Perşembe19 Kasım 202616:42İSTPİYASAAÇIK

Bir yıldızın eşini yutma anı ilk kez doğrudan gözlemlendi

Gökbilimciler, Andromeda galaksisindeki kırmızı dev bir yıldızın eşini yutmasıyla ilişkilendirilen ışık patlamasını gözlemledi. Bulgular iki yıldızın birleştiğine işaret ederken, her ikisinin de hayatta kalarak daha dar bir yörüngede dönmesi olasılığı da araştırılıyor.

İstanbul Ticaret Gazetesi

Yayınlanma

Paylaş
Bir yıldızın eşini yutma anı ilk kez doğrudan gözlemlendi

Columbia Üniversitesi’nden astrofizikçi Viraj Karambelkar liderliğindeki ekip, Dünya’dan yaklaşık 2,5 milyon ışık yılı uzaklıktaki Andromeda galaksisinde bir yıldızın eşini yutma sürecini inceledi. Araştırmacılar, WNTR23bzdiq adlı kırmızı devde yıllar içinde artan parlaklığı ve ardından meydana gelen patlamayı, eş yıldızın dev yıldızın merkezine doğru ilerlemesiyle ilişkilendirdi.

Yaşamlarının son evrelerinde başlangıçtaki boyutlarının yüzlerce katına kadar genişleyebilen yıldızlar, yakın yörüngelerindeki gök cisimlerini içine alabiliyor. İkili yıldız sistemlerinde birleşmeyle sonuçlanabilen bu sürece ilişkin bulgular, uzun süreli teleskop gözlemleriyle elde edildi.

'PARLAKLIK ARTIŞI 2018’DE BAŞLADI

Ekip, Güneş’in yaklaşık yedi katı kütleye ve 350 katı genişliğe sahip kırmızı devin parlaklığındaki artışı 2023’te belirledi. İncelemede, NASA’nın artık faal olmayan NEOWISE uzay teleskobu ile Kaliforniya’daki Palomar Gözlemevi’nde bulunan WINTER teleskobunun verileri kullanıldı.

Geçmiş kayıtlar, parlaklık artışının 2018’de başladığını gösterdi. Araştırmacılara göre eş yıldız, kırmızı devin içine girdikten sonra çekirdeğe doğru sarmal bir yörüngede ilerledi. Bu hareketin oluşturduğu sürtünme, ısı ve ışık, sistemin giderek parlaklaşmasına neden oldu.

'WEBB, PATLAMADAN 47 GÜN SONRA GÖZLEM YAPTI

Gökbilimciler, 2025’in sonlarına doğru kırmızı devden gelen büyük bir ışık patlaması saptadı. James Webb Uzay Teleskobu ile patlamadan 47 gün sonra yapılan gözlemler, olayın ayrıntılı biçimde incelenmesini sağladı.

Ekip, patlamanın Güneş’in yaklaşık yüzde 70’i kadar kütleye sahip eş yıldızın, dev yıldızın merkezine çarpmasıyla meydana geldiğini hesapladı. Çarpışma sırasında Güneş kütlesinin yaklaşık 0,1 ila 0,2 katı kadar maddenin uzaya saçıldığı belirlendi.

Karambelkar, onlarca yıldır teorik olarak tartışılan yıldız yutma sürecine ilişkin ilk doğrudan gözlemsel kanıtı elde ettiklerini belirtti. Bu etkiyi saptamanın, büyük bir okyanusa dökülen bir kova suyu fark etmek kadar zor olduğunu söyleyen araştırmacı, uzun süreli ve hassas gözlemlerin önemine dikkat çekti.

'İKİ YILDIZIN AKIBETİ İZLENECEK

Bulgular, ‘Bao’ adı verilen ikili sistemdeki yıldızların birleşerek tek bir yıldıza dönüştüğüne işaret ediyor. Ancak Karambelkar, iki yıldızın da hayatta kalmış ve birbirlerine çok daha yakın bir yörüngede dönmeye devam ediyor olabileceğini belirtti.

Araştırmacılar, kesin sonuca ulaşmak için patlamanın etkisi azaldıktan sonra sistemin davranışını izlemeyi sürdürecek. Karambelkar, Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu ve Vera Rubin Gözlemevi gibi gelişmiş gözlem sistemlerinin benzer olayların keşfini hızlandıracağını ifade etti.

OSMAN KUVVET

OSMAN KUVVET

İstanbul Ticaret Gazetesi – Teknoloji Editörü