Orta Doğu’daki çatışmaların Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılığı durma noktasına getirmesi, küresel enerji arzını sarsarak fosil yakıtlara dayalı sistemlerin jeopolitik krizlerde ne denli kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Petrol ve gazın çıkarımından tanker taşımacılığına ve uluslararası ticaret hatlarına uzanan zincirde yaşanan her aksamada dünya ekonomisinin nasıl etkilendiğine dikkat çekilirken, Yenilenebilir Enerji Politikaları ağı (rEN21) İcra Direktörü rana adib, bölgedeki savaşın fosil bağımlılığının ‘ne kadar hızlı fiyat şoklarına ve ekonomik belirsizliğe dönüşebileceğini’ açıkça gösterdiğini söyledi. adib, yenilenebilir enerji sistemlerinin kurulduktan sonra yakıt maliyetini ortadan kaldırarak fiyatları istikrarlı hale getirdiğini vurguladı. Bu gelişmeler, elektrikli araçların ve yenilenebilir enerji çözümlerinin önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
BAĞIMSIZLIK İÇİN ÖNEMLİ
Güneş, rüzgar, hidroelektrik gibi kaynakların, uluslararası tedarik rotalarına veya jeopolitik gerilimlere bağlı olmaksızın enerji sağlayabilmesi ülkeler için avantaj olarak gözüküyor. Bu nedenle güneş panelleri ve rüzgar türbinleri gibi yatırımlar, sadece iklim politikasının değil, aynı zamanda uzun vadeli enerji güvenliği stratejisinin de temel bir unsuru olarak görülmeye başlandı.
Taşımacılık sektörü özellikle otomotiv, küresel petrol talebinin büyük kısmını oluşturuyor ve petrol arz şoklarından en çok etkilenen alanların başında geliyor. Elektrikli araçlar, fosil yakıtlı muadillerine göre enerji arz güvenliği boyutunda önemli avantaj sunuyor. Elektrikli otomobiller, benzin veya dizel yerine elektrikle çalıştıkları için ulaşım sektörünü petrol bağımlılığından kurtarma potansiyeline sahip. Üstelik elektrik, petrol gibi tek bir emtiadan değil, her ülkenin kendi karışımından üretilebiliyor (yerli kömür veya doğalgaz, nükleer ya da giderek artan oranda güneş ve rüzgar enerjisinden). Bu da ülkeleri elektrik üretiminde daha bağımsız kılıyor.
2 MİLYON VARİLE YAKIN TASARRUF
Elektrikli araç kullanıcıları, jeopolitik kriz anlarında petrole erişimin kısıtlanması veya fiyatının fırlaması durumunda dahi araçlarını çalışır halde tutabiliyor. Ember’in son raporuna göre, küresel elektrikli araç filosu 2025 yılında günlük 1.7 milyon varil petrol tüketimini önledi. Bu miktar, İran’ın günlük petrol ihracatının yaklaşık yüzde 70’ine denk geliyor. Dünyada geçen yıl devreye giren güneş enerjisi kapasitesinin üreteceği elektriğin, Hürmüz Boğazı’ndan taşınan tüm LNG (doğalgaz) miktarını ikame etmeye yetebileceği hesaplanıyor. Bu veriler, elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji teknolojilerinin halihazırda fosil yakıt arzındaki dar boğazların etkisini hafifletmeye başladığını gösteriyor.
20 MİLYON EŞİĞİ AŞILDI
Son dönemde hızla yaygınlaşan elektrik araç satışlarının krizlerle birlikte daha da ivme kazanacağı belirtiliyor. 2024 yılında dünya genelinde 17 milyonu aşkın elektrikli otomobil satıldı. Bu rakam, dünya çapındaki toplam otomobil satışlarının yüzde 20’sinden fazlasına tekabül ediyor. 2025’te ise rakam 20 milyonu aştı. Çin, avrupa ve Kuzey amerika elektrikli araç pazarında başı çekerken, asya ve Latin amerika’daki gelişen ekonomilerde de satışlar hızla artıyor. 2024’te gelişmekte olan asya ve Latin amerika ülkelerinde elektrikli araç satışları yüzde 60’tan fazla artarak 600 bin adede yaklaştı.
YAKIT DEĞİL TEKNOLOJİ DE DEĞİŞİYOR
Otomotiv Uzmanı Murat Boyacıoğlu, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin enerji ile ulaşım arasındaki bağın ne kadar önemli olduğunu gösterdiğini belirterek, bu nedenle artık sadece araçların yakıtının değil, kullanılan teknolojinin de değiştiğini söyledi. Jeopolitik gerilimlerin, fosil yakıta dayalı ulaşım sistemlerinin ne kadar kırılgan olduğunu gösterdiğini vurgulayan Boyacıoğlu, şöyle devam etti: “Enerjiyi kendiniz üretmiyorsanız ve dışa bağımlıysanız bu tür krizlerden doğrudan etkileniyorsunuz. Günümüzde belirleyici unsurun başında enerji fiyatları geliyor. avrupa bu sürece hazırlıklı yakalandı. Ukrayna savaşı sonrası özellikle almanya başta olmak üzere yeşil enerji yatırımları ve teşvikler hızlandı. Elektrikli araçlar yalnızca çevreci bir tercih değil, aynı zamanda stratejik bir zorunluluk haline geldi. Elektrikli ulaşımın ülkeleri dış şoklara karşı daha dirençli hale getirdiği görüldü. Öte yandan, küresel tedarik zincirinde yeni bir kriz yaşanmaması halinde türkiye’nin yerli otomobili togg’un yeni modelleri pazarda önemli bir potansiyele sahip olacak.”
FİLO PAZARINDA PAYI ARTIYOR
Otomotiv Uzmanı Murat Boyacıoğlu, Avrupa’da elektrikli araçlarda ikinci el pazarının son dönemde belirgin şekilde büyüdüğüne dikkat çekerek, şöyle konuştu: “Desteklere rağmen AB bölgesinde sıfır elektrikli araçlara yönelik beklenen talebin oluşmadığını görüyoruz. Buna karşın ikinci el piyasasındaki hareketlilik dikkat çekici biçimde artmış durumda. Bu artışın en önemli nedenlerinden biri, sıfır elektrikli araç fiyatlarının yüksek seyretmesi. Bu durum özellikle 2-3 yaşındaki elektrikli araçlara olan talebi ciddi şekilde artırıyor. Ayrıca batarya teknolojilerindeki gelişmeler sayesinde ikinci el araçlara duyulan güvenin yükselmesi de pazarın büyümesini hızlandıran başlıca unsurlar arasında yer alıyor.”
Türkiye’de de benzer bir dönüşümün başladığını vurgulayan Boyacıoğlu, “Türkiye’de elektrikli araç sayısı genel olarak artarken, özellikle filo pazarında elektrikli araçların payı her geçen gün daha da yükseliyor” dedi.
