Avrupa Birliği (AB), hızla değişen jeopolitik ortam ve ticaret savaşlarının doğurduğu tehditler sebebiyle yeni ticaret partnerleri arayışına girdi. ABD’nin tarife şoklarından ve Çin’in pazardaki baskısından bunalan AB’nin bu çerçevede güvenilir ticaret ortakları ağını genişletmek üzere yeni ittifaklar da kuracağı açıklandı. Bu kapsamda AB, Hindistan ile son adımları atıyor. İki tarafın sürdürdüğü Serbest Ticaret Anlaşması (STA) müzakerelerinde sona gelindi. AB-Hindistan STA’sının imzalanmasıyla dünyanın en büyük serbest ticaret ekosistemi oluşacak. Anlaşma, iki tarafın diğer ticaret partnerlerinde rekabeti artıracak. Dolayısıyla STA, ihracatının önemli bir bölümünü Avrupa’ya yapan Türkiye’nin de radarında.
Hindistan ile müzakereler sürerken AB’nin en yetkili isimlerinin yaptığı açıklamalar, bu anlaşmaya atfedilen önemi de gösterdi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula Von Der Leyen, Avrupa Birliği’nin Durumu (SOTEU) konuşmasında, “Çeşitlendirmeye ve ortaklıklara daha fazla yatırım yapmalıyız. Ticaret, tedarik zincirlerimizi güçlendirmemizi, pazarları açmamızı ve bağımlılıkları azaltmamızı sağlar. Bunlar, ekonomik güvenliğimizi artırmakla ilgilidir” dedi. Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola da değişen küresel şartlara dikkat çekerek, “Bu eşi benzeri görülmemiş zamanlarda, netliğe ve kararlılığa ihtiyacımız var. Yeni ve cesur fikirler ortaya koyabilecek bir Avrupa’ya ihtiyacımız var” diye konuştu.
Ticari ilişkileri, düzenleyici bir araç olarak kullanan AB, Hindistan ile STA imzası atması halinde kendi küresel stratejisi ve düzenleyici rolü için önemli bir avantaj kazanacak. Bu açıklamalar paralelinde AB-Hindistan STA müzakere metinlerinde mal ticaretinin yanı sıra hizmet ticareti ve kamu alımları da yer alıyor.
İKİLİ İLİŞKİLERE ETKİSİ
İş dünyası ve ilgili kurumlarda bu anlaşma, Türkiye’nin AB ile mevcut ilişkileriyle bağlantılı olarak değerlendiriliyor. AB ile STA imzalayan ülkeler, AB pazarına gümrüksüz mallarını sokabiliyor ve AB üzerinden Türkiye’ye de aynı koşullarda ihracat yapabiliyor. Hindistan menşeli olan ve fiyat açısından rekabetçi ürünlerin AB üzerinden Türkiye’ye girmesi halinde Türk firmaları için riskler oluşacağı belirtiliyor.
HİNDİSTAN’IN REKABETÇİLİĞİ VE TÜRKİYE
İktisadi Kalkınma Vakfı’nın (İKV) konuyla ilgili analizinde ise bu gelişme şöyle değerlendirildi: “Hindistan’ın en rekabetçi olduğu ürünlere bakıldığında, hazır giyim ve tekstil, petrol ürünleri, ilaç ve eczacılık ürünleri, deri ve ayakkabı, tahıllar, taş ve mücevher ile tarım ürünleri geliyor. AB’nin Hindistan’dan ithal ettiği ürünlerin başında makina ve cihazlar, kimyasallar, baz metaller, mineraller ve tekstil ürünleri bulunuyor. Türkiye’nin Hindistan’dan yaptığı ithalat ise son 5 yıl içerisinde yıllık ortalama yüzde 22 arttı. Türkiye’nin en çok ithal ettiği ürünler makina ve mekanik parçaları, mineral yağ ve yakıtlar, otomotiv, elektrikli cihazlar, demir çelik ve kimyasallar. AB ile Hindistan arasında Serbest Ticaret Anlaşması’nın yürürlüğe girmesi durumunda Türkiye’deki tekstil, kimya, otomotiv, ilaç, makina gibi sektörler artan rekabet ile karşılaşabileceği gibi AB pazarında da ihracatçılar için rekabet artabilir.”
SEKTÖRLERDE DÖNÜŞÜM ZAMANI
Değişen şartlara göre Türkiye’de sektörlerde dönüşüm ihtiyacına dikkat çekiliyor. Türkiye’nin yüksek katma değerli ürünlere yoğunlaşması, yeşil teknolojiler, sürdürülebilir tekstil gibi alanlarda uzmanlaşmaya önem vermesi gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca Türkiye’nin müteahhitlik hizmetleri gibi alanlarda avantaj sağlamasının mümkün olduğu belirtiliyor. Türkiye açısından rekabetin artacağı ürün gruplarının hem ikili ticarette hem de Gümrük Birliği’nin güncellenmesine yönelik görüşmelerde daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.
GÜMRÜK BİRLİğİ GÜNCELLENMELİ
İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, İstanbul Ticaret Gazetesi için AB-Hindistan STA müzakerelerini değerlendirdi. STA’nın yanı sıra yatırımları koruma anlaşması ve coğrafi işaretlerle ilgili bir anlaşmanın da müzakere edildiğini belirten Zeytinoğlu, “Yani bu ilişkiyi sadece mal ticareti olarak düşünmemek lazım. Hizmet alımı ve yatırımlar boyutu ile de AB’nin bu büyük pazarda yer alması büyük önem taşıyor” dedi.
