Deniz tabanı muhafızı otonom robot

DENİZ tabanı; petrol ve doğalgaz boru hatları, elektrik ve internet kabloları ve sayıları hızla artan veri merkezleri başta olmak üzere dünyanın kritik sayılabilecek bazı altyapılarını barındırıyor. Deniz tabanı pek çok açıdan avantajlı ve güvenli fakat son yıllarda yaşananlar gösterdi ki aynı zamanda büyük ölçüde denetimsiz ve siyasi nedenlerle kolay bir hedefe dönüşebiliyor. Norveçli bilim insanlarını harekete geçiren hadiselerden biri Ocak 2022’de yaşandı. Norveç ana karası ile Svalbard takımadaları arasındaki iki denizaltı fiber optik kablodan biri koparak devre dışı kaldı. Olayın bir kaza mı yoksa sabotaj mı olduğu uzun süre tartışıldı ve neticede kablonun kasıtlı bir müdahale ile kesilmiş  olabileceği ihtimali ağır bastı. Bu kablo, Svalbard Uydu İstasyonu’ndan veri indirmeyi  sağlıyordu.

ALT YAPI ZAMANLA AŞINIYOR

2023 ve 2024 yıllarında Baltık Denizi’nde kablo, fiber ve boru hatlarına yönelik bir dizi sabotaj, deniz tabanının zayıf yanlarını ortaya çıkardı. Deniz tabanını kullanan alt yapılar zorlu koşullara dayanacak şekilde  inşa edilseler de zamanla hasar görür ve aşınırlar. Bunları  tespit etmek ve tüm sistemi etkileyecek çapta aksaklıklara yol açmadan önce düzenli olarak denetlemek hayatidir.

GEMİ VEYA MÜRETTEBAT YOK

Günümüzde bu rutini sürdürmek ilgili bölgeye büyük bir gemi göndererek gemiyi hat üzerinde çeşitli noktalarda demirleyip deniz tabanına bir su altı aracı indirmek ya da dalgıçların doğrudan inceleme yapması anlamına geliyor.  Sürece yüzeyden yapılan sonar taramaları da eşlik ediyor.  Bütün bunlar işe yarasa da yavaş, çok pahalı ve yoğun emek gerektiriyor.   Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden Profesör Martin Ludvigsen ve ekibi, geliştirdikleri otonom su altı aracı ile tüm bu süreci değiştirmeyi hedefliyor. Otonom araç, yazılımla belirlenen çerçevede incelediği altyapıya ait verileri, dönüp geldiği istasyon üzerinden sisteme düzenli bir biçimde yükleyecek ve bunların hepsini yakınlarda bir gemi  ya da mürettebat olmadan gerçekleştirecek.

YANAŞMA  İSTASYONU

Tasarımın önemli bir parçası olan yanaşma istasyonu, robotun uzun müddet su altında her ihtimale hazır şekilde bekleyebilmesini sağlayacak. Araştırmacılara göre bu yanaşma adımı, tüm araştırmanın özünü oluşturuyor. Robot yanaşmayı başaramazsa, şarj olamaz, veri aktaramaz, işlevsizleşir ve sonunda bir de kurtarılması gerekir ki bu da araştırmanın  yola çıkış amacını bütünüyle  boşa çıkarır.

Testler başarılı

Prototip yaklaşık 10 kg ağırlığındaki modifiye edilmiş bir su altı robotu üzerinde kurgulandı. Testler için bir kamera, sonar, bir indüksiyon şarj bobini ve manyetik bir bağlama sistemi ile donatılan robot, fiziksel olarak yanaşma istasyonuna başarıyla kenetlendi. Testler sırasında otonom cihaz hiçbir aşamada insan müdahalesi olmadan tüm denetim görevlerini gerçekleştirdi, yanaşma istasyonuna geri  döndü, şarj için bağlantı kurdu ve toplanan verileri yükledi. Araştırmacılar çalışmanın geldiği aşamadan umutlu.