Enerji arızalarına yerli teknolojiyle akıllı çözüm

Enerji altyapısında güvenilirliği artırmaya yönelik yerli ve milli teknolojiler geliştiren Hocaoğlu Güç Sistemleri Proje ve Danışmanlık A.Ş., sahada kullanılabilen iki önemli ürünüyle dikkat çekiyor. Dağıtım şebekelerinde arıza tespiti, kablo sağlığının izlenmesi ve yapay zeka destekli analizlerle enerji sektörüne katma değer sağlayan şirketin kurucularından Dr. Mert Bekir Atsever, geliştirdikleri teknolojileri ve gelecek hedeflerini İstanbul Ticaret’e anlattı. 

 

İHTİYAÇLARI GÖRDÜK 
 Şirketiniz hakkında kısaca bilgi verebilir misiniz? Bu fikir nasıl doğdu? 
Hocaoğlu Güç Sistemleri Proje ve Danışmanlık, geçen yıl Prof. Dr. Mehmet Hakan Hocaoğlu ve Dr. Mert Bekir Atsever tarafından kuruldu. Özellikle dağıtım şebekelerinin korunması, sistem optimizasyonu ve kablo arıza tespiti gibi alanlarda yerli ve milli çözümler geliştiriyoruz. Çalışmalarımızı Teknopark İstanbul Kuluçka Merkezi’nde sürdürüyoruz. Şirketimizde görev yapan ekibin akademisyenlerden oluşması, üniversiteler ve sanayiyle ilişkilerimizi güçlü tutuyor. Kurucumuz Prof. Dr. Mehmet Hakan Hocaoğlu’nun yaklaşık 30 yıllık üniversite-sanayi işbirliği projelerindeki deneyimi ve sahadan gelen ihtiyaçlar şirketleşme fikrini ortaya çıkardı. 

 

KABLOLAR 7/24 İZLENİYOR 
 Ürün veya hizmetiniz hakkında bilgi verebilir misiniz? 
Tamamlanan ve sahada kullanılan iki ürünümüz bulunuyor. İlki enerjide kullanılan online kısmi deşarj takip cihazımız. Bu cihaz, kablolarda meydana gelen kısmi deşarjın konumunu ve şiddetini tespit ediyor. Kısmi deşarj, kablodaki izolasyon problemlerinin ilk göstergesi oluyor. Zaman içinde şiddeti ve sıklığı artıyor, sonunda da kablonun patlamasına ve servis dışı kalmasına neden oluyor. Yeraltı kabloları oldukça pahalı ekipmanlar olduğu için bunların kullanım ömrünü uzatmak büyük önem taşıyor. Geleneksel yöntemde ölçüm yapılabilmesi için kablonun enerjisi kesiliyor ve ithal, yüksek maliyetli test cihazları kullanılıyor. Ayrıca kısmi deşarjı tespit edebilmek için işletme geriliminin üzerinde yüksek gerilim uygulanıyor. Bu durum hem güvenilirlik endeksini olumsuz etkiliyor hem de kabloyu her testte belirli ölçüde zorluyor. Biz ise kablo kılıflarına yerleştirdiğimiz HFCT sensörleriyle enerji kesmeden ölçüm alıyoruz. Toplanan ham verileri geliştirdiğimiz özgün işaret işleme algoritmalarıyla analiz ederek kısmi deşarjın konumunu ve büyüklüğünü belirliyoruz. Sistem işletme gerilimi altında çalıştığı için kabloya ilave yüksek gerilim uygulanmıyor. Online ölçüm sayesinde kablolar 7 gün 24 saat izlenebiliyor. Sahadan aldığımız başarılı sonuçlar en büyük motivasyonumuzu oluşturuyor. Toplam uzunluğu 4 kilometreye ulaşan kablolarda kısmi deşarjın yerini ve genliğini yüksek doğrulukla tespit ediyoruz. 