İKV Başkanı Zeytinoğlu, ayrıca şunları kaydetti: “AB’nin Çin’e karşı tedarik zincirlerini çeşitlendirmede Hindistan önemli rol oynuyor. AB’nin STA’larının sayısı 80 ülkeyi bulmuşken, Türkiye’nin yürürlükte olan STA’larının sayısı 24. Bu durum Türkiye ile olan Gümrük Birliği açısından bir asimetri oluşturuyor.
Türkiye’nin Hindistan’a göre coğrafi açıdan, alt yapı ve yakınlık açısından avantajları bulunuyor. Ayrıca Türkiye, 30 yıldır Gümrük Birliği’ne ve AB pazarına yönelik mevzuata da uyum sağladı. Ancak kuralların yeniden yazıldığı bir dönemdeyiz. AB pazarı da radikal bir dönüşümden geçiyor. Bu açıdan Türkiye-AB ilişkisinin de özellikle Gümrük Birliği’nin güncellenmesi üzerinden yenilenmesi ve AB’ye tam üyelik sürecinin dinamizm kazanması stratejik bir gereklilik oluşturuyor.”
TÜRK SANAYİSİ İÇİN ETKİLİ OLACAK
DEİK Türkiye-Hindistan İş Konseyi Türkiye Tarafı Başkanı Hülya Gedik, AB ile Hindistan arasında yürürlüğe girecek STA’nın Türk sanayisi ve hizmet sektörü için son derece önemli olduğunu belirtti. Böyle bir anlaşmanın yürürlüğe girmesinin Türkiye açısından bazı zorluklara sebep olacağına dikkat çeken Gedik, şunları söyledi: “Hindistan rekabet gücü yüksek bir ülke. Bilişim, yazılım, demir-çelik ve özel metaller gibi pek çok alanda son derece güçlü. Tekstilde iki ülke de güçlü, dolayısıyla bu alanda ciddi bir rekabet yaşanacak. Ayrıca Gümrük Birliği sebebiyle Hint ürünlerinin Türkiye’ye gümrüksüz girişi de söz konusu olabilecek. Bugüne kadar ucuz Çin mallarının rekabetini konuşuyorduk, artık buna Hindistan da eklenmiş durumda. Diğer yandan AB mallarının Hindistan pazarına girişi kolaylaşacak.”
Bu şartlarda Hindistan’a doğrudan yatırım yapmanın avantajlı olabileceğini belirten Gedik, “Yerinde üretimle hem Hindistan’ın rekabetçi yapısından faydalanmak hem de hammaddeye yakın olmak mümkün. İki ülkenin birbirini daha iyi tanıması gerekiyor. Hindistan uzak bir coğrafya olarak algılandığı için yeterince düşünülmüyor, fakat aslında çok büyük fırsatlar sunan bir ülke” dedi.
UZLAŞMAYA VARILAN KONULAR
Gümrük prosedürleri sadeleştirilecek, ticaret kolaylaştırılacak. Elektronik işlem altyapısı düzenlenecek.
l Fikri mülkiyet haklarında uzlaşmaya varıldı. AB’nin peynir ve şarap isimleri gibi coğrafi işaretleri ile Hindistan’ın çay veya baharat markaları karşılıklı olarak koruma altına alındı.
l İdari işbirliği, bilgi paylaşımı ve şeffaflık konularında ortak çerçeve üzerinde uzlaşıldı.
l Ürün ve hizmet piyasalarına erişim konusunda önemli derecede ilerleme kaydedildi.
l AB, Hindistan’ın ihracat gücünü artıracak alanlarda pazar erişimini kolaylaştıracak.
l Jenerik ve ucuz ilaçlar konusunda avantajını kaybetmek istemeyen Hindistan, AB’den bu konuda bazı kolaylıklar aldı.
l Hindistan, tekstil ve hazır giyim ürünlerine uygulanan vergilerin azaltılması için AB’den taviz aldı.
l İşgücü hareketliliği konusunda Hindistan’ın talepleri büyük oranda karşılık buldu. Hintli bilişim (IT) uzmanlarının AB ülkelerinde çalışma izinleri ve vize kolaylıkları için esneklik sağlanacak.
ÇÖZÜM ARANAN BAŞLIKLAR
Hizmetler, yatırım, teknik engeller, tarım, sağlık, gıda standartları gibi onlarca başlık üzerinde ortak zemin aranıyor.
l Özellikle ‘orijin’ konusunda uzlaşmaya varılamadı. Malların nerede ve hangi şartlarda üretildiği ve buna göre ne tarife uygulanacağı konusu karmaşık.
l Otomotiv ve alkollü içecekler gibi bazı ürünlerde uzlaşılamadı. AB daha düşük tarife istiyor, Hindistan ise bu konuda taviz vermedi.
l Tarım ürünlerinde fiyat ve çiftçi koruması gibi hassas konular sebebiyle uzlaşma zora girdi.
l AB, karbonsuzlaşma ve çevre kriterleri konusunda ısrarlı. Ancak çevre odaklı şartlar Hindistan’ın sanayi ihracatı için yük olarak görülüyor. Hindistan, AB’nin bu konudaki kurallarını gevşetmesini istedi.
