıda “influencer” ve “finfluencer”ın görüş paylaştığını ifade eden Karahan, bu görüşlerin her zaman doğru uzmanlık bilgisine dayanmadığını söyledi.

Bu nedenle gerekli bilgi ve beceriye sahip kurumların sosyal medyada ve diğer kanallarda daha görünür olması gerektiğini belirten Karahan, beklentileri daha iyi yönetmek için farklı iletişim yöntemlerini denediklerini aktardı.

Karahan, son iki yılda farklı illerde ihracatçılar, firmalar, birlikler ve kuruluşlarla bir araya geldiklerini, bu toplantılarda piyasa iletişiminden farklı bir dil kullanmanın önemli olduğunu ifade etti.

YAPAY ZEKA VE UZUN VADELİ YATIRIMLAR GÜNDEMDE

Karahan, ülkelerin yapay zekaya yatırım yaptığını ve bu alandaki yatırımların artması gerektiğini söyledi.

Enerji güvenliği ve savunma gibi alanlarda da uzun vadeli yatırım ihtiyacının devam edeceğini belirten Karahan, dünya genelinde nüfusun yaşlanmasının tasarruf eğilimlerini değiştirdiğini ve kamu harcamaları üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti.

Karahan, temel sorunun bu yatırımların ne kadar hızlı şekilde daha yüksek verimliliğe dönüşeceği olduğunu belirtti.

YEŞİL DÖNÜŞÜM REEL FAİZİ YUKARI İTEBİLİR

Fransa Merkez Bankası Başkanı Emmanuel Moulin, merkez bankası güvenilirliğinin uzun vadeli enflasyon beklentilerini istikrarlı tutmak açısından kritik olduğunu söyledi.

Moulin, Fransa Merkez Bankası’nda yapılan çalışmaların, merkez bankası güvenilirliğinin 1970’lerdeki kadar düşük olması halinde 2022-2024 döneminde politika faizinin yüzde 4 yerine yüzde 8’e çıkarılması gerekebileceğini gösterdiğini belirtti.

Yeşil dönüşüm için gerekli yatırımların orta vadede reel faiz oranını yukarı doğru itebileceğini ifade eden Moulin, bu dönüşümle bağlantılı arz şokunun enflasyonist etkilerini kontrol altına almak için reel faizlerde kayda değer ve kalıcı artış gerekebileceğini söyledi.

YAPAY ZEKA YATIRIMLARI İÇİN “ENFLASYONİST ETKİ” VURGUSU

Moulin, yapay zeka yatırımlarında güçlü bir artış yaşandığını belirtti.

Atıfta bulunduğu bir çalışmada yapay zeka yatırımlarının geçen yüzyıldaki demir yolu ve diğer altyapı yatırımlarını aştığının ve GSYH’nin yaklaşık yüzde 3,6’sına ulaştığının belirtildiğini aktaran Moulin, mevcut aşamada açık biçimde enflasyonist bir etkinin söz konusu olduğunu söyledi.

Verimlilik üzerindeki etkinin henüz görülmediğini belirten Moulin, uzun vadede bu etkinin faiz oranlarını aşağı çekebileceğini ifade etti.

“AVRUPA’DA BANKACILIK BİRLİĞİ TAMAMLANMALI”

Hollanda Merkez Bankası Başkanı Olaf Sleijpen, kamu maliyesi dengelerinin güçlendirilmesinin hem kamu hem de özel yatırımlara alan açmak açısından önemli olduğunu söyledi.

Mali konsolidasyonun şoklara karşı hareket alanı yaratacağını belirten Sleijpen, birçok ülkede bu esnekliğin ya bulunmadığını ya da önemli ölçüde azaldığını ifade etti.

Dünya genelinde kamu borcunun yüksek olduğunu kaydeden Sleijpen, özel yatırımların canlandırılması için borcun azaltılması gerektiğini söyledi.

Sleijpen, Avrupa’da bankacılık birliğinin tamamlanması ve gerçek bir tasarruf ve yatırım birliğinin oluşturulması gerektiğini de belirtti.

KRİZ YÖNETİMİ ÇERÇEVELERİ HAZIR OLMALI

Suudi Arabistan Merkez Bankası Başkanı Ayman Al-Sayari ise küresel gelişmelerin politika çerçevelerinde köklü değişiklik gerektirmediğini ancak hazırlıklı olmanın önemini artırdığını söyledi.

Enflasyonist baskıların geçici mi yoksa ikinci tur etkilerle daha kalıcı mı hale geldiğinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirten Al-Sayari, bunun enflasyon beklentileri üzerinde etkili olabileceğini ifade etti.

Al-Sayari, merkez bankalarının likidite ve kriz yönetimi çerçevelerinin oluşturulmuş ve gerektiğinde devreye alınmaya hazır olması gerektiğini söyledi.

Jeopolitik şokların sınır ötesi niteliğine dikkat çeken Al-Sayari, uluslararası koordinasyon ve zamanında bilgi paylaşımının önemini vurguladı.

Şoklar gerçekleşmeden önce etkili tampon mekanizmalar oluşturmanın dayanıklılığı artıracağını belirten Al-Sayari, kırılganlıkların erken tespit edilmesinin önemine dikkat çekti.