Gıda fiyatlarında sert yükseliş: Küresel endeks 21 ayın zirvesinde

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), olumsuz hava koşulları ile Karadeniz ve körfez bölgelerindeki savaş kaynaklı aksamaların temel gıda maddelerinin arzına yönelik endişeleri artırmasıyla küresel gıda fiyatlarının ağustos ayında 2022'nin kasım ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştığını bildirdi.

FAO'dan yapılan açıklamaya göre, gıda ürünlerinin uluslararası fiyatlarındaki aylık değişiklikleri izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustosta bir önceki aya göre yüzde 1,9 artışla 133,3 puana yükseldi.

Böylece endeks, Kasım 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı. Endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasının ardından Mart 2022'de kırılan tarihi rekorun ise yaklaşık yüzde 17 altında kalmaya devam etti.

Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,5 artış kaydetti.

Olumsuz hava koşulları, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Karadeniz'deki lojistik aksamalar, temel gıda emtialarındaki fiyat artışlarının arkasındaki ana nedenleri oluşturdu.

FAO Başekonomisti Maximo Torero, yaptığı açıklamada, "Ağustos ayında küresel gıda fiyatlarında yaşanan artış, risk priminin gıda piyasalarına geri döndüğüne dair ciddi bir uyarıdır. İklim şokları, jeopolitik gerilimler ve bozulan ticaret lojistiği bir araya gelerek arz beklentilerini daraltıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa'daki aşırı sıcaklar, mısır ve şeker pancarı hasadının yanı sıra hayvansal üretimi de olumsuz etkiledi.

Özellikle Asya'da yoğunlaşan pirinç, palm yağı ve şeker üretimi üzerinde El Nino'nun oluşturduğu riskler endişeleri artırdı. Diğer taraftan, Karadeniz'de tırmanan çatışmalar, 4,5 yılı geride bırakan Rusya-Ukrayna Savaşı'nda tahıl sevkiyatlarını kısıtlarken ABD-İran gerilimi küresel gübre akışını zorlaştırmaya devam etti.

Ağustos ayında FAO'nun tahıl, bitkisel yağlar, şeker, et ve süt ürünleri alt endekslerinin tümünde yükseliş kaydedildi.

FAO Tahıl Fiyat Endeksi, temmuz ayına göre yüzde 2,2 artış gösterdi. Karadeniz'deki lojistik sorunları buğday fiyatlarını yüzde 2,6 artırdı. ABD ve AB'deki kuraklık ile Hürmüz Boğazı kaynaklı girdi tedariki endişeleri sebebiyle mısır fiyatları yüzde 2,5 yükseldi.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Güneydoğu Asya'daki palm yağı üretimi endişelerinin etkisiyle yüzde 1,1 artarken kanola ve ayçiçeği yağındaki bol arz beklentisi yükselişi sınırladı.

FAO Et Fiyat Endeksi, AB'de sıcak havaya bağlı olarak domuz eti fiyatlarının etkisiyle yüzde 1,0 arttı. Sığır etinde ise Çin pazarındaki kota sınırı nedeniyle ihracatçılar arasında yaşanan rekabet, fiyatları baskıladı.

FAO Şeker Fiyat Endeksi, ağustos ayında yüzde 11,9 arttı. Bu sert yükseliş, olumsuz hava koşulları nedeniyle Avrupa Birliği'nde şeker pancarı veriminin düşeceğine ilişkin beklentiler, El Nino'nun Asya'daki başlıca üretici ülkelerin beklentileri üzerindeki etkisine yönelik endişeler, Brezilya'da şeker üretiminin azalması ve Hindistan'ın ham şeker ithalatında gümrük vergisi muafiyeti uygulayacağını açıklamasıyla ilişkilendirildi.

FAO Süt Ürünleri Endeksi ise temmuz ayına kıyasla yüzde 2,3 yükseldi. Artışın büyük bölümünde sıcak ve kurak hava koşullarının Avrupa Birliği'nde süt arzının daralmasına yol açması etkili oldu.

FAO, KÜRESEL TAHIL ÜRETİMİ TAHMİNİNİ DÜŞÜRDÜ
FAO, küresel üretim, tüketim, ticaret ve stok eğilimlerine ilişkin değerlendirme ve tahminlerin yer aldığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da yayımladı.

FAO, 2026 küresel tahıl üretim tahminini bir önceki aya göre 3,4 milyon ton azaltarak 2 milyar 980 milyon metrik tona düşürdü. Bu tahmin, 2025 rekoltesinin yüzde 2 altında kalsa da halen tarihin en büyük ikinci hasadı olma özelliğini koruyor.