Hürmüz'ü bypass eden hat devreye girdi: Petrol fiyatları geriledi! 4 Eylül sonrası bir ilk

Petrol fiyatları bugün aşağı yönlü seyrederken Brent petrol varil fiyatı 98 dolar civarına geriledi. Hürmüz’e alternatif petrol hattının yeniden açılması, artan tanker hareketliliği ve diplomasi beklentileri fiyatlamada öne çıkan başlıklar oldu.

BRENT PETROL 98 DOLAR SINIRINDA

Petrol fiyatları yeni günde aşağı yönlü seyrini sürdürürken Brent petrol yüzde 0,76 düşüşle yaklaşık 98,50 dolardan işlem görüyor.

Brent petrol varil fiyatı gün içinde 97,93 dolara kadar gerileyerek 98 dolar eşiğinin altını test etti.

ABD tipi ham petrol WTI ise yüzde 1,27 kayıpla 89,36 dolar seviyesinde bulunuyor. Gün içi işlemlerde 88,72 dolara kadar gerileyen WTI, yaklaşık üç haftanın (4 Eylül) en düşük seviyesini gördü.

Geçen hafta 108 doların üzerine çıkan Brent petrol fiyatı birkaç gün içinde yaklaşık 10 dolarlık geri çekilme yaşadı.

PETROL FİYATLARI NEDEN DÜŞÜYOR?

Petrol piyasasında son haftalarda fiyatları yukarı taşıyan arz endişelerinin bir bölümünün hafiflemesi, düşüşte öne çıkan ana unsur oldu.

Bunun merkezinde Suudi Arabistan’ın doğusundaki üretim merkezlerini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağlayan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı bulunuyor.

Hürmüz Boğazı’nı bypass eden bu petrol hattı yeniden düşük kapasiteyle çalışmaya başladı. Hat, Suudi petrolünün Hürmüz’den geçmeden dünya pazarlarına ulaşmasına imkan sağlıyor.

HÜRMÜZ’E ALTERNATİF HAT YENİDEN DEVREDE

Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz’deki Yanbu terminaline bağlıyor.

Savaş öncesinde hat üzerinden günlük yaklaşık 4 milyon varil petrol taşınıyordu. Sistemin azami kapasitesi ise günlük yaklaşık 7 milyon varil seviyesinde bulunuyor.

Hattın yeniden devreye alınması, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığını azaltması açısından kritik önem taşıyor.

İLK KARGO ÇİN’E HAZIRLANIYOR

Petrol hattındaki yeniden başlatmayla birlikte Yanbu’dan ticari yüklemelerin de kademeli olarak dönmesi bekleniyor.

Kaynaklara göre ilk kargolardan birinin Çin’e gönderilmek üzere hazırlanması planlanıyor. Böylece yeniden başlatmanın yalnızca teknik bir testle sınırlı kalmadığı görülüyor.

Asya rafinerileri açısından Yanbu’nun yeniden devreye girmesi, Körfez kaynaklı tanker rotalarının uzadığı ve navlun maliyetlerinin yükseldiği bir dönemde alternatif arz kanalı oluşturuyor.

TAM KAPASİTE 6-8 HAFTA SÜREBİLİR

Boru hattındaki akışın henüz sınırlı kapasitede olduğu belirtiliyor.

Saldırılarda üç pompa istasyonunun zarar gördüğü ve tam kapasiteye dönüşün yaklaşık 6 ila 8 hafta sürebileceği ifade ediliyor.

Kaynaklara göre hattın yüzde 40 kapasiteye birkaç gün içinde ulaşması, tam çalışmaya dönüşün ise birkaç hafta alması bekleniyor.

Bu nedenle Yanbu üzerinden yapılacak sevkiyatların kısa vadede saldırı öncesindeki seviyelere hemen dönmesi beklenmiyor.

HÜRMÜZ’DE DİPLOMASİ BEKLENTİSİ DE FİYATI ETKİLİYOR

Petrol fiyatlarındaki geri çekilmede Hürmüz Boğazı’na ilişkin diplomatik gelişmeler de etkili oluyor.

İran, ABD’nin askeri baskıyı azaltması ve limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde Hürmüz Boğazı’nı yedi gün içinde yeniden açabileceğini bildirdi.

Aynı dönemde Suudi Arabistan’ın Ras Tanura üzerinden sevkiyatlarını artırması da piyasadaki arz beklentilerini destekledi.

Bu gelişmeler, Hürmüz üzerinden petrol akışının tamamen normale dönmemesine rağmen piyasanın en sert arz senaryolarını yeniden fiyatlamasına yol açtı.

BRENT PETROL ANLIK NEDEN 100 DOLARIN ALTINDA?

Brent petrol anlık fiyatlamasında üç başlık öne çıkıyor:

Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol hattını yeniden devreye alması, Yanbu’dan ihracat hazırlıkları ve Hürmüz’de diplomasi ihtimalinin güçlenmesi.

Bu gelişmeler küresel petrol arzına ilişkin kısa vadeli kayıp beklentilerinin bir bölümünü azalttı.

Buna karşın hattın tam kapasiteye henüz dönmemesi ve Hürmüz trafiğinin savaş öncesi seviyelerin altında kalması nedeniyle arz riski tamamen ortadan kalkmış değil.

BANK OF AMERICA 95 DOLAR BEKLİYOR

Yakın tarihli kurum tahminlerinde petrol fiyatları açısından yüksek seviyelerin korunabileceğine ilişkin beklentiler devam ediyor.

Bank of America, Brent petrol için ikinci yarı 2026 tahminini 83 dolardan 95 dolara yükseltti.

Banka, 2027 yılı için Brent petrol fiyatının ortalama yaklaşık 80 dolar olmasını bekliyor.

BofA’ya göre Hürmüz ve diğer alternatif güzergâhlar arz açığının bir bölümünü azaltıyor ancak hasarlı altyapı nedeniyle hızlı normalleşme kolay görünmüyor.

150 DOLAR STRES SENARYOSU

Bank of America ayrıca arz kesintilerinin 2027 ilkbaharına kadar sürmesi veya petrol altyapısındaki hasarın büyümesi halinde Brent petrol fiyatının 150 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

Bu seviye bankanın baz tahmini değil, daha ağır bir arz krizi senaryosu olarak öne çıkıyor.

JPMORGAN 90 DOLARLIK ADİL DEĞER HESAPLAMIŞTI

JPMorgan da kısa süre önce Brent petrol için eylül ayı adil değerini yaklaşık 90 dolar olarak hesaplamıştı.

Banka, o dönemde 106 dolar civarında bulunan piyasa fiyatının ilave arz kayıplarına ilişkin riskleri fiyatladığını belirtmişti.

Bu değerlendirme doğrudan “Brent 90 dolara düşecek” tahmini anlamına gelmiyor; kurumun mevcut arz ve talep dengesi üzerinden yaptığı adil değer hesabını ifade ediyor.

PETROL FİYATI İÇİN GÖZLER İKİ HATTA

Petrol fiyatı açısından önümüzdeki dönemde iki ana ulaşım hattındaki gelişmeler takip edilecek.

İlk başlık, Suudi Arabistan’ın Yanbu’ya uzanan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın ne hızla tam kapasiteye döneceği.

İkinci başlık ise Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin savaş öncesi seviyelere ne ölçüde yaklaşacağı.

Bu iki kanaldaki toparlanma, Brent petrol fiyatı üzerindeki arz baskısının seyrinde belirleyici olacak.