ESA'nın Euclid teleskobundan ilk kuyruklu yıldız keşfi: C/2026 S1 bulundu

Uzak galaksileri ve karanlık maddenin dağılımını haritalamak, evrenin genişlemesini incelemek için tasarlanan Euclid, bu kez Güneş Sistemi içindeki bir keşifle gündeme geldi. Helsinki Üniversitesi’nden Mikko Pöntinen, Euclid Konsorsiyumu Güneş Sistemi Nesneleri Bilim Çalışma Grubu ile geliştirdiği yazılımı kullanarak teleskobun görüntülerindeki hareketli bir cismin izini sürdü. 

Nesnenin çevresinde gaz ve tozdan oluşan aktif bir koma belirlendi. Bilinen gök cismi kataloglarında eşleşme bulunamayınca gözlemler doğrulama için bildirildi.

BEŞ GÖRÜNTÜDE İZLENDİ 

Pöntinen’in algoritması, cismin hareketini öngörerek onu beş farklı görüntü setinde belirledi. Veriler, Uluslararası Astronomi Birliği’ne bağlı Küçük Gezegen Merkezi’ne (MPC) iletildi. Ardından yer gözlemevleri takip gözlemleri yaptı.

MPC, 8 Ekim’de nesnenin daha önce bilinmeyen bir kuyruklu yıldız olduğunu doğruladı ve C/2026 S1 (Euclid) adını verdi. Euclid verilerinde keşfedilen ilk kuyruklu yıldız olan cisim, teleskobun Güneş’ten henüz çok uzaktaki ilkel gök cisimlerini de erken aşamada saptayabileceğini gösterdi.

KUTUPSAL YÖRÜNGEDE İLERLİYOR 

Dünya’dan yaklaşık 1,3 milyar kilometre, yani 810 milyon mil uzaklıktaki C/2026 S1’in Güneş’e mesafesi, Jüpiter ile Satürn yörüngeleri arasındaki uzaklık aralığına karşılık geliyor. Ancak cisim, gezegenlerin bulunduğu ekliptik düzlem üzerinde değil, bu düzleme dik yöndeki bir konumda bulunuyor. Güneş çevresindeki turunu binlerce yılda tamamlayacağı kutupsal bir yörünge izliyor.

Euclid, zodyak tozunun parlamasından kaçınmak için asteroit ve kuyruklu yıldızların yoğun olduğu gezegen düzleminden uzak alanları gözlüyor. Gökyüzünü 'adım at ve gözlemle' yöntemiyle taraması ve her alanı yalnızca bir kez görüntülemesi de hareketli nesnelerin takibini güçleştiriyor.

GELECEK GÖREVLERE HAZIRLIK 

Hareketli Güneş Sistemi cisimlerinin belirlenmesi, Euclid’in galaksi haritalarında görüntü kalitesini etkileyen unsurların ayıklanmasına da yardımcı oluyor. Euclid Arşiv Bilimcisi Bruno Altieri, kuyruklu yıldızın rotasıyla teleskobun tarama alanının çakışmasını büyük bir şans olarak değerlendirdi.

Proje Bilimcisi Valeria Pettorino ise cismin ESA’nın gelecekteki Comet Interceptor görevi için uygun bir hedef olmasa da keşifte kullanılan sürecin önem taşıdığını belirtti. Erken uyarı, takip gözlemi ve doğrulama adımları, iki uzay görevi arasındaki koordinasyonun uygulamada sınanmasını sağladı.