 

HAVAİ HATLARDA ARIZA TESPİTİ 
İkinci ürünümüz ise havai  hatlarda arıza yerini belirleyen özgün yazılımımız oluyor. Türkiye’deki orta gerilim dağıtım şebekelerinin büyük bölümü havai hatlardan oluşuyor. Bu hatlar doğaları gereği arızaya açık oluyor ve en sık karşılaşılan arıza tipi tek faz toprak arızası oluyor. Bugün ekipler kilometrelerce uzanan hatları bazen gözle, bazen de farklı yöntemlerle tarıyor. Bu süreç hem zaman alıyor hem de arızanın bulunmasını geciktiriyor. Geliştirdiğimiz yazılımda koruma rölelerinden alınan COMTRADE verilerini kullanıyoruz. Negatif sıra temelli algoritmamız arızanın üst merkezden olan mesafesini belirliyor. Aynı saat bilgisine sahip alt merkez verileriyle de arızanın tam rotasını hesaplıyoruz. Sonuçları Coğrafi Bilgi Sistemi’ne aktarıyoruz. Yazılımımız bugün 31 kilometrelik hatta yaklaşık 800 metre, yani iki direk arası hata payıyla arıza tespiti yapıyor ve 2024 yılından bu yana sahada kullanılıyor. 

DÜŞÜK YATIRIM MALİYETİ YÜKSEK VERİM 
Geleneksel yöntemlere göre avantajlarınız neler, yapay zekaya da makina öğrenmesi gibi ileri teknolojiler kullanıyor musunuz? 
En büyük avantajımız, geleneksel yöntemlerin oluşturduğu dezavantajları doğru analiz ederek sahadaki ihtiyaca uygun çözümler geliştirmemiz. Bunu yaparken mevcut verileri kullanıyor ve ilave yatırım maliyetlerini en düşük seviyede tutuyoruz. Kısmi deşarj tespitinde geliştirdiğimiz sistem, kabloları normal şebeke işletmesi sırasında sürekli izliyor. Toplanan ham veriler özgün işaret işleme algoritmalarımızla analiz ediliyor ve kısmi deşarjın konumu ile büyüklüğü belirleniyor. Sistem 7 gün 24 saat veri topladığı için bu verileri algoritma öncesinde makina öğrenmesi yöntemleriyle anlamlandırıyoruz.  Havai hatlarda ise geliştirdiğimiz yazılım sayesinde arızanın konumu birkaç saniye içinde hesaplanıyor ve harita üzerinde işaretleniyor.  Böylece bakım ekipleri doğru  noktaya çok kısa sürede  ulaşabiliyor. Her iki projede de sahadan elde edilen olay kayıtları temel veri kaynağını oluşturuyor. Veri hacmi sürekli arttığı için yapay zeka ve makina öğrenmesi yöntemleri geliştirdiğimiz algoritmaların doğruluğunu ve karar verme kabiliyetini sürekli geliştiriyor. 

 

BÜYÜME HEDEFLERİ 
 Ürünün ticari geleceği hakkında neler söylemek istersiniz? Yurt dışından talep var mı? 
Geliştirdiğimiz ürünler, dağıtım şebekelerinin temel problemlerine çözüm sunduğu için yaygın kullanım potansiyeli taşıyor. Ürünlerimizi LinkedIn üzerinden paylaştığımızda birçok ulusal elektrik dağıtım şirketinin dikkatini çekiyor. Bu ilgi bizi ayrıca motive ediyor. Sonraki süreçte birçok ulusal EDAŞ ile toplantılar gerçekleşti-riyor ve ürünlerimizi tanıtıyoruz. Henüz yurt dışından talep almıyoruz. Ancak uluslararası konferanslarda ürünlerimizi tanıtmayı ve küresel pazara açılmayı hedefliyoruz. 

Profesyonel hizmet alıyoruz 
 Teknopark İstanbul’da yer almak hangi faydaları sağlıyor? 
Teknopark  İstanbul Kuluçka Merkezi her anlamda profesyonel hizmet  sunuyor. Bu ekosistemin içinde  yer almaktan büyük memnuniyet duyuyoruz. Vergi ve diğer muafiyetler önemli avantajlar sağlıyor. Aynı çatı altında çok sayıda araştırmacının bulunması yeni işbirlikleri için güçlü bir  zemin oluşturuyor. Ürünlerin  patente dönüşmesi, paydaşlarla toplantıların gerçekleştirilmesi ve şirketlerin gelişim süreçlerinde Teknopark İstanbul önemli destekler  sunuyor.

 

AKADEMİK KADRO AVANTAJI 
 Gelecekte farklı alanlarınız olacak mı, hedefleriniz neler? 
Farklı alanlarda da çalışmalar yürütmeyi planlıyoruz. Tek bir çalışma alanıyla sınırlı kalmak istemiyoruz. En büyük gücümüz akademik kadromuz ve farklı disiplinlerde çalışma yetkinliğimiz. Şirketimizin temel hedefi, ulusal elektrik şebekesine yerli ve milli çözümler geliştirerek Türkiye’nin ithalatı azaltma hedeflerine katkı sağlamak.