Bilim kurgu ve teorik fiziğin en büyüleyici konularından biri olan ‘Dyson küreleri’ hakkında yapılan yeni bir çalışma, bu devasa yapıların sadece bir hayal ürünü olmayabileceğini gösterdi. Glasgow Üniversitesi Mühendislik Bilimi Profesörü Colin McInnes tarafından yürütülen ve Royal Astronomical Society'nin yayınlarında yer alan araştırma, yıldız motorlarının ve Dyson baloncuklarının fiziksel kararlılığını matematiksel modellerle doğruladı.
1960'TAN BUGÜNE ENERJİ ARAYIŞI
İlk kez 1960 yılında ünlü fizikçi Freeman Dyson tarafından ortaya atılan teori, gelişmiş uzaylı medeniyetlerin artan enerji ihtiyaçlarını karşılamak için kendi yıldızlarını çevreleyen devasa yapılar inşa edeceğini öngörüyordu. Güneş panellerinin kozmik bir versiyonu olan bu yapılar, bir yıldızın yaydığı enerjinin tamamına yakınını toplayarak medeniyetlerin galaksiye yayılmasına olanak tanıyabilirdi.
Ancak bu teorinin önündeki en büyük engel, fiziksel ‘kararlılık’ sorunuydu. Bir yıldızın etrafını saracak kadar büyük bir yapının, yıldızın muazzam kütleçekimi ve radyasyon basıncı altında parçalanmadan nasıl durabileceği, mühendislik dünyasının en büyük soru işaretlerinden biriydi.
YILDIZ MOTORLARI VE KARARLILIK FORMÜLÜ
Prof. McInnes'in çalışması, bu yapıların sürdürülemez bir bakım maliyeti gerektirmeden, ‘pasif’ olarak hayatta kalabileceğini savunuyor. Araştırma iki ana yapı türüne odaklanıyor:
Yıldız Motorları (Stellar Engines): Bir yıldızın gücünü itme kuvvetine dönüştürerek tüm güneş sistemini hareketli bir araca çevirebilen yapılar. McInnes'in modeline göre, bu yapıların kararlı olabilmesi için kütle dağılımı kritik önem taşıyor. Eğer yansıtıcı disk homojen bir kütleye sahipse yapı kararsızlaşıyor; ancak kütlenin çoğunu barındıran bir ‘dış halka’ ile desteklenirse sistem pasif olarak kararlı hale gelebiliyor.
Dyson Baloncukları: Yıldızı çevreleyen bağımsız enerji toplayıcı sürüler. Çalışma, bu parçaların yoğun bir bulut halinde konuşlandırılması ve kümenin kendi yerçekiminin belirli bir seviyede olması durumunda, sistemin dağılmadan işlev görebileceğini ortaya koydu.
DÜNYA DIŞI YAŞAM ARAYIŞINA YENİ ROTA
McInnes, Phys.org'a verdiği demeçte, "Benim ilgim, bu yapıların dinamiklerini ve özellikle de pasif olarak kararlı olacak şekilde nasıl yapılandırılabileceklerini anlamak için matematiksel modeller kullanmaktır" ifadelerini kullandı.
Bu bulgular sadece teorik fiziği değil, Dünya dışı akıllı yaşam arayışını (SETI) da doğrudan etkiliyor. Bilim insanları, uzayın derinliklerinde ne tür enerji imzaları aramaları gerektiği konusunda artık daha somut verilere sahip. Eğer bir medeniyet bu yapıları inşa ettiyse, matematiksel olarak kararlı oldukları kanıtlanan bu modeller, teleskopların nereye ve nasıl bakması gerektiğine dair önemli ipuçları sunuyor.
